Ocena brak

POJEZIERZE, Stowarzyszenie Społeczno-Kulturalne „Pojezierze"

Autor /wiola_87 Dodano /15.03.2012

POJEZIERZE, Stowarzyszenie Społeczno-Kulturalne „Pojezierze", stowarzyszenie regionalne zał. w Olsztynie 1956 z inicjatywy miejscowych działaczy, historyków i pisarzy, m. in. B. Gołębiowskiego, R. Koguckiego, T. Kopia, B. Kurowskiego (prezesa od 1969), W. Ogrodzińskiego (dyrektora programowego 1960-68), H. Panasa, G. Skoka, H. Skurpskiego (pierwszego prezesa), H. Święcickiego, A. Wakara, B. Wilamowskiego. Początkowo P. objęło działalnością Olsztyn, nast. województwa: białostockie, gdańskie, koszalińskie, w miarę rozwoju ich środowisk kult. skoncentrowało się na pracy w obrębie Warmii i Mazur. W skład P. wchodzą oddziały utworzone w kilkunastu miastach i wsiach województw: olszt., ciechanowskiego, elbląskiego, suwalskiego i toruńskiego. W 1970 powstała Rada Federacyjna Stow. Społ.-Kult. ,,P.", skupiająca autonomiczne towarzystwa terenowe, m. in. Tow. Miłośników Ziemi Mrągowskiej oraz Ziemi Iławskiej. Ponadto P. utrzymuje kontakty z większymi ośrodkami życia umysłowego w kraju, współpracuje zwł. z Opol. Tow. Kult.-Oświat. i z Kujawsko-Pomorskim Tow. Kult. w Bydgoszczy (kult. zbliżeniu regionów służyły np. Dni Kujaw i Pomorza w Lidzbarku Warmińskim, 1971, oraz Dni Warmii i Mazur w Wąbrzeźnie, 1972). W pocz. okresie wielokierunkowa działalność społeczna P. zmierzała do ożywienia kult. regionu i przyspieszenia procesów integracyjnych ludności. Do trwałych założeń programowych należą: pielęgnacja regionalnych tradycji, ochrona zabytków świadczących o polskości Warmii i Mazur, upowszechnianie kultury i uwzględnianie jej współcz. tendencji rozwojowych, oraz popularyzacja wiedzy o regionie w kraju i za granicą (kontakty z ośrodkami polonijnymi, np. z Tow. Przyjaciół Warmii i Mazur w Londynie, Tow. Kult. Szkocko-Polskim w Glasgow). P. jest gł. inspiratorem i koordynatorem ruchu społ.-kult. województwa olsztyńskiego. Jego szczególną zasługą było powołanie Ośrodka Badań Nauk. im. W. Kętrzyńskiego (1963; usamodzielniony 1968). Patronuje środowiskom twórczym, inicjatywom różnych grup społ. i zawodowych, także młodzieży. Organizuje imprezy (np. Dni Folkloru, obchodzone w Olsztynie od 1971, Studencka Wiosna Kult. w Lidzbarku Warm., 1973), ekspozycje wystawowe, prowadzi akcję odczytową, w której uczestniczą naukowcy i pisarze. Cele wydawn. realizuje m. in. Pracownia Druków Artystycznych.

P. powołało 1957 największe w Olsztyńskiem wydawnictwo, od 1972 posiadające status przedsiębiorstwa wydawniczego. Ogłasza ono prace nauk. i populamonauk., dotyczące ogólnych zagadnień regionu i jego historii, monografie miast i powiatów, wydawnictwa artyst. (albumy), wydaje publikacje Ośrodka Badań Nauk. im. W. Kętrzyńskiego, m. in. Rozprawy i Materiały oraz serię Biblioteka Olsztyńska (tu m. in. W. Kętrzyńskiego O Mazurach, w oprac. J. Jasińskiego i Wiersze nieznane, w wyborze A. Łukaszewskiego, przekł. E. Martuszewskiego, K. Jaroszyka Wspomnienia z Prus Wschodnich. 1908-1920, w oprac. W. Chojnackiego, pozycja zbiór. Współcześni pisarze województwa olsztyńskiego, pod red. E. Martuszewskiego, oraz T. Orackiego Twórcy i działacze kultury w województwie olsztyńskim wiatach 1945-1970). P. utrwala tradycje lit. regionu (np. wydanie utworów M. Kajki), służy miejscowemu środowisku lit. umożliwiając często debiuty; opublikowali tu swoje książki bojownicy o wolność Warmii i Mazur: M. Lengowski, P. Sowa, E. Sukertowa-Biedrawina, A. Śliwa, M. Zientara-Malewska; związali się z nim m. in.: B. Dzitko, W. Gębik, E. Kruk, R. Milczęwski-Bruno, Z. Nienacki, M. Okęcka-Bromkowa, K. Oleksik, H. Panas, J. Sokołowski, L. Turkowski; ukazują się tu utwory poświęcone tematyce regionu, m. in. T. Chróścielewskiego, S. Flukowskiego, K. I. Gałczyńskiego (Kronika olsztyńska), J. Huszczy, S. Młodożeńca (Grunwald), J. Putramenta, A. Rymkiewicza. Wydawnictwo włączyło się do obchodów pięćsetnej rocznicy urodzin M. Kopernika publikując prace populamonauk., związane z postacią wielkiego astronoma, bądź z jego epoką, a także poświęcone mu powieści i poezje (np. antologia poezji pol. z L 1540-1971 Słoneczna kantata 1973, w oprać. M. Wiśniewskiej). W bibliofilskiej serii Literatura Warmii i Mazur w Dawnych Wiekach ukazały się m. in. Pieśni J. Dantyszka (1973), Historyja... o Franciszku Spierze S. Murzynowskiego (1974), Polska M. Kromera (1976). Poza Warmią i Mazurami P. objęło swymi zainteresowaniami wydawniczymi Kurpiowszczyznę (np. Gadki kurpiowskie A. Chętnika, 1971) oraz Podlasie, gdzie od 1975 działa filia Wydawnictwa w Białymstoku.

W pierwszym 10-leciu działalności P. szczególną uwagę przywiązywano do wydawania periodyków: tygodnika ilustr. „Panorama Północy" (1957-60) i mies. „Warmia i Mazury" (1958-67), przejęte nast. przez RSW Prasę.

Podobne prace

Do góry