Ocena brak

Renesansowe Włochy

Autor /xperia10 Dodano /25.04.2012

Renesansowe Włochy były bogatą krainą, na terenie której, pomimo rozbicia na rywalizujące państewka, miał miejsce wspaniały rozwój gospodarczy. Po pewnym czasie jednak, stały się one miejscem, ścierania się interesów obcych mocarstw, co doprowadziło do ekonomicznego upadku kraju.

Włochy były kolebką renesansu, wielkiego ogólnoeuropejskiego prądu intelek-tualno-kulturalnego, który przyniósł w XV i XVI wieku powrót zainteresowania kulturą antyczną, rozkwit sztuki i nowe podejście do życia. Wśród wielu dziedzin studiowanych przez renesansowych myślicieli była sztuka zdobywania władzy i rządzenia państwem.

Nowe spojrzenie na politykę

Najbardziej znaną książką na ten temat był Książę (1517 r.) Niccolo Machiavellego, która podawała reguły skutecznego działania polityka, zamiast rozprawiać na temat etycznych zasad, jakimi powinien on się kierować. Tego typu podejście było na tyle szokujące, że terminem „makiaweliczny" zwykło się od tamtej pory określać wszelkiego rodzaju działania, w których „cel uświęca środki".

Machiavelli był florenckim dyplomatą, a większość twierdzeń swojej doktryny oparł na spostrzeżeniach z włoskiego życia politycznego. Włochy różniły się od reszty Europy pod wieloma ważnymi względami. W przeciwieństwie do położonych po drugiej stronie Alp monarchii feudalnych, były one podzielone na liczne miasta-państwa, niektóre będące republikami, zawdzięczające swój dobrobyt przede wszystkim handlowi i finansom. Ich rozkwit, z kolei, wynikał z położenia Włoch wzdłuż szlaków handlowych, wiodących na Bliski Wschód, skąd sprowadzano przyprawy i inne dobra, które następnie sprzedawano w środkowej i północnej Europie. W rezultacie rozwinął się także system bankowości i księgowość. Włoskie miasta szybko się bogaciły, a sztuka i nauka znajdowały licznych i hojnych patronów.

Inaczej niż na północy Europy, miasta włoskie zachowały niezależność dzięki konkurencji pomiędzy papiestwem a cesarstwem, w której każda ze stron starała się maksymalnie ograniczać obszary wpływów swojego przeciwnika. Dlatego to miasta rozszerzyły strefy swojej kontroli na tereny wiejskie, lepiej lub gorzej łącząc starą arystokrację ziemską z nową klasą kupców i bankierów. Do XV w. we Włoszech wykształciło się 5 głównych państw. Mediolan, na północnym zachodzie, był księstwem, jednak jego władcy byli raczej uzdolnionymi dowódcami, którzy zamieniali się w tyranów (rody Viscontich i Sforzów), niż przedstawicielami szacownych dynastii.

Republika Florencji była przez długi okres najbardziej dynamicznie rozwijającym się państwem włoskim, w którym od 1434 r. najważniejszą rolę polityczną odgrywał ród bankierów, Medyceuszy, którzy byli także wielkimi mecenasami sztuki. Żadne inne miasto nie wydało tylu genialnych poetów, malarzy i rzeźbiarzy. W przeciwieństwie do niespokojnej Florencji, Wenecja była republiką o bardzo stabilnym systemie politycznym. Samo miasto, znane powszechnie ze swoich kanałów, było nieodłącznie związane z morzem i wykształciło ogromną flotę handlową.

Potężni papieże

Papież był nie tylko głową Kościoła katolickiego, lecz również jednym z najważniejszych władców włoskich, zwalczającym nieposłusznych magnatów i dążącym do powiększenia swojego terytorium. Po okresie „niewoli awiniońskiej" i wielkiej schizmy zachodniej, papieże okresu renesansu nie zrezygnowali z wielkich ambicji politycznych. Byli hojnymi mecenasami artystów i często prowadzili wystawne, czasami skandalizujące życie. Do najgłośniejszych papieży należeli: Aleksander VI (1492-1503), Juliusz II (1503-13) i Leon X (1513-21).

Piątym głównym państwem włoskim było Królestwo Neapolu, zajmujące większość południowych obszarów kraju. Przez długi okres było ono przedmiotem sporu pomiędzy Francją a Hiszpanią. Do mniejszych państw półwyspu należały: Ferrara, Mantua, Modena, Genua i Siena.

Konflikty wewnątrz państw

Konflikty wewnątrz państw były bardzo ostre i często zajmujący wysokie stanowiska dostojnicy, tacy jak Medyceusze, mogli w jednej chwili znaleźć się w roli wygnańców. Znajdujący się u władzy woleli zazwyczaj polegać na najemnikach, niż wyposażać w broń własnych obywateli, a dowódcy wojsk najemnych - kondotierzy - często odgrywali ważną rolę w polityce włoskiej (na przykład Francesco Sforza w Mediolanie).

Jednym z rezultatów wykorzystywania wojsk najemnych było to, ze wojny prowadzone były we względnie cywilizowany sposób. Wynikało to z tego, że najemnicy nie mieli powodów, by bez potrzeby narażać swoje życie lub walczyć „do ostatniej kropli krwi", jeżeli istniała możliwość innego wyjścia. Także dyplomacja była sposobem utrzymania równowagi sił, kreując różnego rodzaju sojusze, które miały także chronić kraj przed najazdami z zewnątrz.

Jednak w latach 90. XV w. sytuacja zaczęła się destabilizować, na nieszczęście w momencie, kiedy w Europie zaczęły wyłaniać się silne, scentralizowane państwa o charakterze narodowym, takie jak Francja czy Hiszpania. Bogate i podzielone Włochy musiały wcześniej czy później paść ofiarą najazdu. Pierwsza zewnętrzna interwencja była wynikiem działań Lodovico Sforzy, księcia Mediolanu. Odizolowany i zagrożony związkiem Florencji i Neapolu, w 1494 roku zachęcił on króla Karola VIII do przekroczenia Alp i zgłoszenia pretensji do Neapolu.

W ten sposób rozpoczął się długi okres wojen włoskich. Miasta włoskie straciły wkrótce na znaczeniu, a kraj stał się obszarem, gdzie starły się interesy Francji i Hiszpanii. Konflikt pomiędzy nimi był o wiele bardziej destrukcyjny niż wojny prowadzone przez wojska zaciężne. W jego trakcie doszło do splądrowania Rzymu (sacco di Roma, które często uznawane jest za wydarzenie kończące renesans). Florencja została zniszczona, a w miejsce republiki wprowadzono tam księstwo znajdujące się pod protektoratem hiszpańskim, w którym władzę sprawowali Medyceusze. Do połowy XVI w. większość Włoch znalazła się pod bezpośrednią lub pośrednią kontrolą Hiszpanii. Półwysep Apeniński jeszcze przez następne trzy stulecia pozostał podzielony i zdominowany przez obce mocarstwa.

Włochy w okresie renesansu - WAŻNIEJSZE DATY

1434-64

Cosimo Medici rządzi Florencją

1450

Francesco Sforza zakłada pierwszą dynastię rządzącą w Mediolanie

1469-92

Lorenzo Medici rządzi Florencją

1492-1503

Aleksander VI papieżem; jego syn, Cesare Borgia, dąży do zjednoczenia środkowych Włoch pod swoją władzą

1494

Interwencja króla Francji Karola VIII rozpoczyna okres wojen włoskich

ok. 1500-30

Szczytowy okres rozwoju sztuki renesansowej

1503-13

Juliusz II papieżem

1504

Hiszpanie wypierają Francuzów z Neapolu

1513-21

Leon X papieżem

1517

Machiavelli pisze Księcia

1527

Splądrowanie Rzymu (sacco di Roma)

1535

Śmierć ostatniego z rodu Sforzów 1537

Cosimo Medici zostaje księciem Florencji

1559

Traktat w Cateau-Cambresis ustanawiający dominację Hiszpanii na terenie Włoch

Podobne prace

Do góry