Ocena brak

Pius XII i utracony pokój

Autor /BolekII Dodano /30.04.2013

Trzy lata przed śmiercią Piusa XI, w związku z jego chorobą, mówiono, że następcą będzie sekretarz stanu,kardynał Eugenio Pacelli. Przed konklawe, które rozpoczęło się z pewnym opóźnieniem, by kardynałowiemogli przybyć z najdalszych części świata (przybyli wszyscy), istniała orientacja pewnej grupy,która szukała kandydata przychylnego odprężeniu z rządem włoskim, ale już z marca 1939 roku (wpierwszym dniu konklawe, w trzecim głosowaniu) dokonano wyboru Eugenia Pacellego. Nie był to jednomyślnywybór (48 na 63 głosy), jak powszechnie mniemano, ale szybki i bezproblemowy.

Pius XII (ur. 2.03.1876 w Rzymie) pochodził z rodziny uzdolnionego prawnika, który był adwokatemkonsystorskim. Sam bardzo zdolny, po studiach teologicznych i dyplomatycznych (w Accademia dei NobiliEcclesiastici), wyświęcony na kapłana (1899), pełnił kolejno coraz to odpowiedzialniejsze funkcje:minutanta w Sekretariacie Stanu, sekretarza Kongregacji do Nadzwyczajnych Spraw Kościoła (1914),nuncjusza w Monachium (1917) i nuncjusza w Berlinie (1920). Obdarzony przez Piusa XI kardynalatem(1929), powrócił do Rzymu i objął Sekretariat Stanu po sędziwym kardynale Gasparrim.

Jako papież był podziwiany przez ogół ludzi z różnych środowisk za niezwykłe uzdolnienia i cechy charakteru,jak żywa inteligencja, znakomita pamięć, szeroka znajomość języków, wielka kultura osobista,szlachetność zasad, trzeźwy obiektywizm, realizm, roztropność, typowo rzymski spokój, energia do pracy,wrażliwość na ludzkie sprawy, uduchowione kapłaństwo, żarliwa wiara i swoisty mistycyzm. Pewne ztych przymiotów wydawały się za wielkie i sprawiały u niektórych ludzi (po jego śmierci w kontraście zosobowością Jana XXIII) wrażenie przerostu. Jego spokój i poczucie wagi urzędu papieskiego odbieranoczasem jako pozowanie na majestat, uduchowienie kapłańskie jako mentalność typowo klerykalną, żarliwośćwiary jako zamiłowanie do śródziemnomorskich form pobożności. W czasach późniejszych zaczętoteż mówić o panującej wówczas w Watykanie mentalności potrydenckiej. Niewątpliwie Pius XII podkreślałsilnie miejsce papiestwa w Kościele. Do liturgii wprowadził osobny formularz o świętych papieżach.Zamierzał eksponować prymat papieski przez zaplanowaną, lecz nie zrealizowaną reformę kurii rzymskieji kolegium kardynalskiego.

W Orędziu, które wygłosił nazajutrz po wyborze, mówił o zagrożonym pokoju. Wezwał do takiego pokoju,jaki Nasz śp. Poprzednik z taką wytrwałością zalecał ludzkości, o który w tak gorących modłachbłagał, że Bóg raczył przyjąć Jego ofiarę z życia. Problemowi pokoju poświęcił też niemal w całościwielkanocną homilię w 1939 roku. Encyklikę inaugurującą, która ukazywała program pontyfikatu, wydałw drugim miesiącu wojny (20.10.1939, Summi pontificatus), co miało wpływ na jej treść: wzywała dopokoju, przedstawiała warunki, jakie muszą być u jego podstaw, jeżeli ma być prawdziwy i trwały.

W działalności Piusa XII wyróżnia się dwa okresy, za których cezurę jedni uważają śmierć sekretarzastanu, kardynała Luigi Maglionego, gdyż wówczas (1944) przejął osobiście kierownictwo SekretariatuStanu, inni zaś rok 1950, kiedy stało się widoczne, że sprawy kościelne traktuje bardziej konserwatywniei rygorystycznie. W Sekretariacie Stanu miał wówczas dwóch oddanych sobie prałatów substytutów,Domenica Tardiniego i Giovanniego Montiniego (późniejszego Pawła VI), lecz w wielu sprawach zastrzegłsobie decyzję, a rozstrzygał kwestie Przy pomocy małego grona zaufanych ludzi, do których zaliczanokilku jezuitów .niemieckich, co dawało podstawę do mówienia o tajemnych wpływach na papieża, często określanych jako wpływy niemieckie. Propaganda komunistyczna wykorzystywała to, by określaćPiusa XII jako papieża niemieckiego. Krytykowano także, lecz szerzej dopiero po śmierci, jego postawęw czasie wojny.

Otwartość Piusa XII wobec nowoczesności doznała z czasem (1950) ograniczenia. Posunięty w latach,uległ, a bardziej chyba jego otoczenie, obawom o niekorzystny w Kościele kierunek zmian, jak nierozważneprzystosowywanie się do laickiej rzeczywistości i stosowanie kompromisów z sumieniem. Obawyte wpływały na jego decyzje, poddane krytyce przez opinię publiczną, jak objęcie indeksem pewnej liczbyksiążek, zakaz nauczania w stosunku do kilku teologów, potępienie postępowych chrześcijan, zawieszenieeksperymentu z księżmi robotnikami.

Do osiągnięć Piusa XII należy: umiędzynarodowienie kurii rzymskiej i kolegium kardynalskiego, tworzenieinstytutów świeckich, pobudzenie zakonów i zgromadzeń zakonnych do apostolskiego działania,popieranie apostolatu świeckich, duszpasterskie dostosowanie Kościoła do nowych warunków życia, zainteresowanieduszpasterskimi problemami Ameryki Łacińskiej, reforma liturgiczna, docenianie dążeńemancypacyjnych ludów pozaeuropejskich, otwarcie szerokich perspektyw dla pracy misyjnej, otwarta.postawa wobec ruchu ekumenicznego. Niektóre z tych zagadnień uczynił papież przedmiotem swoichencyklik, które ogłaszał także po 1950 roku. Ostatnia z nich, Miranda prorsus (1957). była elogium natemat massmediów w służbie ewangelizacji świata. Wbrew wrogiej propagandzie przyjmuje się bezsprzeciwu tezę historyków, że za Piusa XII wzrósł jeszcze bardziej autorytet papiestwa w świecie.

Podobne prace

Do góry