Ocena brak

PRAGMATYZM

Autor /truchtacz Dodano /12.11.2012

 

PRAGMATYZM (gr. pragma, -atos = działanie, czynność; interes, potrzeba) ang. pragmatism; fr. pragmatisme; nm. Pragmatismus

1. Kierunek powstały pod koniec XIX w. w Stanach Zjednoczonych (Ch. S. Peirce, W. James), kontynuowany również w Eu­ropie, zwłaszcza w Anglii (m. in. F. C. S. Schiller, który swój pragmatyzm nazywał hominizmem; -^ humanizm /4/) i we Włoszech (m. in. G. Prezzolini), nawiązujący do -^ empiryzmu (stąd też inne jego określenie: „empiryzm radykalny"), —> po­zytywizmu i —> utylitaryzmu. Według pra­gmatyzmu amerykańskiego prawda jest
relatywna: prawdziwe jest to, co prowadzi do skutecznego działania, co się w takim działaniu sprawdza, np. religia jako ze­spół przekonań i praktyk jest o tyle pra­wdziwa, o ile przynosi człowiekowi poży­tek. Od instrumentalnego traktowania prawdy wywodzi się nazwa podstawowe­go nurtu w pragmatyzmie >instrumentalizmu (2) (J. Dewey). Szczególnym przedmiotem zainteresowań pragmatystów była metodologia i semantyka; na ich gruncie wypracowali oni tzw. pragmaty­czną teorię prawdy {pragmatic theory of truth) (m. in. G. H. Mead, C. I. Lewis, E. Nagel, Ch. w. Morris).

  1. Pragmatyzm francuski — nazwa na­dawana poglądom z zakresu etyki i religii, według których prawda jest nierozerwalnie związana z działaniem i dlatego uzna­nie jakiejś prawdy polega na wcieleniu jej w czyn. Reprezentantem pragmatyzmu francuskiego jest E. Le Roy, którego pra-gmatystyczny modernizm polega na prze­konaniu, że religia chrześcijańska to prze­de wszystkim sposób praktycznego postępowania. Mianem pragmatyzmu okre­ślana też bywa —> filozofia czynu (3) M. Blondela.

  2. Ogólna nazwa rozmaitych poglądów, według których intelekt służy nie tyle do poznawania rzeczywistości, ile do oddziaływania na nią. W tym szerokim znacze­niu elementy pragmatyzmu występują m. in. w poglądach sofistów, humanistów Odrodzenia, F. Bacona, H. Bergsona.

Podobne prace

Do góry