Ocena brak

PRZECIWIEŃSTWO

Autor /truchtacz Dodano /12.11.2012

 

PRZECIWIEŃSTWO gr. to enantion, enantia (Arystoteles), enantiótes; nłc. contrarietas; ang. contrary; fr. contrariete, le contraire; nm. Gegensatz, Gegenteil

1. log. Stosunek między zdaniami kate­gorycznymi o tym samym podmiocie i orzeczniku, z których jedno jest ogólno-twierdzące (SaP — każde S jest P), a dru­gie ogólnoprzeczące {SeP — żadne S nie jest P); mogą one być zarazem fałszywe, ale nie mogą być zarazem prawdziwe. —> Kwadrat logiczny.

  1. U G. W. F. Hegla: sprzeczność mię­dzy kolejnymi etapami rozwijającej się myśli (—> triada).

  2. W materializmie dialektycznym: ka­tegoria heglowska (odnoszona do pojęć) przeniesiona do sfery zjawisk material­nych, wyrażona w dialektycznym prawie „jedności i ścierania się przeciwieństw" (prawa —> dialektyki /7b/). W filozofii marksistowskiej przeciwieństwa traktuje się jako źródła -^ ruchu (2) i rozwoju ma­terii; mogą to być stany rzeczy, tendencje, procesy jako szersze (co najmniej dwu­członowe) układy rzeczywistości o chara­kterze dynamicznym. Rozróżnia się przy tym przeciwieństwa wewnętrzne — sta­nowiące dany układ, oraz przeciwieństwa zewnętrzne — między jednym a drugim układem.

Prawo jedności i ścierania się przeci­wieństw znajduje zastosowanie m. in. w materializmie historycznym w odnie­sieniu do rzeczywistości historycznej i spo­łecznej. Rozwój społeczny ujmuje się tam jako dialektyczny proces powstawania i zanikania przeciwieństw we wzajem­nym oddziaływaniu człowieka i przyro­dy, sił wytwórczych i stosunków produ­kcji, bazy ekonomicznej i nadbudowy instytucjonalno-ideologicznej.

Podobne prace

Do góry