Ocena brak

RELIGIA

Autor /truchtacz Dodano /13.11.2012

 

RELIGIA <łc. bojaźń, cześć) ang. religion; fr. religion; nm. Religion

Dziedzina swoistego poznania (oparte­go najczęściej na -> wierze /2/ lub do­świadczeniu osobistym) i działania ludzkiego, skierowanych ku mniej lub bardziej określonemu Bytowi absolutnemu, zwy­kle transcendentnemu (—> Bóg). Jako zja­wisko społeczne stanowi odrębną dziedzi­nę kultury, a w życiu osobowym staje się zasadniczym wymiarem egzystencji. Mo­że też stanowić centrum lub jeden z czyn­ników -^ światopoglądu. Rzeczywistość religijną tworzy zespół egzystencjalnych faktów, jakimi są realne osobowe relacje człowieka z Bogiem, wyrażających się za­zwyczaj w adoracji, ufności i miłości, nie­kiedy w bojaźni i lęku. Człowiek w akcie religijnym oddaje się całym sobą Bogu ja­ko swemu Stwórcy i Zbawcy; wartością aktywności w tej dziedzinie jest świętość. W każdej religii podkreśla się istotną róż­nicę między tym, co święte (—> sacrum), a tym, co nieświęte {-^ profanum), i dąży się do wzajemnego ustosunkowania tych sfer, do uświęcania nieświętego. Rozumie­nie tych relacji, informacja o sposobach ich nawiązywania jest zadaniem —> teologii (w chrześcijaństwie — teologii faktu zba­wienia i teologii uświęcenia wraz z teolo­gią sakramentów); ujęcia teologiczne mają każdorazowo swą wersję kulturową.

W skład ukształtowanych historycznie religii wchodzą na ogół:

  1. doktryna zawierająca twierdzenia o Bogu lub świętości z określeniem ich re­lacji do świata i człowieka;

  2. kult bóstwa lub boskości określający sposób nawiązywania i utrzymywania kon­taktu z Bogiem, uświęcania człowieka;

  3. zespół norm postępowania, wyzna­czający motywowaną religijnie obyczajo­wość i moralność;

  4. instytucje społeczne związane z fun­kcjami określania i przekazywania dok­tryny i moralności, sprawowania kultu (funkcje proroków, kapłanów, teologów).

Poznanie religijne, tj. poznanie przez wiarę, różru się od poznania naukowego źródłem, zasięgiem przedmiotu, zupełnie innym przedmiotem formalnym i typem asercji. Jeśli chodzi natomiast o potrzeby psychiczne i poznawcze, zarówno u pod­staw religii, jak i u podstaw filozofii znaj­dują się te same przeżycia egzystencjalne człowieka: stwierdzenie przygodności i ograniczoności istnienia i działania, do­świadczenie niepewności warunków eg­zystencji i znikomości dóbr, pragnienie le­pszego stanu egzystencji, fascynacja nie­skończonością, lęk przed nieznanym, itp.

Daną religię, historycznie ukształtowa­ną, można ujmować zastanawiając się nad jej istotą (aspekt filozoficzny), rozpatrując ją jako wydarzenie z dziejów Objawienia, a więc analizując jej wiarygodność, jej treść doktrynalną — jako formę zobowiązania (aspekt teologiczny); zjawiska religijne można studiować jako fakt społeczny, w tym również jako wydarzenie kulturo­twórcze (aspekt socjologiczny), a także od strony osobowościowo-psychicznej, kon­centrując się na doznaniach i przeżyciach osoby religijnej (aspekt psychologiczny). Rozmaite możliwości studiowania religii wskazują na jej wielce złożony charakter. Religia jest przedmiotem badań filozofii religii, psychologii religii, socjologii religii, religiologii.

Tak zwana religia naturalna — taka, do której człowiek mógłby dojść sa­modzielnie, wykrywając istnienie Boga je­dynie za pomocą przyrodzonych sił rozu­mu, bez odwoływania się do Objawienia (^deizm Ul).

Podobne prace

Do góry