Ocena brak

PSYCHOLOGIA

Autor /truchtacz Dodano /12.11.2012

 

PSYCHOLOGIA (gr. psyche = dusza + lo­gos = słowo, nauka) nłc. psychologia; ang. psychology; fr. psychologie; nm. Psychologie

Dosłownie: nauka o duszy — nazwa się­gająca XVI w. (R. Goclenius /1590/), a utr­walona w w. XVIII (Ch. Wolff, Psychologia empirica 117321, Psychologia rationalis 117361) i rozpowszechniona w XIX we Francji (Maine de Biran) na oznaczenie do­ciekań dotyczących —> duszy (2) jako pod­miotu życia psychicznego człowieka.

1. Psychologia filozoficzna — jeden z tradycyjnych działów filozofii kla­sycznej, zaliczany do -^ metafizyki (1) szczegółowej. Przyjmując za punkt wyj­ścia dane doświadczenia wewnętrznego, psychologia ta starała się za pomocą instrospekcji określić w sposób racjonalny naturę i pochodzenie, a więc status ontologiczny zasady, do której odnosiła fakty świadomości, a przy tej okazji opisywa­ła różne prawidłowości życia psychiczne­go. Współcześnie przez psychologię filo­zoficzną rozumie się filozofię duszy ludz­kiej i umieszcza się ją w obrębie —> antro­pologii (3) filozoficznej (będącej po pro­stu metafizyką człowieka, która bada swój przedmiot jako szczególnego typu byt, starając się poznać jego istotę i sposób istnierua, jego ostateczne bytowe uwarun­kowania).

Synonimami „psychologii filozoficznej" są takie terminy, jak: „psychologia racjo­nalna" (psychologia rationalis w odróżnie­niu od psychologia empirica, Ch. Wolff), „psychologia spekulatywna", „psychologia metafizyczna", a współcześnie — „antropo­logia filozoficzna".

2. Psychologia empiryczna — samodzielna nauka opisowa oparta na introspekcji lub ekstraspekcji, zajmująca się badaniem faktów psychicznych i ustala­niem rządzących nimi prawidłowości. W pewnych ujęciach uważa się ją za typo­wą naukę humanistyczną, w innych — ze względu na jej metodologię — za naukę przyrodniczą. Psychologia empiryczna przeszła od teorii opartych na spontanicz­nej obserwacji zjawisk psychicznych do metodycznego eksperymentowania. Mo­mentem zwrotnym w rozwoju psycholo­gii jako nauki było rozdzielenie przedmio­tu i podmiotu badania; ostatecznie doko­nało się to za sprawą behawioryzmu, lecz zapoczątkowane zostało jeszcze w okresie eksperymentalnej psychologii introspekcyjnej. Irmym zwrotnym momentem by­ło założenie przez W. Wundta w Lipsku (1879) pierwszego laboratorium psycholo­gicznego — było to przejście od psycholo­gii spekulatywnej do psychologii empiry­cznej. W trakcie rozwoju psychologii em­pirycznej pojawiały się różne jej kierunki: -^ asocjacjonizm, —> atomizm (3), —> psy­chologia strukturalna, —> psychologia fun­kcjonalna, -^ psychologia postaci, -^ psy­chologia głębi, —> behawioryzm.

Istnieje współcześnie kilka definicji psy­chologii:

  1. Nauka o świadomych oraz nieświa­domych zjawiskach psychicznych.

  2. Nauka badająca prawa, którym pod­lega przystosowanie się człowieka do świa­ta i opanowywarue go.

  3. Nauka zajmująca się opisem i wyjaś­nianiem zachowań ludzi i zwierząt.

Podstawową metodą psychologii jest obserwacja: bezpośrednia lub pośrednia (za pomocą specjalnej aparatury); ilościowa (—> pomiar) lub jakościowa; zjawisk zachowania w sytuacjach naturalnych lub wywołanych eksperymentalnie. Współ­cześnie zanika stopniowo tendencja do tworzenia się odrębnych kierunków, nato­miast różnicują się problemy badawcze, w rezultacie czego kształtują się różne specjalności w zakresie psychologii.

 

PSYCHOLOGIA ANALITYCZNA IST­NIENIA nm. daseinsanalytische Psycholo­gie syn.—> Analiza egzystencjalna (1).

PSYCHOLOGIA CAŁOŚCI fr. psycholo­gie de la totalite; run. Ganzeitspsychologie syn.^> Psychologia postaci.

 

Podobne prace

Do góry