Ocena brak

Prymat i papieże

Autor /LucjaG Dodano /18.04.2013

Biskupi rzymscy najwyraźniej i najczęściej posługiwali się zasadą bezpośrednio apostolskiego założeniagłównych stolic biskupich w Kościele, aleksandryjskiej, antiocheńskiej i rzymskiej. W odwołaniu się dotej zasady złożył Leon Wielki protest przeciw przyznaniu Konstantynopolowi na soborze chalcedońskimuprawnień patriarszych.

Wschód widział w biskupie rzymskim patriarchę Zachodu. Nie kwestionował jednak jego pierwszeństwa(prymatu) honorowego, co więcej podkreślał go na soborze konstantynopolitańskim i chalcedońskim.Uznawano też powszechnie rzymski prymat w zakresie wiary. Od biskupów rzymskich oczekiwano napierwszym miejscu podpisania formuł wiary, a cesarze nieraz wprost się tego domagali. Sobór chalcedońskientuzjastycznie przyjął naukę Leona Wielkiego.

Prymat w zakresie władzy (jurysdykcyjny) najtrudniej przenikał do świadomości biskupów, a jednak jużzwolennicy i przeciwnicy Atanazego na Wschodzie i Zachodzie apelują do Rzymu. W związku z tą sprawą,papież Juliusz I w liście do biskupów wschodnich oświadczył, (341) że według dawnego zwyczajunależy do biskupa rzymskiego decyzja o tym, co słuszne w przypadku sporu. Na synodzie zaś w Sardyce(343), zwołanym z jego inicjatywy, podjęto postanowienia dotyczące Kościoła także na Wschodzie iuchwalono kanon o apelacji biskupów do papieża, którego wyroki mają moc ostateczną. Wysoki autorytetpapieski, wypracowany przez Juliusza I, osłabił Liberiusz.

Papież Liberiusz (352-366) zajmował stolicę biskupią rzymską w okresie największego nasilenia sięarianizmu. Przez pierwsze lata pontyfikatu zdecydowanie bronił nicejskiego wyznania wiary i biskupa Atanazego. Gdy cesarz Konstancjusz wymógł potępienie Atanazego na synodzie w Arles (353) i Mediolanie(355), nie przyłączył się do tego i pozostał przy swoim zdaniu, nawet gdy ściągnięto go do Mediolanuprzed cesarza. Skazany na wygnanie w Tracji, po dwóch latach poszedł na pewne ustępstwa, bywrócić do Rzymu i zlikwidować schizmę, gdyż na żądanie cesarza wybrano tam antypapieża Feliksa II(355-365). W liście do Konstancjusza przyłączył się do orzeczeń przeciwnych Atanazemu i przyjął proariańskąformułę pierwszą, następnie trzecią, lecz wyjaśniał je poprawnie co do bóstwa Chrystusa. Niepopadł więc w herezję, jak zarzucał mu Hieronim kilka lat później. Atanazy, który miał prawo żywić urazydo papieża, wyraźnie stwierdza, że nie dopuścił się on żadnej herezji, a jego ustępstwo wobec żądańcesarza wyjaśnia stosowanymi podczas wygnania groźbami śmierci.

Liberiusza wracającego (358) z wygnania przyjęto w Rzymie z radością, usunięto zaś antypapieża. Gdyumarł, papież Damazy I umieścił na grobie napis sławiący jego dobroć i święte nauczanie apostolskie.Liberiusz zdecydowanie też odrzucił formułę wyznania wiary w Rimini - Nike, co było jego rehabilitacjąza poprzednią uległość.

Damazy I (366-384) rozpoczął pontyfikat wśród krwawych zamieszek w Rzymie. Mniejszość wybrałabowiem antypapieża Ursyna, doszło do starć między obu grupami i zginęło ponad 100 osób. Papież,wsparty przez cesarza, zajął się uporządkowaniem nie tylko spraw w Rzymie, gdzie zasłynął troską ogroby męczenników i wyznawców oraz umieszczaniem na nich niezmiernie dla historii cennych napisów,ale także sprawami Kościoła powszechnego. Na synodzie rzymskim wydał orzeczenie, uznane przez cesarza Gracjana w 373 roku, że biskup Rzymu ma bezpośrednią władzę nad wszystkimi metropolitami Zachodu. W piśmie do biskupów illiryjskich zaznaczył, że uchwały proariańskiego synodu w Rimini z 359 roku nie miały i nie mogą mieć znaczenia, gdyż nigdy nie zgodził się na nie biskup rzymski, którego osąd musi się przed wszystkimi innymi uzyskać. Stanowisko papieża znalazło odbicie w znanym prawiecesarza Teodozjusza I (380), w którym powiedziano, że religią uznaną jest ta, którą Piotr z Aleksandrii.

Kościół na Wschodzie zwracał się do Damazego ze sprawami apelacyjnymi. Tak uczynili, Paulin z Antiochii,Epifaniusz z Salamis i chrześcijanie z Berytos. Papież przyjmując ich sprawy, widział w tym znakczci dla Stolicy Apostolskiej. Przejął on bowiem po Liberiuszu utożsamianie stolicy biskupiej rzymskiej zStolicą Apostolską i wysuwał jej rangę nie na podstawie politycznego znaczenia Rzymu, ale w odwołaniusię do tradycji Piotra jako założyciela tej stolicy biskupiej. W tak zwanym Dekrecie Gelazego mieści siętekst, przyjęty najpewniej na synodzie rzymskim za Damazego (382), że trzy stolice, rzymska, aleksandryjska,i antiocheńska są Piotrowego pochodzenia, lecz tylko Rzym uzyskał prymat, nadany Piotrowiprzez Chrystusa (Mt 16, 18). Według tego tekstu, ranga Rzymu została wzmocniona podwójnym męczeństwemApostołów, Piotra i Pawła.

Syrycjusz (384-399), przed wyborem na papieża diakon kościoła Rzymskiego, od swego poprzednikaprzejął i rozwinął koncepcję prymatu. W liście do biskupa Himeriusa w Tarragonie udzielił odpowiedzina pytania o powtórny chrzest arian, o pokutę oraz sprawy mnichów i kleru. Odpowiedziom nadał mocobowiązujących przepisów prawnych, obłożonych sankcjami, i wyjaśnił, że ten kto nie trzyma się porządku,ustalonego przez papieża, odłącza się od bezpiecznej Opoki, na jakiej Chrystus zbudował Kościół.Swoją pełnię władzy uzasadniał Syrycjusz tym, że urząd otrzymany od Piotra nakazuje mu troskę owszystkie Kościoły lokalne.

Zobowiązał też adresata, by ustanowienia Stolicy Apostolskiej przekazałwszystkim biskupom prowincji kościelnych w Hiszpanii. Pismo Syrycjusza uważa się w historii za formalnypoczątek dekretów papieskich, rozporządzeń z nakazami i zakazami, obowiązującymi w Kościele.Papież dawał wyjaśnienia i wskazania w listach do biskupów Afryki północnej i do biskupa Anyzjusza wTessalonikach. Temu ostatniemu powierzył czuwanie nad święceniem biskupów w Illiricum. Nadaneuprawnienia stanowią początek wikariatu apostolskiego w Tessalonikach, formalnie nieco później utworzonego.

Podobne prace

Do góry