Ocena brak

PUBLICYSTYKA

Autor /werciakol Dodano /20.03.2012

PUBLICYSTYKA, nazwa zbiorcza ogółu form i gatunków piśmienniczych oraz kolokwialnych (wypowiedzianych), których przedmiotem jest opis zjawisk życia społ. i umysłowego oraz ich objaśnienie i interpretacja, obliczona na określone ukształtowanie opinii publicznej. W odróżnieniu od informacji dziennikarskiej p. wykracza poza rejestrację faktów dnia bieżącego na rzecz ich przedstawienia z wybranego przez publicystę stanowiska - często w sposób dobitnie postulatywny i tendencyjny - dla ukształtowania pożądanych postaw społ., poglądów i przekonań. W odróżnieniu zaś od literatury rezygnuje z fikcji lit., korzysta natomiast z lit. środków wyrazu, posługuje się przy tym środkami wypracowanymi i sprawdzonymi pod względem skuteczności w takich systemach, jak —> retoryka oraz argumentacja fachowa. P. nie ogranicza się do wąsko rozumianych własnych układów gatunkowych (artykuł, komentarz, —> felieton, —> reportaż), lecz jako metoda prezentacji i interpretacji przejawów życia społ. przenika do form i gatunków strukturalnie samoistnych, jak gatunki lit. (np. —> komedia, H powieść, —> satyra), gatunki użytkowe (—> traktat, rozprawa, studium, list) oraz formy kolokwialne (—> dialog, dyskusja, polemika, mowa, —> kazanie). Ze względu na sposób przekazu p. może funkcjonować w żywej wypowiedzi bezpośredniej, w utworze lit. wydanym lub wystawionym na scenie, w środkach masowego przekazu (prasa, radio, telewizja), w twórczości piast, (plakat, karykatura). Ze względu na swój przedmiot i przeznaczenie może mieć charakter polit., społ. w szerokim znaczeniu, ideol., gosp., kult., lit. (—> krytyka literacka), naukowy. Początków szeroko rozumianej p. dopatrywać się można w starożytności, zwł. w oratorstwie polit., którego celem było formowanie opinii obywateli w doniosłych sprawach publicznych. P. jest z założenia nastawiona na kształtowanie poglądów dużych grup ludzi, toteż jej rozwój uwarunkowany był przede wszystkim technicznymi możliwościami sprostania temu zadaniu, zaczął się więc dopiero z chwilą upowszechnienia druku, a nast. prasy.

M. SZULCZEWSKI P., W. 1961; Cz. NIEDZIELSKI O teoretyczno literackich tradycjach prozy dokumentarnej, Tor. 1966; Teoria i praktyka dziennikarstwa, W. 1964; J. MAZIARSKI Anatomia reportażu, Kr. 1966 (tu literatura przedmiotu); O metodzie badania gatunków publicystycznych (głosy w dyskusji), „Zesz. Prasozn." 1968 nr 4; J. TRZYNADLOWSKI W kręgu wyznaczników gatunkowych form dziennikarskich, Acta UWr. Prace Lit. 10 (1968); M. SZULCZEWSKI P. i współczesność, W. 1969.

Podobne prace

Do góry