Ocena brak

Rząd RP na emigracji w latach 1939 - 1940

Autor /Lewin Dodano /02.05.2012

 

Naczelne władze II RP (prezydent, rząd, wódz naczelny) po przejściu granicy Rumunii (17/18 IX 1939) zostały internowane, co było sprzeczne z wcześniejszymi ustaleniami, ale Rumunii działali pod presją Niemców, Rosjan i Francuzów, a nawet polskich polityków niechętnych sanacji.

Rumuni, kierując się wskazówkami Paryża zgodzili się na wyjazd do Francji pewnej grupy polskich polityków. Politycy sanacyjni nie chcieli jednak wypuścić władzy z rąk i prezydent Mościcki, działając na podstawie art. 24 konstytucji kwietniowej zrzekł się władzy, przekazując ją równocześnie ambasadorowi RP w Rzymie gen. Bolesławowi Wieniawie-Długoszowskiemu*.

Rząd francuski nie uznał tej nominacji i ostatecznie na prezydenta wyznaczony został 30 IX 1939 Władysław Raczkiewicz (prezes Światowego Związku Polaków, który w okresie międzywojennym był także marszałkiem Senatu i kilkakrotnie ministrem), który pełnił urząd przez całą wojnę. Prezydent zapowiedział, że z części swych szerokich uprawnień będzie korzystał tylko w porozumieniu z premierem** („umowa paryska”).

Raczkiewicz, już w dniu swego mianowania, przyjął dymisję premiera Sławoja Składkowskiego i powołał nowy rząd z gen. Sikorskim na czele. W skład rządu weszli przedstawiciele głównych partii opozycji antysanacyjnej: SN, SP, SL i PPS, oraz niektórzy politycy sanacyjni.

Był to więc rząd koalicyjny, który w programie z XI 1939 zapowiadał kontynuację walki przeciw Niemcom u boku Anglii i Francji, utrzymywanie łączności z narodem i czynne popieranie jego oporu wobec okupantów, stworzenie silnej i demokratycznej Polski po wojnie oraz współudział w organizacji powojennej Europy. Siedzibą rządu początkowo był Paryż (do 22 XI 1939), a następnie Angers (do 18 VI 1940), skąd po kapitulacji Francji przeniósł się do Londynu. Przeniesienie rządu poza Paryż oznaczało jego marginalizację w polityce aliantów.

Rząd został od razu uznany przez Anglię i Francję za legalnego i suwerennego przedstawiciela narodu polskiego. 2 X 1939 uznany został także przez USA i kolejne państwa, utrzymywał więc stosunki dyplomatyczne na szczeblu konsulatów i ambasad z kilkudziesięcioma państwami.

Polityka rządu Sikorskiego, w pierwszym okresie istnienia, opierała się na wciąż głębokiej wierze w ostateczny sukces mocarstw zachodnich w wojnie z Niemcami. Głównym jej celem było odzyskanie niepodległości i niedopuszczenie do tego by Polska wyszła z wojny uszczuplona terytorialnie. Myślano nawet o powiększeniu terytorium kraju o niemiecką część Górnego Śląska, Warmię i Mazury oraz Opolszczyznę.

W stosunku do ZSRR rząd prowadził tzw. „politykę dwóch wrogów”, tj. Niemiec oraz ZSRR i zakładał walkę z każdym z nich. Przy czym wojna z ZSRR miała charakter de facto, a nie de iure. Nie została wypowiedziana przez poprzedni rząd więc i emigracyjny nie widział takiej potrzeby, tym bardziej, że walk już nie toczono. Sowieci ignorowali istnienie rządu emigracyjnego RP.

Głównym środkiem służącym do realizacji programu rządowego miała być armia, odbudowywana w oparciu o umowy z rządem brytyjskim (18 XI 1939) i francuskim (4 I i 7 II 1940), a rekrutowana i szkolona głównie w Coetquidan (Bretania). W V 1940 armia polska we Francji liczyła 84 tys. żołnierzy i oficerów. Po klęsce Francji zdołano ewakuować na Wyspy Brytyjskie niecałe 30 tys. żołnierzy.

9 XII 1939 prezydent Raczkiewicz powołał Radę Narodową, która miała pełnić funkcję organu doradczego rządu i prezydenta oraz parlamentu czasu wojny - opracowującego zasady przyszłego ustroju państwa i polskie postulaty na konferencję pokojową.

Rada składała się początkowo z 22, a następnie 40 osób. Jej pierwszym przewodniczącym był I. Paderewski, a po jego śmierci Stanisław Grabski, zaś wiceprzewodniczącymi: S. Mikołajczyk (SL), Herman Lieberman (PPS) i Tadeusz Bielecki (SN). Pierwsze posiedzenie Rady odbyło się

22 I 1940. Rada tworzyła forum dyskusyjne o żadnych właściwie uprawnieniach, ale o znacznym autorytecie.

Powstanie rządu na wychodźstwie oraz uznanie go przez mocarstwa zachodnie i wiele innych państw, było ważnym wydarzeniem i przyjęte zostało z zadowoleniem przez społeczeństwo polskie. Wydarzenie to świadczyło o obecności polskiej na arenie międzynarodowej i czyniło sprawę polską wciąż aktualna w polityce międzynarodowej.

Podobne prace

Do góry