Ocena brak

RUCHY ROŚLIN

Autor /KolesHaHa Dodano /01.08.2013

Reakcje ruchowe organizmów roślinnych, grzybów, bakterii i sinic, obejmują zmiany położenia części ciała u roślin wyższych i grzybów oraz zmiany położenia glonów, bakterii i sinic. Niezależnie od innych podziałów, wyróżniamy dwa typy ruchów roślin: wzrostowe - wynikające z różnicy w szybkości wzrostu wydłu-żeniowego i turgorowe - spowodowane różnicami turgoru w określonych komórkach.

Ruchy roślin przeważnie związane są z wrażliwością tkanek roślinnych na określone bodźce zewnętrzne:.zmiany oświetlenia, wahania temperatury', działanie rozmaitych substancji chemicznych, zmiany wilgotności powietrza i działanie siły grawitacyjnej. Wyróżniamy kilka typów reakcji ruchowych roślin w odpowiedzi na zmiany środowiska zewnętrznego.

Gdy organ roślinny ustawia się pod wpływem bodźca w określonym kierunku, w stosunku do jego działania, mówimy o tropizmach. Tropizmy są głównie ruchami wzrostowymi - wynikającymi z różnicy w szybkości wzrostu wydłużeniowego przeciwnych stron organu. Jeśli oś organu przyjmuje położenie równoległe do kierunku działania bodźca jest to tzw. paralelotropizm, jeśli prostopadle, w reakcji na bodźce grawitacyjne - tzw. or-totropizm. Jeśli organ roślinny wygina się w kierunku źródła bodźca jest to tropizm dodatni, jeśli w stronę przeciwną tropizm ujemny.

Ze względu na rodzaj bodźca wyróżniamy: fototropizm, geotro-pizm, chemotropizm, termotropizm, tignnotro-pizm, elektrotropizm i traumotropizm. innym rodzajem reakcji ruchowych roślin są ruchy niezależne od kierunku działania bodźca, czyli na-stie. Ten typ ruchów następuje często w odpowiedzi na zmiany natężenia bodźca i są przeważnie ruchami turgorowymi. Ze względu na rodzaj bodźca wyróżniamy: fotonastie, termonastie, chemo nastie, sejsmonastie (bodziec mechaniczny, wstrząs lub dotyk).

Do typowych nastii należy otwieranie się i zamykanie płatków kwiatów (epi-nastia i hiponastia), a także ruchy komórek szparkowych. Innym typem ruchów roślin są taksje, polegające na swobodnej zmianie położenia w przestrzeni, ukierunkowanej określonymi bodźcami. Taksje wykonują bakterie, sinice, okrzemki, wiciowce, a także niektóre organy lub organelle roślin, np. pływki glonów, gamety paprotników i nagonasiennych oraz chloroplasty. Mogą one odbywać się w kierunku źródła bodźca (taksja dodatnia) lub w kierunku przeciwnym (taksja ujemna).

Wyróżniamy również fobotaksje - niecelowe zmiany kierunku ruchu w wyniku działania bodźca stresowego i topotaksje - celowe zmiany kierunku ruchu związane z jednostronnym działaniem bodźca. Istnieją również tzw. ruchy autonomiczne roślin, spowodowane czynnikami wewnętrznymi, o których mechanizmach jak na razie niewiele wiadomo. Wyróżniamy autonomiczne ruchy wzrostowe i autonomiczne ruchy turgorowe.

Do autonomicznych ruchów wzrostowych należą m.in. ruchy nutacyjne - kołowe lub wahadłowe ruchy wynikając e z nierównomiernego wzrostu różnych części organu, wykonywane przez młode rośliny, mogą one wpływać na owijanie się roślin wijących wokół podpór, z reguły lewoskrętne czy też przybierać postać ruchów szukających. Autonomiczne ruchy turgorowe, czyli tzw. nyktinastie, zwane też ruchami sennymi, polegają na zmianie położenia niektórych organów roślinnych (liści, płatów, pręcików), uzależnionej częściowo od zmian środowiskowych w cyklu dobowym, a częściowo od metabolizmu rośliny. Nyktinastie posiadają również względnie niezależny od środowiska, wewnętrzny rytm.

Poza ruchami uzależnionymi od środowiska i ruchami autonomicznymi wyróżniamy także ruchy mechaniczne do których należą: ruchy kohezyjne, wynikłe z działania sił kohezji wody, ruchy higrosko-pijne związane ze zmianami wilgotności powietrza, wskutek pęcznienia lub utraty wody przez komórki roślinne oraz ruchy eksplozyjne, czyli nieodwracalne ruchy, spowodowane określonymi napięciami tkankowymi, związanymi z dużym turgorem np. uwalnianie zarodników, ziaren pyłku i nasion. 

Podobne prace

Do góry