Ocena brak

ROCZNIKI

Autor /Telesfor Dodano /12.04.2012

Annały, łac. annales, najwcześniejsza, prymitywna forma kroniki historycznej, podająca najważniejsze wydarzenia w porządku wyłącznie chronologicznym.

W staroż. Rzymie rozwinęły się z tablic kalendarzowych, na których pontifex maximus (najwyższy kapłan) zapisywał imiona konsulów, wyższych urzędników oraz zaćmienia Słońca i Księżyca, niezwykłe zjawiska itp., później zaś daty wydarzeń z dziedziny polityki wewn. i zagr. Ok. 123 pne. zebrano całą tę kronikę miejską w 80 księgach Annales Mdximi.

Pierwsze próby pisania historii przez tzw. annalistów opierały się pod względem formy na tych zapisach urzędowych. Również późniejsi historycy nazywali niekiedy swoje dzieła Rocznikami.

Roczniki Enniuśza z Rudiae (239-169 pne.), jednego z największych i najwszechstronniejszych poetów rz. okresu archaicznego, 18 ksiąg pisanych heksametrem daktylicznym, wprowadzonym tu przez autora do lit. rz., zawierających dzieje Rzymu od mitycznych początków aż do współczesnych autorowi wojen (opuszczając jednak 1. wojnę punicką) oraz serię portretów wielkich Rzymian.

Była to rz. lektura szkolna uważana za epopeję narodową do czasu ukazania się Eneidy Wergiliusza. Zachowały się fragmenty liczące ok. 600 wersów, m.in. słynny wers o Fabiuszu (zob.) Kunktatorze.

Roczniki Tacyta, największego historyka rz., powstałe w 109-116, obejmujące okres ab excessu divi Augusti łac., 'od zgonu boskiego Augusta', jak brzmiał pierw, tytuł, przez panowanie Tyberiusza, Kaliguli i Klaudiusza do Nerona, tj. od 14 do 68 ne. Zachowały się księgi I—IV, części V i VI oraz XI-XVI (niekompletne na początku i końcu).

Autor, arystokrata noszący w sercu ideały dawnej republiki, ukazuje, bardziej jako artysta pióra niż zawodowy historyk, postaci cezarów w sposób przypominający dramaty historyczne Szekspira, w całej ponurej grozie zbrodni tyranów, a także donosicielstwo i pochlebstwa ich otoczenia. Styl pełen godności i barwy, zwięzły, pełen pamiętnych, gorzkich lub ironicznych, aforyzmów.

Sine ira et studio łac., 'bez gniewu i bez upodobania', bezstronnie,
obiektywnie; z Roczników, 1, 1, Tacyta; słynne zapewnienie na początku dzieła o obiektywizmie autora.

Roczniki łacińskie w Polsce, w których już pod koniec X w., jeszcze za Mieszka I, zaczęto zapisywać ważniejsze wydarzenia; krótkie i luźne notatki, pozostawione na kartkach pergaminowych przez księży, zwł. przez zakonników. Zachowało się tych Roczników niewiele, m.in. Rocznik kapitulny krakowski (XII do poł. XIII w.), Rocznik świętokrzyski (XII w.) i Rocznik miechowski (XIV w.). Spisywano je prawdop. aż do XV w. Roczniki, czyli kroniki sławnego Królestwa Polskiego zob. Długosz.

Roczniki łac. dzieło hist. Stanisława Orzechowskiego przedstawiające współczesne dzieje Polski, lata 1548-52; rocznik dodatkowy (1537) o wojnie kokoszej.

Podobne prace

Do góry