Ocena brak

PSYCHIKA

Autor /truchtacz Dodano /12.11.2012

 

PSYCHIKA (gr. psychikós = dotyczący duszy) ang. -psychism; fr. -psychisme, ~ psyche; nm. ~ Psychismus, ~ Psyche

Termin, który wyparł stopniowo w na­uce takie wcześniejsze określenia, jak „du­sza" czy „duch".

Słowo 'psychika' odnotowane zostało w Słowniku języka polskiego J. Karłowicza, A. Kryńskiego i W. Niedźwiedzkiego (tzw. Warszawskim, 1912) obok takich słów, jak 'psychizm' i 'psychologia'. Dla pierwsze­go ('psychika') Słownik ten podaje znacze­nie: „życie psychiczne żywotworów", zwra­cając przy okazji uwagę na „psychikę jednokomórkowców"; dla drugiego ('psy­chizm'): „nauka o duszy, o psyche"; dla trzeciego ('psychologia'): „część filozofii traktująca o duszy i jej objawach".

1. psych. Pojęcie zakorzenione w trady­cji filozoficznej, w której w ramach —> psy­chologii (1) filozoficznej starano się opisać „czynności duszy"; wprowadzone do —> psychologii (2) empirycznej na oznaczenie całości obejmującej procesy i właściwości człowieka i zwierzęcia związane z wyż­szymi czynnościami nerwowymi. W od­niesieniu do człowieka procesy te i właści­wości bada się bądź przez —^ introspekcję (-> metoda introspekcyjna), bądź przez ob­serwację zachowań (^ behawioryzm) jed­nostek czy określonych grup, wyróżniając np. psychikę dziecka, psychikę dorosłego, psychikę zbiorową. W badaniach psychiki ludzkiej szczególnie doniosłe było odkry­cie przez —> psychoanalizę sfery nieświa­domości; odkryciu temu zawdzięczamy klasyczne dziś rozróżnienie procesów i zja­wisk psychicznych świadomych i nieświa­domych.

Samo pojęcie psychiki jako ogółu zja­wisk związanych z wyższymi czynnościa­mi nerwowymi, nazywanych w tradycji filozoficznej zjawiskami duchowymi, nie sugeruje jeszcze —> dualizmu (Ib), chociaż wskazuje na duchowy aspekt jednostki lu­dzkiej w przeciwstawieniu do jej aspektu cielesnego (np. w ujęciu materializmu dia­lektycznego psychika otrzymuje interpre­tację monistyczną: określana jest tam jako cecha wysoce zorganizowanej materii, która na określonym poziomie rozwoju życia staje się pewną formą odbicia rzeczywi­stości).

Pojęcia bliskoznaczne: —> dusza (2), -^ ja (9), —> umysł.

2. W marksistowskiej teorii świadomo­ści społecznej: psychika społeczna — postawy, przekonania, opinie wspólne całym grupom społecznym, warstwom, społeczeństwom, narodom. W odróżnie­niu od -^ ideologii (II) do psychiki społe­cznej zalicza ona te formy —> świadomości społecznej, które nie są zwerbalizowane lub są zwerbalizowane w niewielkim tyl­ko stopniu.

Podobne prace

Do góry