Ocena brak

Prozaicy polscy XIX wieku - Henryk Sienkiewicz

Autor /kacper007 Dodano /12.04.2012

Sienkiewicz był pisarzem, który już za życia cieszył się wielką międzynarodową sławą, autorem poczytnych powieści, twórcą legendarnych już bohaterów Trylogii: Pana Wołodyjowskiego, Zagłoby, Kmicica, Bohuna. A przede wszystkim pierwszym w historii polskiej literatury laureatem literackiej nagrody Nobla (1905). Sienkiewicz urodził się w roku 1846 na Podlasiu w Woli Okrzejskiej w rodzinie zubożałego szlachcica - Józefa Sienkiewicza. Ślub ze Stefanią z Cieciszowskich, mimo iż pochodziła z zamożnego szlachectwa, nie przyczynił się do poprawy jego sytuacji majątkowej. Młody Sienkiewicz rozpoczął naukę w wieku lat 12-tu w gimnazjum realnym w Warszawie. Nie był pilnym uczniem, dlatego świadectwo dojrzałości otrzymał dopiero po ośmiu latach nauki. Zgodnie z wolą rodziców zapisał się na Wydział Lekarski warszawskiej Szkoły Głównej, ale po roku przeniósł się na wydział filologiczno-historyczny. Studiów nigdy nie ukończył.

Wieczny tułacz

Podobnie jak Prus, Sienkiewicz zaczynał jako dziennikarz. Ogromną poczytność przyniosły mu Humoreski z teki Worszyłły, drukowane w Przeglądzie Tygodniowym. Pod pseudonimem Litawos stał się z czasem najpopularniejszym felietonistą Warszawy. W 1874 roku autor Quo Vadis poznał Marię Kellerównę - córkę wysokiego urzędnika pocztowego - i zaręczył się. Niestety, ojciec listownie zerwał zaręczyny. Sienkiewicz na stałe współpracował wówczas z Gazetą Polską i rok po miłosnym zawodzie wyjechał jako korespondent do Ameryki. Miał duszę „Żyda wiecznego tułacza" -jak sam mówił o sobie. Do kraju wrócił po czterech latach, rok jeszcze spędzając w Europie (Francja, Normandia, Włochy). W czasie pobytu w Wenecji poznał pisarz Marię Szetkiewiczównę i po kilku miesiącach zabiegania o jej rękę, poślubił ją. Małżeństwo to dało mu wprawdzie rodzinę i dwoje dzieci, ale zamieniło się w dramat, gdy Maria zachorowała na gruźlicę. Sienkiewicz w bardzo ciężkich warunkach osobistych pielęgnował chorą żonę, obwożąc ją po znanych uzdrowiskach europejskich. Jednocześnie intensywnie pracował, aby podołać wydatkom. W tym okresie powstała jedna z części Trylogii - Potop. Podziwu godna była wytrzymałość pisarza, jego pracowitość i ogromny talent, które umożliwiły mu podczas ciągłych podróży, trosk o chorą i pozostawione w Warszawie dzieci, zebranie materiału historycznego do tak obszernej powieści i napisanie jej (1886). Niestety, mimo nadludzkich wysiłków Sienkiewicza, Maria zmarła na rok przed ukończeniem przez niego Potopu. Pisarz żenił się jeszcze dwa razy. W roku 1892 zakochał się w Marynuszce - przybranej córce zamożnego obywatela kresowego - Włodkowicza. Jednak małżeństwo to rozpadło się po kilkunastu dniach. Marynuszka uciekła od męża za namową macochy, co wywołało wielki skandal i po kilku latach sprawę zakończył rozwód. Ostatnią, trzecią żoną pisarza, prawie dwadzieścia lat po owdowieniu, była jego siostrzenica - Maria Babska.

Przyjaciel w biedzie

Sienkiewicz był niesłychanie bezinteresowny i wrażliwy na punkcie sytuacji materialnej swoich kolegów. Stanisław Witkiewicz głodował w Monachium, a potem wielokrotnie borykał się z chorobą i biedą. Autor Krzyżaków sprzedawał jego obrazy warszawskim kolekcjonerom, wystał go do Włoch i skłonił do przyjęcia stypfendium, dzięki któremu Witkiewicz ostatnie lata swojego życia mógł spędzić nad Adriatykiem. W podobnie delikatny sposób pomagał zabiedzonym Marii Konopnickiej i Stanisławowi Wyspiańskiemu, którym także zapewnił stypendium. Wiele korzyści materialnych czerpał Sienkiewicz z własnych sukcesów. W roku 1896, wydane w formie książkowej Quo Vadis, zaczęło robić błyskawiczną karierę w Europie. Powieść, tłumaczona na wiele języków, szybko przekroczyła granice literatury. Już w 1901 roku przerobiono ją w Paryżu na potrzeby teatru, w Nicei na podstawie książki wystawiono operę. W roku 1913 historia Marka Winicjusza i Ligii trafiła do filmu we Francji i Włoszech.

Sienkiewicz zdążył jeszcze napisać powieść dla dzieci i młodzieży - W pustyni i w puszczy. Chory na sklerozę naczyń wieńcowych zmarł w Vevey (Szwajcaria) w wieku 70 lat. W 1924 roku prochy pisarza sprowadzono do Polski i pochowano w krypcie katedry św. Jana w Warszawie.

Wielu zastanawiało się nad fenomenem sienkiewiczowskiego pisarstwa. Krytyk amerykański jeszcze w 1910 roku tak napisał o popularności tego niezwykłego literata: „Ameryka zawdzięcza Polsce trzy nazwiska: Kopernika, którego dłużnikiem jest cały świat, Kościuszkę, który przelewał krew za niepodległość Ameryki, i Sienkiewicza, którego nazwisko jest potocznym słowem w tysiącach amerykańskich domów."

Najważniejsze dzieła

Nowele:

Stary sługa, Listy z podróży, Szkice węglem (1875)

Jamioł, Janko Muzykant (1878)

Latarnik (1880)

Powieści:

Ogniem i mieczem (1884)

Potop (1886)

Pan Wołodyjowski (1888)

Bez dogmatu (1890)

Rodzina Połanieckich (1894)

Quo Vadis (1896)

Krzyżacy (1900)

W pustyni i w puszczy (1911)

Podobne prace

Do góry