Ocena brak

Rośliny dwuliścienne

Autor /Bodega Dodano /31.01.2012

Spośród prawie trzystu tysięcy gatunków roślin okrytozalążkowych przeważającą część stanowią rośliny dwuliścienne. Większość gatunków tej klasy roślin to rośliny zielne, które nie wytwarzają zdrewniałych pędów nadziemnych.
Dwuliścienne charakteryzują się posiadaniem zarodków o dwóch liścieniach - nazywa­nych tworami, albo pierwszymi liśćmi, któ­re umożliwiają rozwój rośliny zaraz po wykiełkowaniu z nasiona. Rośliny jednoliścienne w swoich nasionach mają zarodki o jednym liścieniu. Liście-nie są tymi częściami zarodka, które dostarczają mu energii, koniecznej do rozpoczęcia kiełkowa­nia. Energia ta pochodzi z rozkładu skrobi zgro­madzonej w liścieniach. Ma to miejsce, zanim młoda roślinka stanie się zdolna do samodzielne­go życia, czyli produkowania pokarmu po tym, jak się już ukorzeni i utworzy liście właściwe.
Do roślin dwuliściennych należą niektóre krze­wy i drzewa, ale większość ich to gatunki zielne. Rośliny jednoliścienne to głównie trawy i liliowate. Dwuliścienne mają liście o nieregularnym, siat­kowatym użyłkowaniu, podczas gdy nerwacja liści roślin jednoliściennych jest równoległa. Wiązki przewodzące w łodydze roślin dwuliściennych na przekroju są ułożone pierścieniowato, a u roślin jednoliściennych są równomiernie rozproszone po całej łodydze. Nieomal wszystkie gatunki drzew liściastych na świecie to przedstawiciele klasy dwu­liściennych. Do nich należy jedno z najwyższych drzew świata Eucalyptus amygdalina, osiągające wysokość ponad 100 metrów.
Na świecie występuje wiele gatunków różnych roślin. Różne są też sposoby ich klasyfikacji. Jed­nym z nich jest podział w oparciu o to, jak roślina rośnie i kiedy się rozmnaża - podział na rośliny jednoroczne, dwuletnie i wieloletnie. Dwuliścienne mają swych przedstawicieli we wszystkich tych trzech kategoriach.

Grupy roślin.

Wiele gatunków pospolitych chwastów to rośliny jednoroczne, które kiełkują, rosną, kwitną, owo­cują i wydają nasiona w ciągu jednego tylko roku, w porze, która najlepiej im odpowiada ze względu na warunki pogodowe i środowiskowe. Jeżeli okres pomiędzy kiełkowaniem a owocowaniem trwa za­ledwie kilka tygodni, to takie rośliny są nazywane roślinami krótkowiecznymi.
Rośliny dwuletnie to takie, których cały cykl życiowy trwa przez dwa lata. W pierwszym roku ukorzeniają się, produkują liście i wytwarzają zapa­sy, a w następnym owocują, wydają nasiona i giną.
Rośliny wieloletnie, po tym jak się ukorzenią, rosną i kwitną każdego roku. Jednakże proces uko­rzeniania się i wzrostu może trwać bardzo długo, tak jak to ma miejsce u niektórych storczyków, takich na przykład jak obuwik, u których zanim roślina wytworzy pierwszy kwiat, musi wegeto­wać w podłożu przez 16 lat.
Krzewy tym się różnią od drzew, że są roślina­mi mającymi wiele pędów, wśród których nie można wyróżnić pędu głównego. Cechą niektó­rych krzewów, na przykład żarnowca, jest to, że nagle giną po kilku latach wegetacji, w ciągu któ­rych wytworzyły wystarczająco dużą ilość nasion do przedłużenia gatunku. U niektórych gatunków górskich i niektórych bambusów rośliny w pro­dukcję kwiatów, owoców i nasion wkładają tak dużo energii, że po wydaniu tylko jednej licznej partii nasion obumierają.
Z uwagi na posiadanie jednego lub dwóch liście-ni w zarodku rośliny okrytonasienne podzielono na dwie główne klasy. Budowa kwiatu z kolei jest przydatnym kryterium podziału różnych roślin na rodziny. Budowa kwiatu może być dość skompli­kowana i często nie jest łatwo określić poszcze­gólne jego elementy, ale zasadniczo kwiaty roślin składają się z czterech głównych części: zewnętrz­nych działek kielicha, wewnętrznych płatków korony, pręcików - elementów męskich i słupka -elementu żeńskiego. Pręciki są zwykle długie i cienkie. Składają się z nitki, która jest zakończo­na główką, w której znajdują się pylniki produku­jące ziarna pyłku. Z ziaren pyłku powstają później plemniki - komórki płciowe męskie. Aparat żeń­ski (słupek) składa się z trzech części. Są nimi zna­mię, szyjka i zalążnia, w której znajdują się zalążki. W obrębie zalążków powstają komórki rozrodcze żeńskie - komórki jajowe.

Zapylenie.

Gdy woreczki pyłkowe pylników pękają, uwalniają one niezliczone ziarna pyłku, które są przenoszo­ne na elementy żeńskie innych kwiatów. Przenosić je mogą zwierzęta lub wiatr. Ziarna pyłku są bar­dzo lekkie i łatwo unoszą się w powietrzu. Zwie­rzętami, które biorą udział w zapylaniu kwiatów, są głównie owady. Ziarna pyłku przyczepione do włosków na ich ciele są transportowane na inne kwiaty, gdzie opadają na lepkie znamię słupka i kiełkują. Kiedy gameta męska połączy się z ko­mórką jajową w zalążku, następuje zapłodnienie. Zapylenie krzyżowe ma miejsce wtedy, gdy pyłek jednej rośliny opada na znamię słupka innej rośli­ny. Większość roślin unika samozapylenia, gdyż jest ono genetycznie niekorzystne.
Wiele gatunków roślin dwuliściennych jest zapylanych przez owady, które są przywabiane przez rośliny na różne sposoby. Zapach kwiatów działa na nie z dużej odległości, nawet z kilkuset metrów. Na przywabione zapachem owady działają następ­nie bodźce w postaci kolorów. Potem, tak jak to jest u wielu gatunków storczyków, działają bodź­ce dotykowe, gdyż kwiaty naśladują swym kształ­tem i fakturą wygląd samic wielu gatunków owa­dów. W związku z tym, kiedy samiec ląduje na kwiecie, staje się bardzo podekscytowany i stara się kopulować z kwiatem, a wtedy pyłek, który u tych storczyków występuje w workach pyłkowych, przylepia się do ciała owada. Kiedy owad przeleci z pyłkiem do kolejnego storczyka i będzie się tam zachowywał podobnie, pyłek opadnie na elementy żeńskie i w ten sposób nastąpi zapylenie.
Rośliny zwabiające owady w celu zapylenia są nazywane gatunkami owadopylnymi, a rośliny, których pyłek jest przenoszony przez wiatr, są określane jako wiatropylne. Pomiędzy tymi dwoma grupami roślin występują zasadnicze różnice. Większość dwuliściennych to gatunki owadopylne, ale istnieją też gatunki, u których zapylenie prze­biega przy zamkniętych kwiatach i ma charakter samozapylenia. Ten dziwny sposób, nazywany klejstogamią, jest specjalnością niektórych fioł­ków. Kiedy „kwiat" się otwiera, jest on w istocie owocem, utworzonym z rzędów dojrzałych nasion. Korzyścią tego typu zapylenia jest krótki termin, w jakim roślina wytwarza nasiona. Jednakże więk­szość roślin wytrwale unika samozapylenia poprzez zróżnicowanie pory dojrzewania pręcików i słup­ków - kiedy pręciki są dojrzałe, słupki są w trakcie rozwoju lub na odwrót. W tej sytuacji pyłek tej samej rośliny nie może skutecznie zapylić jej wła­snych elementów żeńskich.
Rośliny, które są owadopylne mają często kwiaty grzbieciste, co oznacza, że przez kwiat można przeprowadzić tylko jedną oś symetrii. Tak zbudowane kwiaty zwykle posiadają specjalne rejony, które są przystosowane budową do lądują­cego na nich owada. Barwa i kształt pomaga owa­dowi nakierować się na tę część kwiatu, która jest zbudowana z płatka lub zrośniętych płatków. W czasie lądowania owada pręciki pochylają się i wyrzucają na zwierzę pyłek, a sam owad w tym czasie gorliwie pobiera nektar, jaki oferuje mu „w nagrodę" roślina.
Są również gatunki roślin o kwiatach promienistych, przez które można przeprowadzić wiele j osi symetrii. U dwuliściennych obserwuje się wielką różnorodność budowy kwiatów.

Podobne prace

Do góry