Ocena brak

Prozaicy polscy XIX wieku - Bolesław Prus

Autor /kacper007 Dodano /12.04.2012

Historia polskiej literatury XIX wieku to plon doświadczeń dwóch największych zrywów narodowowyzwoleńczych tej epoki: powstania listopadowego i styczniowego.

Wybitnym pisarzom - Kraszewskiemu, Sienkiewiczowi i Prusowi - przyszło tworzyć w bardzo trudnym dla Polski okresie. Na ich oczach rozgrywał się największy dramat narodu: rusyfikacja, zniemczanie, klęska głodu i brak nadziei.

Burzliwa młodość

„Prus nie ma biografii, należy do najgłębiej zakonspirowanych pisarzy, bo nawet oczy jego na portretach kryją się za ciemnymi szkłami" - pisał Tadeusz Boy-Żeleński. Istotnie, biografię Bolesława Prusa (1847-1912) tworzą przede wszystkim działalność literacka, jego publicystyka i książki.

Naprawdę nazywał się Aleksander Głowacki. Urodził się w Hrubieszowie i bardzo wcześnie stracił rodziców. Wychowywała go ciotka - Domicella z Trembińskich Olszewska. Później pisarz ożeni się ze swoja kuzynką - Oktawią z Trembińskich. W roku 1863 młodziutki, osiemnastoletni Prus wziął udział w powstaniu styczniowym z którego wyszedł z kontuzją głowy. Klęska powstania pchnęła wówczas pisarza w beznadziejną rozpacz. Przez jakiś czas był więziony w Lublinie, gdzie trzy lata później skończył liceum. Studia uniwersyteckie (wydział matematyczno-fizyczny w Szkole Głównej w Warszawie) rzucił po dwóch latach, prawdopodobnie z braku pieniędzy. Już wtedy jego humoreski ukazywały się na łamach warszawskiego Kuriera Świątecznego. Z kolejnej uczelni - Instytutu Gospodarstwa Wiejskiego i Leśnictwa w Puławach relegują Prusa za niepoprawną postawę na lekcjach języka rosyjskiego. To była jego ostatnia szkoła. W roku 1872 pisarz pracował i w fabryce Lilpopa i Raua w Warszawie, dorabiając udzielaniem korepetycji.

Publicysta - spotecznik

Niedługo potem rozpoczął szeroką działalność publicystyczną: publikacje w tygodniku Opiekun Domowy, potem w Kolcach i Tygodniku Powszechnym. Popularność zapewniły mu jednak Kroniki tygodniowe w Kurierze Warszawskim i Codziennym. Tam też rozpoczął druk jednej z największych swoich powieści - Lalki (1887). Prus -publicysta do koóca życia nie przestał być dziennikarzem, współpracując jeszcze z wieloma czasopismami, m.in. z Wędrowcem, Nowinami i Tygodnikiem Ilustrowanym. Niemal wszystkie jego nowele ukazywały się właśnie na łamach gazet. W latach 1882-1883 autor Faraona opiekował się sierotami z zakładów Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynnego, pomagał też organizować wakacyjne wyjazdy dla dzieci.

Prus bardzo dużo jeździł po kraju. Efekt - Dzienniki z podróży, publikowane w Kurierze Warszawskim. Przez blisko 30 lat miejscem wypoczynku pisarza był Nałęczów, gdzie powstała Placówka. W ciągu nielicznych podróży zagranicznych odwiedził Niemcy, Szwajcarię i Francję (Paryż). Pisarz zwiedził tylko prawobrzeżną część miasta, gdyż lęk przestrzeni uniemożliwił mu przejazd na drugą stronę Sekwany. Prus całe życie cierpiał na agrofobię, której nie zdołał zwalczyć próbami podróżniczymi. Był pisarzem niezwykle płodnym. Czterdzieści lat poświęcił pisaniu o życiu codziennym, uprawiając błyskotliwie felieton, w którym osiągnął wysoki kunszt artystyczny. Szczególną uwagę poświęcił Prus środowiskom najuboższym. Dokonał literackiej nobilitacji prostego człowieka, odmalowując sugestywnie jego niedolę i ubóstwo. Wielka wartość pisarstwa Prusa tkwi w niezwykłej prawdzie jego bohaterów, opisów, języka. Dar obserwacji epoki uwidocznił się także w powieściach (Lalka, Emancypantki).

Niestety w miarę upływu czasu zaczął znacznie pogarszać się stan zdrowia pisarza - przeszedł kurację neurologiczną i leczenie oka. Przeszedł także operację szczęki. W roku 1909 spisał testament, w którym m.in. fundował stypendium dla uzdolnionych dzieci z nizin społecznych. Prus w ostatnim etapie swojego życia rozpoczął pracę nad nową powieścią, zatytułowaną Przemiany. Nad jej pisaniem zaskoczyła go śmierć. Został pochowany na warszawskich Powązkach. Na nagrobku widnieje napis: „Serce serc".

 Najważniejsze dzieła

Nowele:

Powracająca fala, Katarynka, Michałko,

Antek (1880)

Omyłka (1884)

Placówka, Anielka (1886)

Powieści:

Lalka (1890)

Emancypantki (1894)

Faraon (1897)

Podobne prace

Do góry