Ocena brak

Problemy okresu noworodkowego, noworodkowy syndrom abstynencyjny (NAS)

Autor /demetrio Dodano /12.06.2014

Narkotykami potocznie nazywane są niektóre substancje psychoaktywne: W rozdziale opisano działanie na płód i noworodka takich środków, jak opiaty (heroina, morfina), związki pobudzające OUN (amfetamina, metamfetamina), kokaina, marihuana, substancje halucynogenne (PSR LSD). Tam, gdzie wydawało się to istotne, podkreślono odrębności wpływu niektórych z nich.

Kobietę zażywającą narkotyki, która zaszła w ciążę, należy objąć szczególną opieka^ zwłaszcza że taka ciąża wiąże się często z innymi zagrożeniami dla płodu, m.in. piciem alkoholu czy paleniem papierosów przez matkę oraz różnymi zakażeniami, m.in. HIV i w.z.w. Mimo że badania na zwierzętach w większości wykazują niekorzystny wpływ narkotyków na płody, to jednak w populacji ludzkiej trudno jest ocenić, który ze szkodliwych czynników najbardziej przyczynił się do takiego, a nie innego stanu dziecka.


Wszystkie narkotyki przenikają przez łożysko. Nie ustalono „bezpiecznych” dawek, które nie szkodzą dziecku. Zażywanie narkotyków w I trymestrze ciąży wiąże się z częstszymi poronieniami, a w późniejszym okresie - z przedwczesnym odklejaniem się łożyska, krwawieniami i porodami przedwczesnymi. Na przykład w przypadku palenia marihuany przyczyna tych problemów jest podobna jak przy paleniu papierosów (niedotlenienie, zaburzenia przepływu krwi). Obserwuje się też większą częstość, niż w populacji ogólnej, wewnątrzmacicz-nego zahamowania wzrastania płodu.

 Noworodki matek zażywających narkotyki w ciąży częściej rodzą się przedwcześnie (ze wszystkimi konsekwencjami klinicznymi), a jeśli urodzą się o czasie, mają małą urodzeniową masę ciała w stosunku do wieku i płci. Dodatkowo opisywano zwiększoną liczbę wad wrodzonych, zwłaszcza po dużych dawkach kokainy - wad}' układu nerwowego, kończyn, układu moczowego, płuc, serca, czaszki, twarzy oraz po PSP (fencyklidyna) i LSD (dietyloamid kwasu lizergo-wego) - nieprawidłowości w obrębie układu nerwowego, zwłaszcza mózgu. Po narażeniu na wymienione narkotyki można też spodziewać się zwiększonej liczby krwawień wewnątrzczaszkowych.

Dziecko może cierpieć na noworodkowy zespół abstynencyjny (NAS, Neonatal Abstinence Syndrome).Ostry zespół pojawia się najczęściej 24—72 h po porodzie i może trwać nawet do 3. tyg. życia dziecka. Łagodniejsza postać ujawnia się zazwyczaj po ok. 6 tyg. od urodzenia, ale jej symptomy mogą utrzymywać się do pół roku. Czas wystąpienia objawów zależy też od okresu, jaki upłynął od ostatniej dawki narkotyków, którą przyjęła matka.

Nasilenie objawów nie jest zależne od płci, wieku dziecka czy punktacji w Skali Apgar. Należy poszukiwać narkotyków w smółce, włosach lub moczu. Nieleczony zespół abstynencyjny może prowadzić do napadów padaczkowych i śmierci.

Należy utrzymywać pierwotną dawkę do momentu utrzymania się wyniku < 8 punktów przez 24—48 h. Następnie można zacząć odstawianie leku. Najczęściej wykonuje się to przez zmniejszanie dawki dobowej o 0,05 mg/kg mc. co 2—4 dni, cały czas obserwując stan dziecka. Można zaprzestać podawania morfiny, gdy dziecko jest stabilne przy dawce 0,05-0,1 mg/kg mc./dobę przez 2-4 dni. Cały proces trwa zwykle 4-8 tyg.

Inne skale używane do oceny NAS u noworodków to Skala Lipsitza oraz Skala Ostre’a.

Morfina podawana jest doustnie i zmniejsza biegunkę związaną z NAS. Należy pamiętać, że może działać silnie depresyjnie na ośrodek oddechowy, wymaga więc ścisłego monitorowania dawkowania. W przypadku przedawkowania podaje się nalokson.

U noworodków z NAS po innych narkotykach niż opiaty lub po jednoczesnym narażeniu na różne narkotyki stosuje się fenobarbital. Lek ten działa depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy, nie hamuje jednak związanych z odstawieniem napadów drgawkowych. Likwiduje bezsenność i drażliwość, ale nie wpływa na objawy ze strony przewodu pokarmowego i może zmniejszyć odruch ssania. Wadą jest duża dawka wymagana do osiągnięcia pożądanych efektów oraz niewielkie „okienko” terapeutyczne; wymagane jest monitorowanie stężenia tego leku we krwi. Zalecana dawka początkowa to 5—10 mg/kg mc. p.o./i.m./i.v., a następnie od 2. doby 2-6 mg/kg mc./dobę w jednej dawce do osiągnięcia stężenia w osoczu równego 18-22 ii.g/mL.

W terapii NAS stosowano też diazepam i chlorpromazynę. Oba te leki nie są obecnie zalecane, ponieważ ich wydalanie z organizmu dziecka trwa bardzo długo i są przeciwwskazane w hiperbilirnbinemii.

Nie stwierdzono żadnych odległych następstw przebycia noworodkowego zespołu odstawienia. U dzieci matek zażywających narkotyki mogą natomiast się ujawnić objawy neurologiczne dopiero po kilku latach. Są to najczęściej trudności w nauce i zaburzenia interakcji społecznych.

Zespołu NAS nie stwierdza się po marihuanie. U noworodków narażonych na tę substancję częściej niż w populacji ogólnej stwierdza się natomiast hipo-glikemię, hipokalcemię, drgawki, krwawienia śródmózgowe oraz zwiększoną częstość występowania posocznicy. Można się też spodziewać objawów podobnych do stwierdzanych u dzieci kobiet palących w ciąży.

 

Podobne prace

Do góry