Ocena brak

Radykalne zmiany — Karlstadt

Autor /Chrystiano Dodano /23.04.2013

Działalność Lutra, do uprowadzenia na zamek Wartburg, ograniczała się do głoszenia nowych zasad religijnychi kościelnych, bez wyciągania z nich wniosków praktycznych. Pod nieobecność Lutra w Wittenberdze,przy szczególnym poparciu studentów, uczynił to Karlstadt, kierując się także własnymi poglądami.

Andrzej Karlstadt (Bodenstein, 1480-1541), po studiach uniwersyteckich w Erfurcie i Kolonii profesor idziekan wydziału teologicznego w Wittenberdze, znał naukę Arystotelesa i Tomasza z Akwinu, a gdywgłębił się w naukę świętego Augustyna, zaczął sprzyjać poglądom Lutra, lecz nie we wszystkim z nimsię zgadzał, zwłaszcza co do problemu usprawiedliwienia człowieka przez Boga. Różnice stopniowo narastały.Karlstadt wyjechał (1521) do Danii jako kościelny doradca króla Chrystiana II, musiał jednakopuścić to stanowisko u szwagra cesarza, gdy Karol V wystąpił przeciw Lutrowi i jego zwolennikom.Powrócił do Wittenbergi pod opiekę księcia elektora saskiego, a gdy Luter znajdował się w zamku wartburskim,przejął przywództwo radykalnego ruchu.

Dokonując zmian, Karlstadt nie tylko zwalczał celibat i śluby zakonne, ale się ożenił. Uroczyste weseleurządził z udziałem profesorów i członków rady miejskiej. Odprawił też jako pierwszy zreformowaną(niemiecką) mszę i udzielał komunii pod dwoma postaciami. Jego kazania radykalizowały nastroje. WWittenberdze usuwano więc ołtarze, krzyże, obrazy, relikwie. Część ludności stanęła w ich obronie, doszłodo rozruchów. Luter opuścił wówczas Wartburg, wystąpił przeciw Karlstadtowi, lecz musiał aprobowaćniektóre zmiany.

Karlstadt nie zszedł z drogi raz obranego radykalizmu. Przeniósł się do Orlamuende, gdzie miał beneficjumjako archidiakon. Zmienił tam nabożeństwa, wprowadził śpiew psalmów po niemiecku i codzienniegłosił kazania. Do życia religijnego i kościelnego wprowadził także to, co odwołano w Wittenberdze.Napisał wiele rozpraw, w których nie pominął krytyki nowej uczoności i jurydycznego nastawienia swoichkolegów wittenberskich, natomiast podkreślał u ludzi świeckich obowiązek czytania Pisma Świętego iprawo do jego wyjaśniania. Gdy uniwersytet zażądał od niego powrotu na katedrę i na urząd archidiakona,złożył te funkcje, kupił sobie gospodarstwo w Orlamunde i pracował na roli.

Bezpośrednia rozmowa z Lutrem ani zerwanie kontaktów z Tomaszem Muntserem, nie uchroniły go od represji księcia elektorasaskiego. Został z rodziną wygnany z Saksonii. Odtąd zmieniał często miejsce zamieszkania, lecz pisałwiele, zwłaszcza o Eucharystii. Pismami zdobył rozgłos, co skłoniło Lutra do ataku na niego w broszurach:List do chrześcijan w Strasbwgu, przeciw marzycielom i O obrazach i sakramencie przeciw niebieskimprorokom.

W wojnie chłopskiej nie wziął bezpośredniego udziału, ale obwiniano go za jej wybuch. Bronił się wtrzech pismach, pragnął bowiem powrotu do Saksonii. Za wstawiennictwem Lutra uzyskał zgodę elektora,lecz wkrótce znów opuścił księstwo i się tułał, aż osiadł (1534) w Bazylei, gdzie zmarł podczas zarazyw 1541 roku.

Do góry