Ocena brak

PRAWO

Autor /truchtacz Dodano /12.11.2012

 

PRAWO gr. nómos, arche (2); łc. lex (= pra­wo przedmiotowe, treść prawa), ius (= pra­wo podmiotowe), principium (2); ang. law, right, principle (2, 4); fr. loi, le droit, principe (2, 4); nm. Gesetz, Recht, Grund (2), Prinzip (2), Grundsatz (4)

1. Rozumne ustalenie obowiązującego po­rządku. W zależności od tego, kto go ustala, dla kogo i w jakim zakresie, czy i jak jest for­mułowany, itp., rozróżnia się:

 

A) metaf., teol. Odwieczne prawo Boże {lex divina) — istniejący w Bogu odwieczny plan {lex aeterna — prawo wieczne) rzą­dzenia wszystkim, realizowany Jego wolą.

B) metaf., et. Prawo naturalne lub prawo przyrodzone {lex naturalis, ius naturale /nativum) — ogół norm obiektywnych i niezmiennych, które wynikają z natury człowieka, poznawanych przez niego dzię­ki naturalnemu światłu rozumu. Prawo naturalne jest odzwierciedleniem w umy­śle ludzkim prawa odwiecznego.

C) et, teol. Prawo pożytywne (sta­nowione) {lex positiya, ius positivum):

  1. prawo Boskie {ius divinum) — nakaz Boży uzupełniający prawo naturalrie, prze­kazany ludziom poprzez Objawienie;

  2. prawo ludzkie {lex humana) — nakaz rozumu wypływający z wolnej woli czło­wieka (prawodawcy), będący konsekwen­cją prawa naturalnego.

D) et. i w prawodawstwie: prawo przed­miotowe {lex) — treść prawa, czyli to, co ono głosi, w przeciwstawieniu do —> upra­wnienia, czyli prawa podmiotowego {ius)— prawa do czegoś, np. do czynienia albo nieczynienia czegoś, do posiadania albo nieposiadania czegoś. Zarówno prawo przedmiotowe, jak i podmiotowe może być czynne lub bierne.

E) W prawodawstwie: reguły obowią­zujące na terenie danego państwa i egze­kwowane wobec podmiotów prawa, sfor­mułowane (prawo pisane) w kodeksach: cywilnym (prawo cywilne), karnym (pra­
wo karne), administracyjnym (prawo ad­ministracyjne).

F) Prawo międzynarodowe — zasady stosunków między państwami, przyjęte i respektowane przez jakąś grupę państw.

G) Prawo narodów {ius gentium) w od­różnieniu od prawa obowiązującego na te­renie jednego państwa {ius civile) — w uję­ciu H. Grotiusa: prawo wyrukające z pra­wa naturalnego, powstające w wyniku zwyczajów wspólnych wielu narodom.

H) Prawo zwyczajowe {ius consuetudinarium) — powstałe w wyniku zwycza­jów społecznych i stosowanej praktyki; najczęściej jest to tzw. prawo niepisane (ius traditum).

Prawem w powyższych znaczeniach, w szczególności (E), (F), (G), zajmuje się fi­lozofia prawa.

  1. metaf. —> Zasady bytu (pierwsze zasa­dy, np. zasada tożsamości, zasada niesprze-czności, zasada przyczynowości, zasada ra­cji bytu) — absolutne warunki —> inteUgibE-nośd jakiegoś bytu, należące do jego istoty.

  2. metod. Prawa nauk empirycznych — sformułowane w języku danej nauki ujęcie relacji współwystępowania lub następstwa zjawisk. Rozróżnia się prawa ściśle ogólne, czyli bezwyjątkowe, np. prawo równoważ­ności masy i energii, oraz prawa statystycz­ne, opierające się na prawdopodobieństwie, np. prawo określające prawdopodobień­stwo śmierci w przypadkach zachorowania na określoną chorobę. Prawa przyrody mo­gą być ujmowane od strony nauk przyrod­niczych, od strony filozofii przyrodoznaw­stwa i od strony filozofii przyrody.

  3. log. Twierdzenia logiki formalnej, czyli -^ tautologie (1).

 

PRAWO SPRZECZNOŚCI ang. law of contradiction; nm. Gesetz des Widerspruchs

log. syM.-^ Zasada (prawo) /nie-/sprzeczności (1).

 

Podobne prace

Do góry