Ocena brak

POSTMODERNIZM

Autor /aleKac Dodano /11.11.2012

POSTMODERNIZM <łc. post = po + » 'modernizm') ang. postmodernism; fr. postmodernisme; nm. Postmoderne

Formacja kulturowa schyłku XX w., o cha­rakterze reaktywnym, gdyż nastąpiła po formacji modernistycznej i wyrosła z kry­tyki współczesnej cywilizacji z jej tradycją oświeceniową i zakorzenieniem judeo-chrześcijańskim. Preferuje ona w różnych dziedzinach kultury wielość, niespójność, nie­ciągłość, przypadkowość, nieokreśloność, zajmując postawę ludyczną wobec porząd­ku zdarzeń i zjawisk społecznych i pełniąc niejako rolę ironicznego metajęzyka epoki schyłkowej. Zapoczątkowana w Stanach Zjednoczonych w latach sześćdziesiątych jako nurt artystyczno-literacki, przeniesiona następnie do zachodniej Europy, w latach osiemdziesiątych ukształtowała się jako prąd filozoficzno-artystyczny (główni jego teoretycy: J. F. Lyotard, G. Deleuze, J. Derrida, R. Rorty).

Protoplastą postmodernizmu, kładące­go znak równości między filozofią i litera­turą piękną, jest F. W. Nietzsche, który w formie poetyckiej i metaforycznej {Tako rzecze Zaratustra) występował przeciwko współczesnej sobie kulturze, zakorzenio­nej w chrześcijaństwie i pielęgnującej gre­ckie ideały racjonalności i obiektywności (—> perspektywizm). Postmoderniści na­wiązują np. do jego idei —^ wiecznego po­wrotu (2) z rozświetlającym ową ideę mi­tem dionizyjskim i oczekiwaniem na —> nadczłowieka (1). Drugim protoplastą jest M. Heidegger ze swą krytyką metafizyki Zachodu {—> ontologia /1 /), od Platona do Nietzschego, jako „metafizyki obecno­ści", tzn. takiej filozofii, która uzurpuje so­bie władzę wskazywania na prawdę obie­ktywną na tej tylko podstawie, że owa prawda jawi się jej samej jako „obecna" dla niej. Stąd wniosek postmodernistycz­ny, że filozofia, w szczególności zaś stano­wiąca jej rdzeń metafizyka, nie jest nadal możliwa jako obiektywna, racjonalna wie­dza o świecie, toteż dziś pozostaje tylko zadufanym w sobie złudzeniem. W miej­sce fikcyjnej jedności filozofii należy przy­jąć wielość dyskursów, które przybierają postać różnych —> gier językowych. Podo­bnie zresztą jak pojęcie prawdy, postmo­derniści kwestionują pozostałe pojęcia transcendentalne, przede wszystkim poję­cia dobra i piękna. Negują samą możli­wość wyznaczenia w uprawniony sposób jakichś absolutnych zasad moralnych, co tym samym podważa sztywne hierarchie wartości. Jedyną niekwestionowaną war­tością pozostaje nie skrępowana niczym wolność. -^ Poststrukturalizm.

Podobne prace

Do góry