Ocena brak

Postępowanie usprawniające u pacjentów z porażeniem połowiczym

Autor /gruszka Dodano /09.05.2014

Przyczyną ogniskowych uszkodzeń mózgu dorosłych bywają najczęściej udary, urazy i guzy mózgu. Rzadziej uszkodzenia mogą być następstwem innych przebytych procesów chorobowych (toksycznych, alergiczno-zapalnych).

Symptomatologia jest podobna: objawy osiowe

- zazwyczaj niedowład spastyczny (najczęściej połowiczy, rzadziej cztero- lub jednokończyno-wy) z towarzyszącymi im zaburzeniami wyższych czynności nerwowych.

Bez względu na czynnik etiologiczny można wyróżnić trzy okresy:

•    Okres ostry - rozwija się pełny obraz klinicznych zaburzeń i nasilenie objawów ogniskowych może się zwiększyć; trwa od kilku dni do kilku tygodni.

•    Okres regeneracyjno-kompensacyjny (poprawy) - obserwuje się stopniową regresję zmian porażennych; trwa od kilku tygodni do kilku miesięcy (najczęściej 6-12 miesięcy). Proces częściowej, rzadko pełnej, kompensacji zaburzeń ruchowych.

•    Okres przewlekły (chroniczny) - ponad 1 rok od zachorowania z utrwalonymi objawami zejściowymi. Nieskompensowane ubytki ruchowe nie mają już zazwyczaj istotnej dynamiki, jednak przy prawidłowym postępowaniu możliwe jest dalsze doskonalenie sprawności funkcjonalnej chorego poprzez jego adaptację do inwalidztwa. Odwrotnie -w wyniku zaniedbań terapeutycznych nierzadko obserwujemy pogorszenie funkcji (rzekome nasilenie niedowładów).

Zabiegi rehabilitacyjne w okresie ostrym (wczesnym) mają na celu:

1.    Ograniczenie powstawania nieprawidłowych stereotypów ruchowych.

2.    Przeciwdziałanie groźnym powikłaniom ogólnoustrojowym, takim jak:

•    odoskrzelowe zapalenie płuc,

•    zaburzenia połykania,

•    zakażenia dróg moczowych,

•    odleżyny,

•    przykurcze,

•    zakrzepica żył głębokich.

W tym okresie rehabilitacja polega na następujących działaniach:

1.    Zapewnienie prawidłowego ułożenia.

2.    Częsta zmiana pozycji co 2-3 godziny.

3.    Ćwiczenia oddechowe.

4.    Ćwiczenia bierne kończyn porażonych.

5.    Opieka urologiczna.

Należy pamiętać, że wczesna pionizacja chorego wyzwala wiele odruchów postawnych (chory, który nie jest w stanie w pozycji leżącej wykonać ruchów naprzemiennych kończynami, wykonuje je podtrzymywany w pozycji stojącej).

Ze względu na specyfikę chodu niezbędną umiejętnością, którą musi zdobyć pacjent, jest przenoszenie ciężaru ciała w przód, w tył, na jedną i na drugą kończynę. Naukę chodu rozpoczynamy w barierkach, pacjent do autoasekuracji może wykorzystywać tylko jedną kończynę górną zdrową. Chory wykazuje tendencję do chodzenia bokiem, krokiem dostawnym. Ważne jest, żeby w początkowej fazie nauki chodu nie dopuścić do wykształcenia nieprawidłowego stereotypu chodu. Naukę chodzenia zaczyna się od wyrzucania do przodu kończyny zdrowej, a następnie niedowładnej, wtedy chód zbliżony jest do fizjologicznego, bardziej estetyczny i wydolny. Dzięki temu zwiększa się stymulacją proprio-ceptywną niedowładnej kończyny dolnej, co korzystnie wpływa na stereotyp chodu.

Dalsze doskonalenie chodu polega na autoasekuracji jednoręcznej za pomocą czworonoga, trójnoga, wreszcie laski i pokonywaniu jednorazowo coraz dłuższych dystansów, z coraz trudniejszymi przeszkodami (np. pokonywanie schodów - chód dostawny: w górę noga zdrowa, w dół noga chora). Pacjentów z porażeniem połowiczym nie uczymy padania, ze względu na jednoręczność. Bardzo ważna, szczególnie w początkowej fazie, jest asekuracja pacjenta, bowiem niekontrolowany upadek przy dużej labil-ności emocjonalnej, lękliwości może zniweczyć szanse na samodzielne chodzenie. Nowsze metody nauki chodu polegają na zastosowaniu specjalnej bieżni ruchomej z regulowanym odciążeniem.

Najnowsza metoda pozwala na korektę zakresu ruchów stawów skokowych i kolanowych za pomocą sterowanych elektronicznie ortez z modyfikacją komputerową (Opara, 2006). Niezależnie od stosowanych metod wykorzystuje się cho-reoterapię i biofeedback oraz stymulację akustyczną. Pacjent słucha z walkmana muzyki tanecznej, która ułatwia sterowanie rytmem i tempem chodu (Musical Motor Feedback).

W tym okresie należy także zwrócić uwagę na zapobieganie opadaniu stopy niedowładnej. W następstwie podeszwowego ustawienia stopy kończyna dolna staje się zbyt długa. Chory, mający równocześnie problemy ze zgięciem stawu kolanowego, w fazie wykroku przenosi kończynę bokiem, odchylając tułów w stronę zdrową (chód koszący).

Do korygowania ustawienia stopy podczas chodu możemy wykorzystać funkcjonalną elektro-stymulację (FES) za pomocą aparatu typu FED lub STEP. Stosując bioelektryczną ortezę, działamy na sprawny dolny neuron ruchowy, przy braku istotnych zaburzeń czucia. Zadaniem stymulacji jest sterowanie funkcją porażonej kończyny w czasie chodu. Odbywa się to przez wymuszenie ruchu zgięcia grzbietowego stopy i częściowe jej nawracanie w fazie przenoszenia kończyny. Ruch ten występuje wskutek pobudzenia nerwu strzałkowego seriami impulsów wytwarzanych przez stymulator. Stymulacja rozpoczyna się w momencie oderwania pięty od podłoża i trwa przez cały czas fazy przenoszenia. Wyłącznik, zamontowany we wkładce do buta, zostaje włączony w wyniku oderwania pięty od podłoża, wyzwalając serię impulsów w elektrodzie umiejscowionej nad nerwem strzałkowym. W chwili unoszenia stopy, czyli na początku fazy przenoszenia kończyny dolnej, seria impulsów pobudza nerw strzałkowy, a ten z kolei pobudza do skurczu mięśnie grupy strzałkowej unoszące stopę. W fazie podporowej kończyny niedowładnej stymulator jest wyłączony, zostaje ponownie włączony w momencie oderwania pięty od podłoża.


 

Podobne prace

Do góry