Ocena brak

Przywódcy afrykańscy

Autor /lolekbocian Dodano /10.05.2012

Młode państwa afrykańskie, wyzwoliwszy się w latach 60. i 70. spod jarzma kolonializmu, stanęły wobec nowych problemów.

W postkolonialnej Afryce dominowały systemy jednopartyjne i rządy dyktatur wojskowych. Choć w latach 90. nastąpił zwrot ku demokratyzacji życia politycznego, młode państwa afrykańskie nadal borykają się z antagonizmami etnicznymi i niestabilnością polityczną.

Wschodnia Afryka

Erytrea. Na czele powstania, które doprowadziło do uniezależnienia się od Etiopii w 1993 roku, stał Isajas Afewerki (ur. 1945; prezydent od 1993).

Etiopia. W roku 1936 Włosi zajęli Etiopię, detronizując Hajle Syllasje I, (1892-1975; cesarz 1930-36,1941-74). W 1974 r. Etiopia przekształciła się w militarystyczne państwo marksistowskie. Wybuchła wojna domowa, w wyniku której pozbawiono władzy Mengistu Hajle Marjama (ur. 1941; prezydent 1977-91). Jego następcą został Meles Zenawi (ur. 1955; prezydent 1991-95), po którym stanowisko prezydenta przejął Negaso Gidado.

Dżibuti. Od czasu odzyskania niepodległości u władzy utrzymuje się Hassan Gouled Aptidon (ur. 1916; prezydent od 1977).

Somalia. W 1991 roku runął rząd Saida Barre (1919-95; u władzy 1969-91) i jednopartyjny system władzy. Wojny klanów spowodowały niestabilność polityczną i doprowadziły do interwencji USA w ramach ONZ.

Kenia. Jomo Kenyatta (1891-1978; prezydent 1964-78). Kenyatta, choć wcześniej podejrzany o terroryzm, był umiarkowanym liderem. Daniel arap Moi (ur. 1924; prezydent od 1978) wprowadził reżim autokratyczny i wygrał wybory w 1992 r.

Uganda. Od 1962 roku rządy cywilne Miltona Obote (ur. 1924; prezydent 1966-71,1980-85) były dwa razy obalane przez wojskowych. W wyniku pierwszego zamachu stanu do władzy doszedł Idi Amin Dada (ur. 1925; prezydent 1971-79), który był jednym z najkrwawszych tyranów w całej Afryce. Yoweri Museveni (ur. 1944; prezydent od 1986) usiłuje utrzymać jedność w swoim rządzie.

Ruanda. Po śmierci Juvenala Habyarimany (1937-94; prezydent 1978-94) w katastrofie lotniczej doszło do wielu krwawych incydentów o podłożu etnicznym między plemionami Hutu a Tutsi. W 1994 roku przywódca rebelii Pasteur Bizimungu (ur. 1950) został prezydentem.

Burundi. Krwawe walki między plemionami Hutu i Tutsi osłabiły władzę rządu. Sylvestre Nubantunganya (ur. 1956; prezydent 1994-96) został usunięty przez przywódcę wojskowego, Pierre'a Buyoya.

Tanzania. Julius Nyerere (ur. 1922; prezydent 1964-85), były premier Tanganiki (1961-63), doprowadził do unii między Tanganiką i Zan-zibarem w 1964 roku. Jego następcą został Ali Hassan Mwinyi (ur. 1925; prezydent od 1985).

Seszele. France-Albert Rene (ur. 1935; prezydent od 1977) przetrwał kilka zamachów stanu.

Południowa Afryka

Zambia. Kenneth Kaunda (ur. 1924; prezydent 1964-91). Mimo przeprowadzenia przez Kaundę reform wewnętrznych kryzys gospodarczy kraju nadal się pogłębiał. W 1991 roku prezydent został zmuszony do wyrażenia zgody na przeprowadzenie wielopartyjnych wyborów, które przegrał. Frederick Chiluba (ur. 1943; prezydent od 1991) zajął się podupadającą gospodarką państwa.

Malawi. Długoletnie rządy autokratyczne Hastinga Bandy (1898-1997; premier 1964-66, prezydent 1966-94) zakończyły się w 1994 roku, gdy został pokonany w pierwszych wolnych wyborach przez Bakili Muluzi (ur. 1943).

Zimbabwe. Premier Południowej Rodezji łan Smith (ur. 1919; premier 1965-78) jednostronnie ogłosił niezależność od Wielkiej Brytanii, lecz zdominowana przez białych Rodezja wkrótce upadła. Robert Mugabe (ur. 1924; premier 1980-87; prezydent od 1987) przejął władzę po pierwszych demokratycznych wyborach, w których czarni mogli głosować, a Rodezja zmieniła nazwę na Zimbabwe.

Mozambik. Samora Machel (1933-86; prezydent 1975-86). Machel zginął w katastrofie lotniczej. Joaąuim Chissano (ur. 1939; prezydent od 1986) wygrał wielopartyjne wybory w 1994 roku.

Komory. Tą islamską republiką rządził Ahmed Abdallah (ok. 1919-1989; głowa państwa 1975-76, 1978-89) aż do czasu, kiedy został zamordowany przez francuskich najemników. W roku 1989 władzę przejął Mohamed Djohar, a następnie w 1996 roku - Mohammed Taki Mbdoulkarin.

Madagaskar. Po wyborach w 1993 roku Albert Zafy został premierem, przejmując władzę po Didier Ratsiraki, długo dominującym na arenie politycznej (ur. 1936; prezydent od 1975).

Mauritius. Sir Anerood Jugnauth (ur. 1930) piastował urząd premiera do 1982 roku, kiedy zastąpił go Cassam Uteem.-

Suazi. Sobhuza II (1899-1982), panował faktycznie od 1921 roku, a następnie jako król niepodległego państwa w latach 1968-82. Jego następcą został Mswati III (ur. 1968; król od 1982).

Lesotho. W 1993 roku na urząd premiera powołano Ntsu Mokhele (ur. 1918). Od tego czasu często się zmieniały rządy. W roku 1998 wolne wybory wygrał Pakalithi Mosisili. Od 1996 roku królem jest Letsie III.

Republika Południowej Afryki.

Louis Botha (1862-1919; premier 1910-19), były lider Afrykanerów w wojnach burskich, zosta! pierwszym premierem kraju. Urząd po nim przejęli kolejno Jan Smuts (1870-1950; premier 1919-24 i 1939-48), James Hertzog (1866-1942; premier 1924-39). Daniel Malan (1874-1959; premier 1948-54) ogłosi! i prowadzi! politykę apartheidu. Kolejnym premierem zosta! Johannes Gerardus Strijdom (1893-1958; premier (1954-58).

Za kadencji Hendrika Verwoerda (1901-1966; premier 1958-66), w 1961 roku proklamowano republikę. Po śmierci Verwoerda wybory wygrał Balthazar Vorster 15-1983; premier 1966-78), w kolejnej kadencji - P.W. Botha (ur. 1916; premier 1978-84). W 1984 roku wedle nowej konstytucji Botha, jako prezydent, stal się jednocześnie głową rządu (1984-89). F.W. de Klerk (ur. 1936; prezydent 1989-94) zaczął znosić apartheid. Nelson Mandela (ur. 1918; prezydent od 1994), były więzień polityczny, lider Afrykańskiego Kongresu Narodowego, został pierwszym prezydentem wybranym w demokratycznych wyborach powszechnych.

Botswana. Seretse Khama (1921-1980; prezydent 1966-1980); Ketumile Masire (ur. 1925; prezydent 1980-1998); Festus Mogae (prezydent od 199|

Namibia. Sam Nujoma (ur. 1929; prezydent od 1990). Nujoma był niegdyś przywódcą powstania SWAPO (Organizacja Ludu Afryki Pd.-Zach.) skierowanego przeciwko rządom RPA.

Środkowa Afryka

Angola. Antonio Agostinho Neto (1922-79; prezydent 1975-79). Z pomocą Kuby Neto odparł rebelię prawicowej organizacji Unita wspomaganej przez RPA. Jose Eduardo dos Santos (ur. 1942; prezydent od 1979) wynegocjował rozejm.

Demokratyczna Republika Kongo (Zair). Joseph Kasavubu (1910-1969; prezydent 1960-65). Kasavubu piastował urząd prezydenta przez niespokojne pierwsze lata niepodległości.

Pułkownik Mobutu Sese Seko (ur. 1924; prezydent 1965-97) usunął ze stanowiska prezydenta Kasavubu i w 1971 r. nadal republice Kongo nazwę Zair. Jednakże w 1997 r. władzę przejął Lauren Kbila i przywrócił poprzednią nazwę państwa.

Kongo. Po przeszło 30 latach obowiązywania marksistowsko-leninowskiej doktryny rządów jednej partii, w 1992 roku w wolnych wyborach prezydentem zosta! wybrany Pascal Lissouba (ur. 1931; prezydent 1992-97). W wyniku zamachu stanu do władzy doszedł Denis Sassou-Nguesso.

Nelson Mandela spędził wiele lat w więzieniu zanim został prezydentem Republiki Południowej Afryki. Pomimo prawicowej opozycji białych zdobył powszechne poważanie jako prawdziwy przywódca narodu.

Gabon. Leon M Ba (1902-1967; prezydent 1960-67). Omar Bongo (ur. 1935, prezydent od 1967) zaprowadzi! rządy jednej partii w 1968 roku, co nie przeszkodziło mu wygrać wielopartyjnych wyborów w 1990 i w 1993 roku.

Wyspy Świętego Tomasza i Książęca. Po przeprowadzonych w 1991 roku pierwszych w republice wyborach wielopartyjnych prezydentem został Miguel Trovoada (ur. 1946).

Gwinea Równikowa. Na czele jednopartyjnego państwa stoi szef junty Teodoro Obiang Nguema Mbasogo (prezydent od 1979).

Republika Środkowej Afryki. Najbardziej osobliwą postacią w historii tego kraju wstrząsanego zamachami stanu był pułkownik Jean Bokassa (ur. 1921; prezydent 1965-76), który ogłosił się cesarzem (1976-79). W 1993 roku prezydentem został Ange-Felix Patasse (ur. 1937).

Kamerun. To jednopartyjne państwo miało w swej dotychczasowej historii tylko dwóch prezydentów, a mianowicie Ahmadou Ahidjo (1924-89; prezydent 1962-82) i Paula Biya (ur. 1933; prezydent od 1982).

Zachodnia Afryka

Nigeria. Wśród wojskowych, którzy zdominowali rządy w Nigerii, byl generał Yakubu Gowon (ur. 1934; szef rządu 1966-75). Odniósł on zwycięstwo w wojnie secesyjnej przeciwko Biafrze, której siłom przewodził Chukwuemeka Ojukwu. Za rządów generała Sani Abacha (szef rządu 1993-98) nie powiodły się próby demokratyzacji życia politycznego. Po jego śmierci w czerwcu 1998 roku władzę przejął zwierzchnik sił zbrojnych.

Benin. Sytuacja polityczna państwa była bardzo niestabilna aż do czasu, kiedy generał Mathieu Kerekou (ur. 1933; prezydent 1979-91) przekształcił Benin w państwo jednopartyjne. W wyniku wolnych wyborów jego miejsce zajął Nicephore Soglo (ur. 1934; prezydent 1991-96). W 1996 r. Kerekou wygrał wybory niewielką przewagą głosów.

Togo. W niepodległym od 1960 roku Togo czołowym politykiem pozostaje Gnassingbe Eyadoiną (ur. 1937; prezydent od 1967).

Ghana. Kraj ten uzyskał niepodległość za rządów Kwame Nkrumah'a (1909-71; prezydent 1960-66), ale młodym państwem rządziły kolejne reżimy wojskowe. Od 1979 roku władza znajduje się w rękach byłego porucznika lotnictwa, Jerry Rawlingsa (ur. 1947; szef rządu od 1982).

Burkina Faso. Dzieje tego kraju (była Górna Wolta) naznaczone są krwawymi zamachami stanu, których punktem kulminacyjnym było zdobycie władzy przez Blaise Compaore (ur. 1940; szef rządu od 1987).

Wybrzeże Kości Słoniowej. Felix Houphouet-Boigny (1905-1993; prezydent 1960-93) rządzi! krajem aż do swojej śmierci. Stal on na czele państwa o systemie jednopartyjnym, ale dość liberalnego gospodarczo. Urząd po nim przejął Henri Konan-Bedie (ur. 1934; prezydent od 1994).

Liberia. Niepodległa od 1847 roku, Liberia uzyskała pewną stabilność pod rządami Wiliama Tubmana (1895-1971; prezydent 1941-1971). Jego następca został zamordowany podczas zamachu stanu, któremu przewodził Samuel Doe (1951-90; głowa państwa 1980-90). Doe zginą! w wojnie domowej, która wyniszczyła kraj. Amos Sawyer (prezydent 1990-97) stał na czele niestabilnej, słabej Liberii, a w 1997 roku zosta! zastąpiony przez Charlesa Taylora.

Sierra Leone. Zamach stanu pod przywództwem Valentine'a Strassera (ur. ok. 1965; głowa państwa 1992-96) zapoczątkował rządy jednej partii. Władzę po Strasserze przejął w 1996 roku cywil, Ahmand Tejan Kabbah. Przewroty z 1996 i 1997 roku doprowadziły do strasznego rozlewu krwi. W 1998 roku Kabbah odzyska! władzę.

Gwinea. Po śmierci pierwszego, długoletniego prezydenta Sekou Toure (1922-1984; prezydent 1958-84) znanego z radykalnych poglądów, do władzy w wyniku krwawego zamachu stanu doszedł prozachodni Lansana Conte (ur. 1945; prezydent od 1984).

Gwinea Bissau. Luis Cabral (ur. 1931; prezydent 1974-1980); Joao Bernardo Vieira (ur. 1939; prezydent od 1980),

Senegal. Leopold Sedar Senghor (ur. 1906; prezydent 1960-1981). Abdou Diouf (ur. 1935; prezydent od 1981) rozwiązał krótko trwającą konfederację Senegambii (1982-89).;

Gambia. W Gambii panował ustrój demokratyczny, choć życie polityczne było zdominowane przez Dawda Kairaba Jawarę (ur. 1924; premier 1965-70; prezydent 1970-94). Kres demokracji położył w 1994 roku przewrót Wojskowy pod przywództwem Yayah Jammeha.

Wyspy Zielonego Przylądka. Aristides Pereira (ur. 1923; prezydent 1975-91). Antonio Mascaren-has Monteiro (ur. 1943; prezydent 1991).

Północno-zachodnia Afryka

Mauretania. W 1992 roku wojskowy dyktator Maaouya Ould Sidi Ahmed Taja (ur. 1943; głowa państwa od 1984) odniósł zwycięstwo w wyborach parlamentarnych.

Mali. Wybór Alpha Oumar Konare (ur. 1946) na stanowisko prezydenta w 1992 roku zapoczątkował rządy demokratyczne. Konare został ponownie wybrany na ten urząd w 1997 roku.

Niger. Po transformacji Nigru w państwo demokratyczne do władzy doszedł Mahamane Ousmane (prezydent od 1993 roku). Nie uznał on niekorzystnych dla siebie wyników wolnych wyborów w 1995 roku, ale już rok później został ponownie prezydentem.

Czad. Po latach walk między ugrupowaniami rządowymi wspieranymi przez Francuzów a partyzantami mającymi poparcie, Libii w 1991 roku władzę zdobył były naczelny dowódca sil zbrojnych, Idriss Deby. W 1996 roku ponownie wygrał w wyborach.

Podobne prace

Do góry