Ocena brak

Ryzyko stopy procentowej

Autor /Encyklopedia Zarządzania Dodano /23.04.2011

Charakterystyka

Ryzyko stóp procentowych wynika ze zmienności rynków finansowych i przejawia się w zmianach ceny pieniądza. Ryzyko to w odniesieniu do przedsiębiorstwa oznacza, że jest ono narażone na zmiany wartości aktywów, jak i zobowiązań na skutek zmian stóp procentowych. Takie zmiany mają wpływ na wartość kapitału własnego, a więc na wartość przedsiębiorstwa. W skrajnym przypadku zmiany stóp procentowych mogą prowadzić do niewypłacalności przedsiębiorstwa, jeśli wartość zobowiązań przekroczy wartość aktywów.


Wielkość ekspozycji na ryzyko zmian stóp procentowych zależy od terminów zapadalności aktywów i terminów wymagalności zobowiązań. Jeżeli terminy zapadalności aktywów są dłuższe od terminów wymagalności zobowiązań, występuje wówczas ryzyko refinansowania (koszt refinansowania aktywów w przyszłości może być wyższy niż stopa zwrotu z aktywów). Gdy do czynienia mamy z sytuacją odwrotną, występuje ryzyko reinwestycji (stopa zwrotu dla reinwestowanych środków może być w przyszłości niższa niż ich koszt). Główną przyczyną występowania tego rodzaju ryzyka jest podejmowanie działań, których skutki finansowe są odsunięte w czasie. Taką aktywnością stanowić mogą między innymi: zaciąganie długoterminowych kredytów bankowych, sprzedaż z odroczonym terminem zapłaty oraz inwestycje rzeczowe. Innym czynnikiem narażającym przedsiębiorcę na ryzyko stóp procentowych jest brak elastyczności dostosowania pozycji o zmiennej stopie procentowej poszczególnych pozycji aktywów i pasywów do zmian rynkowej stopy procentowej.



Dla eksportera ważne jest zapewnienie sobie takich warunków kredytu, które będą miały konkurencyjną stopę procentową. Stała stopa byłaby korzystna zarówno dla eksportera, jak i importera, ponieważ mogłaby posłużyć do wykluczenia ryzyka zmiany stóp procentowych, jednakże w praktyce ciężko ją uzyskać. Stopa taka to ustalone oprocentowanie, obowiązujące przez okres, na jaki została zawarta umowa. W praktyce bankowej ryzyko zmiany topy procentowej przerzucane jest bezpośrednio na kredytobiorcę. Nawet najlepsza indywidualna wiarygodność kredytowa eksportera nie zapobiegnie sytuacji, gdy wzrost stóp procentowych jest przerzucany na niego natychmiast, podczas gdy z korzyści płynących z obniżki tych stóp, korzysta on z opóźnieniem.


Przedsiębiorca przed dokonaniem inwestycji dokonuje uprzednio ocenę jej wartości, szacuje czas i stopę zwrotu z zainwestowanego kapitału. Do określenia aktualnej wartości przepływów kapitałowych posłużyć może metoda NPV, wykorzystująca jako podstawę stopę dyskontową, wyrażającą zmienność wartości pieniądza w czasie, zależną od stóp procentowych istniejących na rynku.


Ryzyko zmian stóp procentowych określane jest przez kwotę, o której wysokość może się odchylić wartość płatności (otrzymanej lub zapłaconej) na koniec okresu rozrachunkowego, od wartości oczekiwanej (ustalonej na podstawie aktualnych stóp procentowych w chwili podejmowania decyzji inwestycyjnej) w następstwie zmiany stóp procentowych. Każde przedsiębiorstwo posiada składniki aktywów (majątek realny) i pasywów (majątek nominalny) wrażliwe na wspomniane wahania. Strategia zabezpieczenia się przed ryzykiem zależy od spodziewanego kierunku zmian i struktury składników majątku. Po oszacowaniu wpływu zmian można podjąć kroki zmierzające do ograniczenia niekorzystnego oddziaływania zmienności stóp procentowych na wynik finansowy przedsiębiorstwa. Taka analiza wymaga odrębnego ujęcia i oceny składników majątkowych związanych ze stałymi i zmiennymi stopami procentowymi.


W małych i średnich przedsiębiorstwach ryzyko zmiany stóp procentowych ogranicza się w zasadzie do ryzyka dochodu. Zmiana stóp procentowych wpływa również na wartość rynkową majątku przedsiębiorstwa, jednak ten rodzaj ryzyka dotyczy przede wszystkim przedsiębiorstw, których walory znajdują się w obrocie rynkowym.


Ryzyko stóp procentowych, podobnie jak ryzyko kursowo-walutowe, jest ryzykiem spekulacyjnym, co oznacza, że nastąpienie zmian może mieć zarówno niekorzystny, jak i korzystny wpływ na przedsiębiorstwo. W zależności od przyjętej strategii podmiot gospodarczy może ryzyko stóp procentowych zatrzymać lub zredukować.


Autor: Andrzej Ruchałowski
Źródło: Encyklopedia Zarządzania
Treść udostępniana na licencji GNU licencja wolnej dokumentacji 1.3 lub nowsza.

Podobne prace

Do góry