Ocena brak

POŻEGNANIE JESIENI, powieść S.i. Witkiewicza

Autor /kasia17 Dodano /19.03.2012

POŻEGNANIE JESIENI, powieść S.i. Witkiewicza, powst. 1925, wyd. w Warszawie 1927 z przedm. autora. Podobnie jak w późniejszym —> Nienasyceniu, Witkiewicz wpisuje dojrzewanie i upadek młodego dekadenta w katastroficzną panoramę rozwoju społ. (powieść jest antycypacją przyszłości). Gnany „niepokojem metafizycznym" Atanazy Bazakbal, „artystyczny improduktyw", podejmuje rozmaite eksperymenty psych., zwł. erotyczne i narkotyczne, aby w końcu wpędzić żonę w samobójstwo, utracić panowanie nad własną wolą i popaść w zupełną zależność od demonicznej Heli Bertz. Tymczasem kraj przechodzi przez kolejne etapy rewolucji, zakończonej przewrotem „niwelistycznym" (syndykalistyczno-komunistycznym), w wyniku którego ginie także Bazakbal. Studium dekadencji - znużenia, przypadkowości, rozkładu wszelkich wartości (prócz artyst.) - uzasadnia tezę Witkiewicza o końcu indywidualistycznej kultury, nieodwołalnie sprzęgniętej z niesprawiedliwym systemem społ., którego sprzeczności rozwiązać może tylko powszechne zrównanie i mechanizacja. Ton ponurej groteski, w której Witkiewicz konsekwentnie utrzymał całą powieść, pozwala mu zachować dystans do postaci, mimo, że się z nimi niejako utożsamia (wszyscy np. wyznają poglądy zbliżone do jego filozofii), i połączyć bezwzględne demaskowanie psychol. bohaterów z sarkastycznym humorem, nasyconym aluzjami do współczesności. Przekł. wł., franc., niemiecki.

K. IRZYKOWSKI Treść i forma, w: Walka o treść, W. 1929; J. SPEINA Powieści Stanisława Ignacego Witkiewicza, Tor. 1965; J. BŁOŃSKI Doświadczenie dekadencji w powieściach Stanisława Ignacego Witkiewicza, w; Studia o Stanisławie Ignacym Witkiewiczu

(zbiór.), Wr. 1972.

Podobne prace

Do góry