Ocena brak

Położna w systemie opieki zdrowotnej nad kobietą ciężarną

Autor /pinezka Dodano /09.06.2014

Położna zajmuje kluczową pozycję w polskim systemie opieki zdrowotnej. Z punktu widzenia dobrobytu obywatelek-pacjentek efektywna i szeroko dostępna położnicza opieka zdrowotna powinna być jednym z najważniejszych obszarów aktywności władzy publicznej. Państwo powinno tak zorganizować proces udzielania świadczeń zdrowotnych kobiecie ciężarnej, rodzącej i będącej w połogu, aby pacjentka mogła uzyskać opiekę na odpowiednim poziomie fachowym i w czasie właściwym z punktu widzenia skuteczności medycznej.

Zapis art. 68 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 r. obliguje władzę publiczną do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej kobietom ciężarnym. W pewnym sensie do zadań związanych z ochroną zdrowia nawiązuje art. 71 ust. 2 Konstytucji, z którego wynika, że: Matka przed i po urodzeniu dziecka ma prawo do szczególnej pomocy władz publicznych, której zakres określa ustawa.

Z regulacji prawnych wynika, że profesjonalne świadczenia zdrowotne dla kobiet mogą być samodzielnie udzielane przez położne wykonujące zawód w ramach różnych form organizacyjno-prawnych. Jednak aby położne mogły prawidłowo funkcjonować w systemie opieki zdrowotnej, potrzebne są jednoznaczne i stabilne unormowania prawne.

W ujęciu Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), Międzynarodowego Stowarzyszenia Położnych (ICM) oraz Międzynarodowej Federacji Położników i Ginekologów (FIGO): Położna to osoba, która po formalnym włączeniu do programu kształcenia z zakresu położnictwa aprobowanym przez władze danego państwa członkowskiego Unii Europejskiej z wynikiem pozytywnym ukończyła dany cykł nauki zawodu położnej i otrzymała odpowiednie kwalifikacje, uprawniające do zarejestrowania i/lub udzielające jej prawo do wykonywania zawodu.3

Zakres uprawnień położnej został określony w art. 4 Dyrektywy Rady 80/155/EWG z dnia 21 stycznia 1981 r., zastąpionej Dyrektywą 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 r. (Rozdział III, sekcja 6 - Położne, art. 42 - Wykonywanie zawodu położnej) w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych, która nakłada na państwa członkowskie wspólnot europejskich obowiązek zapewnienia położnym tych uprawnień w odpowiednim akcie prawnym.

W Polsce zasady wykonywania zawodu położnej zostały uregulowane w przepisach ustawy z dnia 5 lipca 1996 r, o zawodach pielęgniarki i położnej. Położna została uznana za osobę uprawnioną do udzielania świadczeń zdrowotnych po nabyciu odpowiednich kwalifikacji, potwierdzonych odpowiednimi dokumentami (art. 5 ust.l).

Wykonywanie zawodu położnej polega na samodzielnym udzielaniu świadczeń zdrowotnych, a w szczególności świadczeń pielęgnacyjnych, zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych i rehabilitacyjnych, oraz na promocji zdrowia w zakresie opieki nad kobietą, kobietą ciężarną, rodzącą i położnicą oraz noworodkiem (art. 5).

Udzielanie tych świadczeń następuje przez wykonywanie m.in. następujących czynności (art. 5, ust. 2):

•    prowadzenie działalności edukacyjno-zdrowotnej w zakresie przygotowania do życia w rodzinie, metod planowania rodziny oraz ochrony macierzyństwa i ojcostwa;

•    rozpoznawanie ciąży i sprawowanie opieki nad kobietą w przebiegu ciąży fizjologicznej oraz przeprowadzanie badań niezbędnych w monitorowaniu ciąży fizjologicznej;

•    kierowanie na badania konieczne do jak. najwcześniejszego rozpoznania ciąży wysokiego ryzyka;

® samodzielne udzielanie w określonym zakresie świadczeń zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych i rehabilitacyjnych.

Zgodnie z § 6. Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 listopada 2007 r. w sprawie rodzaju i zakresu świadczeń zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych i rehabilitacyjnych udzielanych przez pielęgniarkę albo położną samodzielnie bez zlecenia lekarskiego położna jest uprawniona do samodzielnego udzielania świadczeń zapobiegawczych, obejmujących prowadzenie czynnego poradnictwa w odniesieniu do kobiet ciężarnych oraz kierowanie ich do lekarzy specjalistów, ustalanie diety w poszczególnych okresach życia kobiety, w ciąży fizjologicznej i ciąży wysokiego ryzyka, oraz świadczeń diagnostycznych, obejmujących m.in. wykonywanie i interpretację badań służących ocenie stanu zdrowia płodu i ciężarnej, polegających na badaniu położniczym zewnętrznym, badaniu położniczym wewnętrznym, kardiotokografii, a także świadczeń rehabilitacyjnych, obejmujących ćwiczenia usprawniające w ciąży.

Natomiast zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 października 2005 r. w sprawie zakresu zadań lekarza, pielęgniarki i położnej podstawowej opieki zdrowotnej (załącznik 2, część II B) położna podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) realizuje kompleksową pielęgnacyjną opiekę położniczo-neonatologiczno-ginekologicżną, obejmującą m.in.: opiekę w okresie ciąży, porodu i połogu.

Na szczegółowy zakres zadań położnej POZ w zakresie opieki nad kobietą ciężarną składają się:

•    świadczenia z zakresu promocji zdrowia i profilaktyki chorób, obejmujące m.in.: edukację dotyczącą prozdrowotnego stylu życia kobiety i przygotowanie do porodu, z uwzględnieniem porodu rodzinnego;

•    świadczenia diagnostyczne, obejmujące m.in. monitorowanie rozwoju ciąży fizjologicznej i wykonywanie badania położniczego u kobiet;

•    świadczenia pielęgnacyjne, obejmujące m.in. planowanie, realizację i ocenę opieki pielęgnacyjnej nad kobietą w okresie ciąży, porodu i połogu oraz przygotowanie kobiety do samoopieki i samopielęgnacji;

•    świadczenia lecznicze, zgodnie z odrębnymi przepisami, obejmujące: udzielanie pierwszej pomocy w stanach zagrożenia życia i w przypadkach nagłych zachorowań, w tym prowadzenie resuscytacji krążeniowo-oddechowej, udzielanie pomocy położniczej i neonatologicznej w stanach nagłych do czasu przybycia lekarza, przyjmowanie porodu nagłego w warunkach domowych, zabezpieczenie naciętego lub pękniętego krocza;

•    świadczenia rehabilitacyjne, obejmujące m.in. ćwiczenia usprawniające w okresie ciąży i połogu, prowadzenie gimnastyki oddechowej i relaksacyjnej przygotowującej do porodu i połogu.

Na zakończenie należy podkreślić, że w całym obszarze systemu ochrony zdrowia położne,.w ramach współpracy interdyscyplinarnej, wspólnie z przedstawicielami innych zawodów medycznych (neonatologami, położnikami, pielęgniarkami i całą grupą specjalistów - pediatrów, chirurgów, genetyków, dietetyków itp.) oraz funkcjonariuszami innych sektorów służb publicznych, planują, wprowadzają oraz oceniają działania, które mają zapewnić dostateczną jakość systemu, opieki zdrowotnej, opieki perinatalnej i świadczeń służących promowaniu zdrowia i podnoszeniu poziomu zdrowotności społeczeństwa, które w poważnym stopniu zależy od stanu zdrowia kobiet i noworodków.

 

Podobne prace

Do góry