Ocena brak

Róża dzika

Autor /florida Dodano /22.02.2013

Jest to kolczasty krzew wysoki do 2 m z rodziny Różowatych (Rosaceae), występujący wEuropie, na Syberii oraz w Ameryce Północnej i w Meksyku. W Polsce rośnie pospolicie w zaroślach,na brzegach lasów, w pobliżu domostw oraz na miedzach i nieużytkach.Róża dzika osiąga wysokość do 2 m. Gałązki ma łukowato wygięte, zwieszające się, uzbrojonew silne, haczykowate, odchylone do tyłu kolce. Liście 5- lub 7-, a niekiedy 9-dzielne.Kwiaty duże, promieniste, różowe lub niemal białe. Owoc pozorny (szupinka) powstaje przezzmięśnienie dna kwiatowego. Wewnątrz znajdują się liczne owoce właściwe w postaci białawychorzeszków. Róża dzika jest gatunkiem zbiorowym, obejmującym liczne podgatunki, różniącesię nieznacznie między sobą, głównie ząbkowaniem liści.

Surowiec. Do celów leczniczych zbiera się w sierpniu i wrześniu przed pełnym dojrzeniembardzo już soczyste i miękkie, czerwone owoce dzikiej róży i szybko suszy w suszarni ogrzewanejw przewiewie w temp. do 50°C. Otrzymuje się owoc róży dzikiej z nasionami - FructusRosae cum semine (syn. Fructus Cynosbati cum semine). Można również suszyć owoce różybez nasion, po przekrojeniu owocni i odrzuceniu białawych orzeszków. Suszy się podobnie jaksurowiec poprzedni. Otrzymuje się owoce róży bez nasion - Fructus Rosae sine semine (syn.Fructus Cynosbati sine semine).Równowartościowy, a niekiedy lepszy surowiec otrzymuje się z innych gatunków róży, jakróża girlandowa - Rosa cinnamomea L. (zawiera do 10% wit. C), i róża pomarszczona - Rosarugosa Thunb. (do 6% wit. C). W gospodarstwie domowym z płatków i owoców dzikiej różysporządza się konfitury. Owoce służą ponadto do wyrobu wina domowego.

Podstawowe związki czynne. Owoce dzikiej róży bez nasion zawierają do 1,8% witaminyC, a także kwasu dehydroaskorbowego, stanowiącego produkt utlenienia poprzedniego związku.Oprócz tego występują inne witaminy, zwłaszcza A, B1, B2, E, K, oraz czynniki zwane witaminąP, tj. bioflawonoidy. Spośród flawonoidów wykryto w owocach róży astragalinę, izokwercytrynęi tylirozyd. Są również karotenoidy (np. β-karoten, likopen i zeaksantyna), a ponadtogarbniki, cukry (do 18%), pektyny (do 4%), kwasy organiczne (do 2%), w tym cytrynowyi jabłkowy (około 1,5%), prawie 0,03% olejku eterycznego i sole mineralne. Zawartość witaminyC spada bardzo znacznie w warunkach niewłaściwego suszenia i przechowywaniaowoców.

Działanie. Owoc róży dzikiej jest surowcem witaminowym, bogatym w witaminę C orazsynergistycznie z nią działające flawonoidy (wit. P). Ponieważ organizm ludzki nie wytwarzawitaminy C, konieczne jest dostarczenie jej z zewnątrz z pokarmami, a w razie potrzeby w postacileków. Dzienne zapotrzebowanie dorosłego człowieka zdrowego wynosi średnio około 1mg witaminy C na 1 kg wagi ciała, a u dzieci nieco więcej. Zapotrzebowanie na witaminę Cwzrasta u kobiet w okresie ciąży oraz karmienia piersią. W czasie choroby, zwłaszcza z podwyższonątemperaturą ciała, zapotrzebowanie na witaminę C wzrasta 2- i 3-krotnie. Warto pamiętać,że naturalna witamina C w owocach i jarzynach jest aktywniejsza od syntetycznej,gdyż towarzyszące jej flawonoidy i kwasy organiczne chronią ją przed rozkładem. Syntetycznawitamina C w tabletkach jest wykorzystywana przez organizm tylko w 30-40% podanej dawki.

Witamina C odgrywa bardzo istotną rolę w procesach utleniania i redukcji w organizmieczłowieka. Ponadto wywiera hamujący wpływ na procesy starzenia się ustroju, postępującezmiany miażdżycowe oraz niektóre zaburzenia trawienne. Działa korzystnie w chorobach zakaźnych,gruźlicy, a także w ciąży. Ze względu na zawartość wielu witamin owoce dzikiej różymożna uważać za środek ogólnie wzmacniający.Wyciągi z owoców róży działają łagodnie rozkurczowo, a także słabo moczopędnie i żółciopędnie,co przypisuje się zawartym w owocach flawonoidom.

Działania niepożądane. Przetwory z owoców dzikiej róży stosowane w zalecanych dawkachnie wywołują objawów szkodliwych.

Zastosowanie. Podaje się jako lek witaminowy w zakażeniach bakteryjnych prze-biegających z wysoką gorączką, jak również w przypadkach, w których utrudnione jest wchłanianiewitaminy C z pokarmów, np. w nieżytach żołądka i jelit, biegunkach, wrzodzie trawiennymżołądka oraz dwunastnicy i innych.Jako środek pomocniczy stosuje się wyciągi z owoców róży w niektórych chorobach wątroby,dróg żółciowych, nerek, przewodu pokarmowego, a także w stanach zapalnych drobnychnaczyń krwionośnych skóry i wybroczynach oraz jako środek wzmacniający dla rekonwalescentówi dzieci. Ponadto zaleca się w leczeniu ran, oparzeń, blizn pooperacyjnych, wrzodu żołądkai dwunastnicy oraz owrzodzenia jelita grubego.Witamina C ma korzystny wpływ na przebieg leczenia nowotworów, na ogólną odpornośćorganizmu przez zwiększenie jego mechanizmów obronnych, zwłaszcza u dzieci, osób starszych,rekonwalescentów i kobiet w ciąży oraz matek karmiących. Znane jest też działanie zapobiegawczewitaminy C w grypie i w tzw. chorobie z przeziębienia oraz łagodzące przebiegtych chorób i skracające czas ich trwania pod warunkiem regularnego przyjmowania odpowiedniowysokich dawek witaminy C (około 1 g dziennie, co równa się 5 tabletkom wit. C po0,2 g). Dostatecznie wysoki poziom witaminy C w organizmie chroni przed zatruciem różnymilekami, substancjami szkodliwymi zawartymi w powietrzu, wodzie i pożywieniu. Bardzo cennązaletą tej witaminy jest hamowanie tworzenia się w przewodzie pokarmowym tzw. nitrozoamin,które są związkami rakotwórczymi, powstającymi w przewodzie pokarmowym w wynikuspożywania warzyw uprawianych z dużym nadmiarem nawozów azotowych.Owoc dzikiej róży wchodzi w skład mieszanki ziołowej Cardiosan, stosowanej w chorobachserca, zwłaszcza u osób starszych, a wyciąg płynny jest składnikiem kropli nasercowych Neocardinaoraz płynu Cholesol, podawanego w schorzeniach wątroby i pęcherzyka żółciowego,produkowanych przez Herbapol. Ponadto owoce róży służą do produkcji syropu witaminowegoRosavit (Herbapol).

Przetwory. Odwar z owoców dzikiej róży: 1-11/2 łyżki rozdrobnionych owoców zalać 1szklanką wody ciepłej i gotować powoli pod przykryciem 5 min. Odstawić na 10 min i przecedzić,przepłukując na sitku przegotowaną, ciepłą wodą aby otrzymać pełną szklankę odwaru.Pić po 1/3-2/3 szklanki 2-4 razy dziennie po jedzeniu jako środek witaminowy i regulującyprzemianę materii.Zioła w chorobie wrzodowej: zmieszać 50 g rozdrobnionych owoców dzikiej róży oraz po25 g owoców kopru włoskiego, liści bobrka trój listkowego, kwiatów wrotyczu, ziela krwawnika,ziela tysiącznika i ziela rdestu ptasiego. Zalać 2 łyżki ziół w termosie 2 1/2 szklanki wodywrzącej i pozostawić na 1 godz. Pić rano i w południe po 1/2 szklanki naparu. Wieczorem w 2godz. po kolacji wypić resztę naparu, położyć się płasko i co 3-5 min zmieniać pozycję - nawznak, na lewy i prawy bok i na brzuchu. W ciągu dnia przyjąć 3 razy po 1 tabletce witaminyB1 oraz po 1 kapsułce witaminy A+E. Stosować w zapaleniu żołądka i jelit, we wrzodzie żołądka,także po zabiegu chirurgicznym, gdyż ułatwia bliznowacenie. W przypadku wrzodudwunastnicy pije się napar bez wykonywania obrotów. Można przygotowywać napar na mlekuzamiast wody.Zioła wzmacniające wątrobę: zmieszać po 50 g owoców róży, liści mięty pieprzowej i zielabylicy pospolitej oraz po 25 g ziela ostrożenia warzywnego, liści brzozy i korzenia arcydzięgla.Zalać 2 łyżki ziół w termosie 2 szklankami wody wrzącej, przykryć i pozostawić na 30 min.Pić 3-4 razy dziennie po 1/2 szklanki między posiłkami po przebytym wirusowym zapaleniuwątroby w początkowym okresie 3-4 miesięcy zdrowienia. Także w nieżycie żołądka i jelitoraz dróg żółciowych.

Neocardina (Herbapol), krople zawierające wyciągi z owoców róży, kwiatów głogu, zielakonwalii, ziela jemioły i korzenia kozika. Dorośli przyjmują 2-3 razy dziennie po 20-30 kroplipo jedzeniu w kieliszku wody. Dłuższe stosowanie należy uzgodnić z lekarzem.Cholosas (ZSRR), syrop zawierający zagęszczony wodny wyciąg z owoców róży z dodatkiemcukru, stosowany w zapaleniu pęcherzyka żółciowego i wątroby.Karotolin (ZSRR), olejowy wyciąg karotenoidów z miąższu owoców róży, podawany zewnętrzniew leczeniu egzem, uszkodzeń błon śluzowych, owrzodzeń, oparzeń i ran.Melrosum (Nattermann, RFN), syrop zawierający wyciągi z 5 ziół z dodatkiem miodu, stosowanyw przeziębieniu, nieżycie gardła, oskrzeli i kaszlu. Zalecany zwłaszcza dzieciom i kobietomw ciąży.Olej różany (ZSRR), Oleum Rosae pingue, otrzymywany z nasion w owocach róży. Zawieranasycone i nienasycone kwasy tłuszczowe, karotenoidy, fitosterole i witaminę E. Stosuje sięzewnętrznie w uszkodzeniu sutków karmiących matek, odleżynach, ranach, wysypkach i oparzeniach.Rozanol (ZSRR), kapsułki żelatynowe do stosowania wewnętrznego w niedomodze wątroby,kamicy żółciowej, zaburzeniach po operacji pęcherzyka żółciowego oraz w kamicy moczowej.Dawki 2-3 kapsułki 3 razy dziennie na 30 min przed posiłkami.

Podobne prace

Do góry