Ocena brak

Przewlekłe zapalenie trzustki

Autor /kornelcia Dodano /21.11.2013

Przewlekłe zapalenie trzustki nie jest wcale rzadką chorobą. Niestety, w początkowym okresie często nie jest rozpoznawane. Proces chorobowy może być różnie nasilony, w zależności od rozległości zwłóknienia, zaniku tkanki miąższowej, charakteru nacieków zapalnych. W zapaleniu ograniczonym zmiany te dotyczą tylko niewielkiej części trzustki. W zapaleniu rozlanym są one uogólnione, trzustka jest twarda. W' zależności od nasilenia i czasu trwania procesu chorobowego rozwijają się mniej lub bardziej wyraźne zmiany. Rozległe zwłóknienie

i rozrost tkanki łącznej nadają często trzustce spoistość analogiczną jak w marsko zmienionej wątrobie. W wielu przypadkach dochodzić może dc odkładania się złogów wapnia. Tego typu zmiany, opisywane bardzo często przez wielu autorów zagranicznych, są u nas rzadziej obserwowane.

Przewlekłe nawracające zapalenie trzustki charakteryzują nawroty choroby utrzymujące się od kilku do kilkunastu godzin, z dłuższymi ókresami remisji. Należy pamiętać, iż przewlekłe zapalenie trzustki jest bardzo rzadko zejściem zapalenia ostrego.

Etiologia. Przyczyna choroby pozostaje nie wyjaśniona. Czynniki przyczynowe i usposabiające do zachorowania są wielorakie. Udowodniono wpływ przewlekłego alkoholizmu. Choroba zdarza się częściej u osób ze współistniejącą kamicą żółciową. Istnieją przekonywające twierdzenia o wspólnym łańcuchu patogenetycznym przewlekłego nawracającego zapalenia trzustki i chorób dróg żółciowych oraz dwunastnicy. Choroba występuje znacznie częściej u mężczyzn.

Objawy kliniczne. Objawy są mało charakterystyczne, zmienne. Najczęściej obserwuje się bóle umiejscowione w lewym podżebrzu, dołku sercowym, promieniujące w lewo, do lewego barku i łopatki. Nasilają się one po jedzeniu. Niekiedy mogą łudząco przypominać napad dusznicy bolesnej. Zwykle bóle utrzymują się przez dłuższy czas, z krótszymi lub dłuższymi przerwami. W niewielkiej stosunkowo części przypadków choroba przebiega bezbólowo. Poza bólami występują: brak łaknienia, nudności, wymioty, zła tolerancja pokarmów tłustych, wzdęcie brzucha, nadmierne odchodzenie gazów, uporczywa biegunka z oddawaniem bardzo cuchnących stolców, postępujące chudnięcie, ogólne wyczerpanie. Charakterystycznym objawem są tak zwane stolce tłuszczowe (steatorrhoea). U niewielu chorych udaje się wykryć jawną cukrzycę, u przeważającej części złą tolerancję glukozy. Często występują stany podgorączkowe.

Badaniem przedmiotowym stwierdzić można bolesność uciskową w okolicy trzustki. Pomocne może być badanie trzustki zaproponowane przez Grotta. Niekiedy wystąpić może niewielkiego stopnia żółtaczka lub tylko stan podżółtaczkowy.

Badania laboratoryjne nie dostarczają zbyt wielu istotnych, charakterystycznych danych.

W przewlekłych zapaleniach trzustki poziom diastazy we krwi i moczu jest prawidłowy. Wzrost aktywności diastazy niewielkiego, stopnia wystąpić może w zaostrzeniach choroby, po napadzie bólów. W przewlekłych zapaleniach trzustki znacznie częściej stwierdza się we krwi podwyższoną aktywność lipazy niż diastazy.

Najwyższą wartość przypisuje się próbie sekretynowej i pankreozyminowej. Próby te pozwalają ocenić czynność zewnątrzwydziel-niczą trzustki na podstawie ilości soku, zawartości w nim enzymów trzustkowych, wodorowęglanów. Za zapaleniem przewlekłym przemawiają: zmniejszona ilość soku trzustkowego, niska aktywność diastazy i lipazy oraz stężenie wodorowęglanów. Stosując próby prowokacyjne musimy pamiętać, iż nie dostarczają orne zbyt wartościowych danych, istotnych dla rozpoznania przewlekłego zapalenia trzustki. Pewną wartość ma badanie stopnia strawienia pokarmu po diecie próbnej wg Schmidta i Strassburgera. W niektórych ośrodkach może być wykonywane badanie stopnia trawienia tłuszczów w przewodzie pokarmowym przy użyciu tłuszczu znakowanego izotopami. Istotne znaczenie ma badanie stolca. Nie strawione włókna mięsne, biegunka tłuszczowa, sugerują przewlekłe zapalenie trzustki. Badanie krzywej cukrowej może wykazać zaburzenie przemiany węglowodanowej. Cukrzyca występuje w zaawansowanym okresie choroby.

W diagnostyce laboratoryjnej znaczenie ma wykrycie zmian enzymatycznych we krwi i w moczu w okresie zaostrzeń choroby. W znacznej części przypadków uzyskuje się wzrost aktywności amylazy we krwi po wprowadzeniu do dwunastnicy 40% alkoholu etylowego w ilości 2 ml/kg m.c. Niewielkie znaczenie przypisuje się próbie Westa (trawienie żelatyny).

Rozpoznanie. Rozpoznanie przewlekłego zapalenia trzustki nie jest łatwe. Należy o nim myśleć w każdym przypadku niejasnej choroby z dolegliwościami w nadbrzuszu.

Rokowanie. Choroba trwa długie lata, doprowadzając do wyniszczenia ustroju oraz powikłań, takich jak cukrzyca, krwotoki trzustkowe, ropnie, które wpływają na długość życia.

Leczenie przewlekłego zapalenia trzustki sprowadza się do stosowania diety, przetworów trzustkowych, leczenia objawowego o-raz uzdrowiskowego. W części przypadków powinno być zastosowane leczenie operacyjne.

Leczenie dietetyczne ma zapewnić trzustce jak największy spokój i jak najmniej pobudzać wydzielanie. Stąd z pożywienia należy wyeliminować pokarmy silnie pobudzające wydzielanie enzymów trawiennych. Dieta powinna być łatwo strawna, beztłuszczowa, z ograniczeniem soli i pokarmów zawierających dużo błonnika. Chory powinien spożywać posiłki w niewielkich ilościach na raz, lecz częściej, 5—6 posiłków na dobę. W późniejszym okresie pozwala się na spożywanie gotowanego chudego mięsa, masła, mleka niepełnotłustego. Chorzy z przewlekłym zapaleniem trzustki źle znoszą alkohol.

W większości przypadków, zwłaszcza gdy występują objawy złego wchłaniania tłuszczu, biegunka, chudnięcie, konieczne jest stosowanie leczenia substytucyjnego. Podając stosunkowo duże dawki leków, zawierających czynne wyciągi trzustkowe, zapobiega się zaburzeniom wchłaniania i zmniejszeniu masy ciała. W tym celu zaleca się pankreatynę. Stosujemy ją 3 razy/d po 6 drażetek po posiłkach. Tylko tak duże dawki mogą spowodować pożądany efekt. Bardziej fizjologiczne jest' podawanie pankreatyny co 1—2 h, w dawce 5—6 g/d czystego preparatu trzustkowego (1 drażetka zawiera 0,3 g). Spośród złożonych preparatów pankreatyny należy wymienić Enzymix (Mexase), Combizym i Nutrizym.

Na wymienienie zasługuje także próba leczenia za pomocą wlewów dożylnych różnych aminokwasów. W związku z dużym niedoborem białek w przewlekłym zapaleniu trzustki postępowanie to ma uzasadnienie.

W leczeniu objawowym szczególnie ważne jest postępowanie przeciwbólowe. Często wystarcza podawanie leków przeciwskurczowych i przeciwbólowych. Gdy tego typu postępowanie nie daje wyników, należy rozpatrzyć celowość leczenia operacyjnego. Skuteczne są takie leki, jak: noramidopiryna (Pyralginum), atropina, syntetyczne leki an-tycholinergiczne. Dobry efekt uzyskuje się stosując prokainę (Novocain) w postaci wstrzykiwań dożylnych i blokad oraz leki o działaniu spazmolitycznym. Często w tym celu zalecana bywa nitrogliceryna.

Leczenie uzdrowiskowe sprowadza się do picia ciepłych wód alkalicznych (łatwo dostępnych także w warunkach domowych), okładów borowinowych.

Antybiotyki powinny być stosowane jedynie w okresie zaostrzeń choroby. W przypadkach bezkwaśności lub znacznego stopnia niedokwaśności soku żołądkowego są wskazania do podawania roztworów kwasu solnego z pepsyną. W razie znacznej nad-kwaśności należy podawać leki o działaniu zobojętniającym. Gdy zachodzi potrzeba zwalczania uporczywych zaparć stolca, należy pamiętać, iż leki przeczyszczające mogą spowodować zaostrzenie choroby.

Długo trwające zaburzenia czynności przewodu pokarmowego, tłuszczowe stolce poza zmianami w białkach powodują niedobory witamin, wapnia. W tych przypadkach konieczne jest stosowanie leków o działaniu anabolizującym, witamin, uzupełnianie niedoborów wapnia. Jeżeli występuje cukrzyca, mogą istnieć wskazania do podawania insuliny.



 

Podobne prace

Do góry