Ocena brak

Rachunek kosztów jakości

Autor /Encyklopedia Zarządzania Dodano /18.02.2012

Charakterystyka

Rachunek jakości|kosztów jakości jest to "system ujmowania w odpowiednich przekrojach wszystkich kosztów związanych z jakością produkcji, przeprowadzania analizy kształtowania się tych kosztów z podejmowaniem działań dla poprawy jakości i minimalizacji kosztów produkcji". W literaturze polskiej i zagranicznej często zamiast określenia "rachunek kosztów jakości" używa się w drugim znaczeniu pojęcia "koszty jakości". W "Małej encyklopedii jakości" "koszty jakości" w drugim znaczeniu "oznaczają część systemu zarządzania przedsiębiorstwem, to jest zarządzania w dziedzinie jakości, opartego na ustalaniu kosztów jakości, na ich analizie, określeniu źródeł ich powstawania i planowaniu ich usunięcia przy pomocy szeregu przedsięwzięć, których koszty muszą być mniejsze od wartości oszczędności w ten sposób uzyskanych" 1984.


Zastosowania

Rachunek kosztów jakości został wprowadzony przez wiele korporacji amerykańskich, japońskich i zachodnioeuropejskich. Od kilkudziesięciu lat przynosi on poważne korzyści producentom i konsumentom oraz służy poprawie jakości.


Rachunek kosztów jakości pozwala na przeprowadzenie pełnej analizy przyczyn i skutków braków oraz wykazanie, które przyczyny należy w pierwszej kolejności wyeliminować, aby straty na brakach jak najszybciej zmniejszyć. Do tego celu można wykorzystać analizę (metodę) V. Pareto oraz przedstawić udział poszczególnych braków w całości braków na diagramie V. Pareto lub za pomocą Pareto|krzywej typu Pareto-Lorenza. Po ustaleniu powodów zasadniczej części braków (ilościowo) i strat na brakach (wartościowo) przystępuje się do analizy poszczególnych przyczyn wadliwości określonego elementu wyrobów za pomocą Ishikawy|wykresu Ishikawy, przedstawiającego przyczyny wadliwości półproduktu. Po sporządzeniu tegoż wykresu, dyrekcja przedsiębiorstwa musi podjąć konkretne decyzje, które doprowadzą do poprawy jakości półproduktu, a zarazem całego wyrobu finalnego.


Rachunek kosztów jakości i cała działalność projakościowa jest procesem o charakterze aproksymatywnym i wymaga działań ciągłych. Stąd też optymalizacja korzyści uzyskiwanych z jakości, którą umożliwia rachunek kosztów, musi być prowadzona także w sposób ciągły, a nie okazjonalnie. Optymalizacja kosztów uzyskiwanych przez producenta jest uwieńczeniem rachunku kosztów jakości w przedsiębiorstwach, w których traktuje się go jako narzędzie zarządzania, a nie kolejne zestawienie tabelaryczne sporządzone nie wiadomo po co przez księgowość.


Rachunek kosztów jakości to system obejmujący: kosztów jakości|ewidencje wszystkich kosztów związanych z jakością produkcji, analizę tych kosztów, określenie optymalnego poziomu jakości wytworzonych produktów, wskazanie działań (decyzji), jakie muszą być podjęte dla osiągnięcia optymalnego poziomu gwarantującego wzrost rynku i efektywności gospodarowania.


Wdrożenie

Wprowadzenie w przedsiębiorstwie rachunku kosztów jakości musi być przedsięwzięciem wieloetapowym, obejmującym:

  • Przygotowanie materiałów informacyjnych, stanowiących podstawę dla podjęcia przez kierownictwo przedsiębiorstwa decyzji o wdrożeniu i prowadzeniu rachunku kosztów jakości. Opracowanie tych materiałów wymaga wstępnego oszacowania kosztów jakości i upowszechnienia wiedzy o wpływie jakości na wyniki finansowe przedsiębiorstwa.
  • Powołanie zespołu kierującego procesami wdrożeniowymi oraz opracowanie metodyki rachunku kosztów jakości dostosowanej do potrzeb i specyfiki przedsiębiorstwa, która w sposób syntetyczny określa zasięg prowadzenia rachunku kosztów jakości (rodzaje kosztów), system ewidencji kosztów jakości, konta bilansowe i pozabilansowe, system przetwarzania danych, zakres wykorzystania wyników analizy kosztów jakości.
  • Opracowanie szczegółowej instrukcji prowadzenia rachunku kosztów jakości (ewidencja, przetwarzanie, analiza, wnioskowanie i prezentacja wyników).
  • Wydanie zarządzenia (okólnika) przez dyrektora firmy, wprowadzającego w życie rachunek kosztów jakości i procedur z nim związanych.
  • Przeprowadzenie szkolenia pracowników w zakresie kosztów jakości, którego celem byłoby przede wszystkim:
    • zapoznanie wszystkich komórek organizacyjnych i służb w przedsiębiorstwie z istotą prowadzenia rachunku kosztów jakości;
    • omówienie zagadnień merytorycznych, wynikających ze współpracy poszczególnych komórek organizacyjnych i służb uczestniczących w prowadzeniu rachunków kosztów jakości w zakresie prawidłowej dekretacji kosztów jakości oraz obiegu dokumentów.
  • Ewidencja i analiza kosztów jakości zgodnie z wspomnianą powyżej instrukcją. Celem tej analizy jest:
    • dokonanie oceny kształtowania się poziomu kosztów jakości w czasie i przestrzeni w układzie poszczególnych grup, rodzajów, pozycji kosztów jakości według miejsc ujawnienia i powstawania oraz w innych przekrojach;
    • określenie wpływu kosztów związanych z jakością (typu wykonania i eksploatacji) na kształtowanie całkowitego kosztu własnego i zysku całkowitego;
    • określenie optymalnego poziomu jakości wytwarzanych produktów, tj. takiego, który zapewni maksymalizację masy zysku w długim okresie czasu oraz pełną rentowność w okresie krótkim.
  • Prezentacja informacji o kosztach jakości zarządowi przedsiębiorstwa oraz komórkom organizacyjnym zainteresowanym problematyką kosztów jakości.
  • Wykorzystanie wniosków z analizy kosztów jakości do opracowania i weryfikacji rocznego lub wieloletniego programu poprawy jakości produktu oraz przy podejmowaniu decyzji bieżących. Program ten powinien wskazywać kierunki i listę proponowanych przedsięwzięć i sposoby ich wykorzystania.

Instrukcja rachunku kosztów jakości

Opracowana przez specjalistów instrukcja rachunku kosztów jakości zdaniem praktyków powinna ustalać Mroczkowski 1990:

    • pojęcie, rodzaje, grupy kosztów jakości;
    • tryb i sposób ewidencjonowania kosztów jakości i sprawozdawczości;
    • podział czynności związanych ze zbieraniem informacji o kosztach jakości oraz nieprawidłowościach w dziedzinie jakości;
    • metodę analizy zebranych informacji i wyników prowadzonego rachunku kosztów jakości;
    • sposób rozpowszechnienia informacji o jakości i jej kosztach oraz tryb wykorzystywania ich do podejmowania działań, mających na celu poprawę jakości;
    • termin prac związanych z ewidencją, analizą i wykorzystaniem rachunku kosztów jakości;
    • zakładowy plan kont "kosztów jakości" oraz indeks typowych księgowań przyjętych w przedsiębiorstwie w formie załącznika do Instrukcji.

    • Autor: [[Tadeusz Wawak]]
      Źródło: Encyklopedia Zarządzania
      Treść udostępniana na licencji GNU licencja wolnej dokumentacji 1.3 lub nowsza.

Podobne prace

Do góry