Ocena brak

Rozwój noworodka w szóstym miesiącu życia

Autor /bananowiec Dodano /24.01.2014

Reprezentatywne umiejętności w 6 miesiącu w supinacji:

•    wkładanie paluchów stóp do ust

•    chwytanie przedmiotów za pomocą stóp w pronacji:

•    odpychanie paluchami od podłoża

•    pełzanie do tyłu

•    obroty z brzucha na plecy

Rozwój w supinacji

W wyniku dobrej kontroli głowy rozwija się niezależność ruchów gałek ocznych. Niemowlę w pełnym zakresie wodzi wzrokiem w prawą i lewą stronę oraz rozwija funkcjonalną zbieżność oczu. Siedzi przedmioty poruszające się w jego otoczeniu oraz potrafi przenosić spojrzenie podczas oglądania kilku przedmiotów. Pojawia się zdolność utrzymywania kontroli obu oczu zarówno na małych jak i na dużych przedmiotach. Wzrok współdziała podczas ruchów rąk - dziecko sięga i chwyta jedną ręką i próbuje dostosowywać pozycję ciała w celu sięgania po odległy przedmiot znajdujący się w polu widzenia. Jest to możliwe dzięki stopniowemu wypracowaniu kontroli wzrokowo - ruchowej, a także umiejętności dynamicznej stabilizacji ciała.

W leżeniu tyłem charakterystyczną umiejętnością przypadającą na 6 miesiąc, jest wkładanie paluchów stóp do ust - ruch zwany koordynacją ręka -noga - usta. Umiejętność ta świadczy o prawidłowej integracji napięcia zginaczy i prostowników posturalnych (podstawowy wzorzec ruchu) oraz o pełnej integracji aktywności tonicznej. Omawiana umiejętność pozwala na doskonalenie stymulacji dotykowo - proprioceptywnej stóp -bardzo istotnej ze względu na zadanie jakie wykonują stopy podczas chodzenia. Stają się one źródłem informacji proprioceptywnej umożliwiającej adaptację napięcia posturalnego do zmieniających się warunków podłoża.

Etap wkładania stóp do ust sprzyja rozwojowi zarówno stawów biodrowych jak też funkcji i budowy stóp. Podczas wykonywania tej czynności w stawie biodrowym występuje zgięcie i odwiedzenie połączone z rotacją zewnętrzną a stopa znajduje się wtedy w ustawieniu supinacyjnym. Obecność rotacji zewnętrznej w stawie biodrowym jest równoznaczna z supinacją stopy.

Pod koniec pierwszego półrocza życia niemowlęcia obserwuje się zdolność chwytania przedmiotu za pomocą stóp.

Podczas tej czynności kończyny dolne są zgięte w stawie biodrowym i kolanowym, tyłostopie znajduje się w_supinacji, a przodostopie w pronacji, - co inicjuje rozwój dysocjacji stóp w płaszczyźnie poprzecznej. Zdolność ta stanowi podstawę prawidłowego funkcjonowania stóp podczas stania i chodzenia.

Zarówno wkładanie stóp do ust jak również umiejętność chwytania zabawek stopami wpływa na trój płaszczyznowe kształtowanie stopy. Według koncepcji B. Zukunfit-Huber przygotowanie stóp do obciążenia odbywa się we wzorcu zgięcia, odwiedzenia i rotacji zewnętrznej.(35,36)

Podstawą rozwoju sklepienia stopy są aktywności dokonujące się w trzech płaszczyznach:

I.    funkcjonalna długość stopy dotyczy płaszczyzny strzałkowej i przebiega od pięty do dużego palca stopy

II.    szerokość stopy dotyczy płaszczyzny czołowej i przebiega od I do V kości śródstopia

III.    wysokość stopy, czyli kształtowanie w płaszczyźnie poprzecznej:

•    sklepienie poprzeczne: kość łódkowata i kość sześcienna

•    sklepienie podłużne: kość skokowa i II kość śródstopia.

Konstrukcja sklepienia stopy, tak ważna przy funkcji podpierania, powstaje wskutek czynności chwytania. Zanim, więc niemowlę zacznie używać stóp do chodzenia, używa ich do chwytania. Czynności chwytne zachodzą w kompleksie aktywności całej kończyny dolnej. Istnieje bezpośrednia zależność: dla prawidłowej funkcji chwytnej stóp - stawy biodrowe i kolanowe muszą prezentować prawidłowy rozwój zarówno w zakresie struktury jak i funkcji. Zaburzenia kontroli stawów biodrowych i kolanowych wpływają, więc na zaburzenia rozwoju budowy i funkcji stóp. Podczas chwytania boczne krawędzie stopy są obciążone, a przyśrodkowe odciążone. Pomimo, iż kończyny dolne są zgięte i odwiedzione - następuje kształcenie wzorca obciążania stopy, który rozwijając się stopniowo zostanie w przyszłości wykorzystany podczas chodu.

Dziecko w tym okresie rozwojowym doskonali przenoszenie ciężaru ciała na stronę wydłużoną i potrafi bawić się leżąc bokiem. Wykorzystując reakcje nastawcze - sprawnie przetacza się na brzuch. Stopniowy rozwój wzorca przetaczania doskonali dysocjację pomiędzy obręczami w płaszczyźnie poprzecznej, co zarazem rozwija ruchy rotacyjne tułowia.

Ruch inicjowany jest przez uniesienie głowy nad podłoże, następnie w oparciu o odruchy nastawcze włącza się obręcz barkowa, a kończyna górna położona wyżej wykonuje zamach poprzez przywiedzenie horyzontalne. Kończyna dolna położona wyżej zgina się w stawie biodrowym i kolanowym, stopa ułożona jest w zgięciu grzbietowym. Czasem następuje odbicie piętą kończyny położonej wyżej od podłoża, ale pełni ono funkcję pomocniczą, ponieważ przetaczanie jest związane z aktywnością centralną a nie obwodową.

Kończyna górna położona niżej znajduje się w zgięciu w stawie barkowym. Kończyna dolna położona niżej ustawia się w rotacji zewnętrznej i w wyproście w stawie biodrowym i kolanowym, co umożliwia przetoczenie na brzuch. Początkowo dziecko wtacza się na kończynę górną położoną niżej i nie potrafi wydostać jej spod ciała. Dopiero wraz z udoskonaleniem przenoszenia ciężaru ciała - uwalnia kończynę górną i przenosi ją do podporu.

Dziecko prawidłowo przetaczające się korzysta czasem z odgięcia tułowia i wyprostu kończyny dolnej położonej wyżej. Jeżeli jest to jedyny sposób przetaczania - to należy uznać taką sytuację za nieprawidłową.

Na podstawie wcześniej opanowanej umiejętności kontroli ciała w linii środkowej, zdolności jej przekraczania oraz dysocjacji pomiędzy obręczami barkową i biodrową - dziecko w 6-tym miesiącu życia może doskonalić aktywność w płaszczyźnie poprzecznej, występuje ona w powiązaniu z ruchami rotacyjnymi w obrębie tułowia oraz zdolnością wydłużania i skracania stron ciała. Dzięki tej zdolności możliwe jest np.sięganie po przekątnej do przedmiotów położonych w pewnej odległości od niemowlęcia.

Zarówno możliwość utrzymania ciała w symetrii jak również zdolność wykonywania ruchów z wykorzystaniem aktywności w płaszczyźnie poprzecznej oraz kontrolowany powrót do symetrii świadczą o postępie w zakresie zdobywania centralnej stabilizacji ciała. Innymi słowy niemowlę potrafi odpowiednio dostosować poziom napięcia posturalnego w relacji do zmian położenia środka ciężkości ciała nie tracąc nad nim kontroli.

Reakcje nastawcze: z głowy na ciało, z ciała na głowę, z ciała na ciało - są stopniowo doskonalone (jak wspomniano wyżej) różnych płaszczyznach -strzałkowej, czołowej i w końcu poprzecznej poprzez przekraczanie linii środkowej ciała, sięganie do zabawek czy stóp po przekątnej. W wyniku takiej aktywności rozwijają się reakcje równowagi.

Umożliwiają one płynne zmiany napięcia posturalnego, utrzymanie środka ciężkości nad płaszczyzną podparcia oraz przemieszczanie się, gdyż zapewniają właściwe przenoszenie ciężaru ciała.

Realizacja reakcji równoważnych jest możliwa jedynie wtedy, gdy:

-    zaniknie aktywność toniczna

-    napięcie posturalne zginaczy i prostowników jest prawidłowo zintegrowane we wzorcach reakcji nastawczych

-    występuje prawidłowa aktywność centralna, czyli kontrola tułowia i miednicy

Reakcje równowagi mają charakterystyczny wzorzec, polegający na wydłużeniu tułowia po stronie obciążonej oraz skróceniu tułowia po stronie odciążonej. Wzorce reakcji równowagi zróżnicowane są ze względu na pozycję i płaszczyznę w jakiej są realizowane. W płaszczyźnie strzałkowej obserwuje się wydłużenie i skrócenie tułowia oraz uniesienie kończyn górnych, zgięcie grzbietowe lub podeszwowe stóp podczas przenoszenia ciężaru ciała odpowiednio w tył lub w przód. W płaszczyźnie czołowej skracanie i wydłużanie stron połączone jest ze zróżnicowaną aktywnością kończyn - z przywodzeniem i wyprostem po stronie obciążonej oraz odwiedzeniem i zgięciem po stronie odciążonej.

W reakcjach równowagi uczestniczy całe ciało - głowa, tułów oraz kończyny wraz ze stopami. Stopy w trakcie przebiegu reakcji - aktywnie włączają się we wzorce kształtując tym samym zarówno swe sklepienie jak też podstawowe umiejętności niezbędne w późniejszej lokomocji.

Wraz z postępem w zakresie integracji napięcia i koordynacji ruchu dochodzi do zmniejszania płaszczyzny podarcia, tak, że w pozycji stojącej możliwe jest utrzymanie równowagi na dwóch, a nawet jednej kończynie w fazie wykroku. Reakcje równowagi przebiegają więc w coraz wyższych pozycjach i z coraz mniejszą ilością punktów podparcia. Brak właściwej aktywności stóp w omawianych wzorcach jest ważnym elementem diagnostycznym i prognostycznym.

Niemowlę aktywnie odpycha się od podłoża jednocześnie obu kończynami górnymi - w efekcie zaczyna pełzać do tylu we wzorcu homologicznym. Taki sposób poruszania wpływa na dalszą stabilizację łopatek gdyż następuje zbliżanie dolnego kąta łopatki do osi kręgosłupa. W efekcie stabilizacja obręczy barkowej jest tak dobra, że umożliwia dziecku podpór na jednej wyprostowanej kończynie górnej i swobodne sięganie drugą. Podczas unoszenia kończyny górnej łopatka obniża się umożliwiając niezależne ruchy ramienia.

Podpór na jednej kończynie górnej jest wyrazem bardzo dobrej kontroli obręczy barkowej, a jednocześnie pozwala na dalszy rozwój jej stabilizacji.

W późniejszym okresie życia dziecko ma możliwość wykonywania także innych ruchów łopatki np. elewacja przednia i tylna, depresja przednia i tylna.

Prawidłowa stabilizacja obręczy barkowej w pozycji pronacyjnej umożliwia w omawianym okresie:

•    wysokie uniesienie głowy przy wyprostowanych stawach łokciowych (dysocjacja głowy względem kończyn górnych)

Opisane relacje między łopatką a ramieniem oznaczają iż stabilizacja łopatki umożliwia wszystkie ruchy selektywne w obrębie kończyny górnej.

Leżąc na boku, niemowlę ustawia kończynę dolną przed tułowiem i po raz pierwszy posługuje się obciążoną statycznie stopą do balansowania ciałem. Wzmacnia przy tym elementy stabilizujące stawy, czyli więzadła i mięśnie potrzebne w przyszłości do utrzymania pozycji stojącej.

Reakcja amfibii doskonali:

-    przenoszenie ciężaru ciała na stronę obciążoną

-    skracanie strony odciążonej

-    stabilizację łopatek

-    aktywność nastawczą głowy na ciało, ciało na ciało

-    przygotowanie stóp do funkcji podporowej

-    reakcje równowagi w pozycji pronacyjnej

W związku ze wspomnianym wcześniej przemieszczaniem środka ciężkości w dół -miednica stopniowo przejmuje funkcję stabilizacyjną. Rozwój stabilizacji miednicy jest bardzo istotnym elementem kontroli posturalnej i jest sterowany górą i dołem. Sterowanie górą odbywa się przez aktywne oparcie na dłoniach i przenoszenie ciężaru ciała w kierunku miednicy oraz jej kontrolę przez mięśnie brzucha, grzbietu oraz mięśnie pośladkowe. Podczas odpychania dłońmi od podłoża, kończyny dolne pozostają w wyproście i pozycji pośredniej. Stabilizacja miednicy umożliwia stopniowy wyprost kończyn dolnych i oparcie paluchów na podłożu. Następuje odpychanie paluchami od podłoża, co powoduje z kolei dołem sterowaną stabilizację miednicy i stanowi ważne doświadczenie związane z rozwojem propulsji, czyli odbicia z palucha podczas chodu. Dalszy rozwój stabilizacji miednicy umożliwiają reakcje nastawcze i równowagi, które wymagają zaangażowania wszystkich mięśni posturalnych, co z kolei doskonali kontrolę miednicy we wszystkich płaszczyznach.

Zintegrowana praca zginaczy i prostowników posturalnych umożliwia dziecku prawidłowe przenoszenie ciężaru ciała ze skracaniem i wydłużaniem stron oraz daje początek bardziej złożonemu ruchowi - rotacji.

Pierwsze doświadczenia związane z ruchem rotacyjnym dziecko nabywa już wcześniej, ale od 6- ego miesiąca życia następuje wyraźny rozwój tej umiejętności. W 6 miesiącu życia dziecko zaczyna obroty na plecy. Początkowo są to przypadkowe przetoczenia związane z utratą równowagi spowodowaną zbyt wysokim uniesieniem kończyny górnej podczas sięgania, a ruch inicjowany jest przez wyprost w obrębie głowy. Następnie, wraz z rozwojem reakcji równowagi, rozpoczyna się świadome obracanie. Obroty z pozycji pronacyjnej do supinacyjnej aktywizuje obręcz biodrowa.





 

Podobne prace

Do góry