Ocena brak

PISMO

Autor /Ksenofont Dodano /10.04.2012

O ile mowa jest podstawową cechą człowieka, powszechną i organicznie niezbędną, która mu służy od miliona czy paru milionów lat, o tyle pismo nią nie jest. Przyszło ono b. późno, ok. 5 czy 6 tysięcy lat temu. Istniały b. wysoko rozwinięte społeczeństwa nie znające pisma lub jak prawdop. Kreteńczycy z XX-XV w. pne., używające go tylko do księgowości albo notowania zaklęć magicznych.

I dziś jeszcze prawie połowa ludzkości nie umie czytać ani pisać. Plemiona żyjące przeważnie w stosunkowej izolacji od świata i mające wątpliwe szczęście nieposiadania historii nie odczuwały dojmującej potrzeby pisania. Pamięć ich, bez pisanych podpórek, była niezawodna i usłużna. Uczyli się, zapamiętywali i przekazywali dzieciom w formie recytacji wszystko to, co służyło im jako kronika czy scheda kulturowa. Przekazywanie ustnych tradycji i folkloru pismu dało prawd, początek literaturze.

Wynalazek pisma spotykał się z długotrwałym sprzeciwem i świętym oburzeniem jako coś, co z pewnością podkopie moralność i organizację społeczną. Egipska legenda powiada, że kiedy bóg Toth przekazał królowi Tamosowi sztukę pisania, dobry król nazwał ją wrogiem cywilizacji. „Dzieci i młodzież - mówił król - których dotychczas zmuszano do pilnej nauki i zapamiętywania materiału wiedzy, przestaną się starać i zaniedbają kształcenia własnych dzieci." Możemy tylko zgadywać pochodzenie tego cudownego wynalazku.

Może był to produkt uboczny garncarstwa, rozpoczęty w postaci znaków fabrycznych odciśniętych na ceramice? Może międzyplemienny system konwencjonalnych obrazków, przedmiotów wymiany, i symboli rachunkowych? Pismo było z początku, a jest do dziś w Chinach i Japonii, formą rysunku, sztuką piękną.

Tak jak używano gestów, kiedy nie można było użyć słów, tak używano obrazków dla przekazywania myśli w czasie i przestrzeni. Każda znana nam litera była kiedyś obrazkiem, podobnie jak znaki drogowe czy znaki zodiaku są nimi do dziś.

Materiały piśmienne. W starożytności na Bliskim Wschodzie dominował egipski papirus (zob.), ale w innych krajach Azji używano innych materiałów pochodzenia roślinnego, jak kory brzozowej i aloesowej w Himalajach, liści palmowych w Indiach; w Chinach łodyg bambusowych.

Liście palmowe krajano w kwadratowe arkusze i zszywano; na specjalne okazje używano arkuszy cennych metali przykrawanych w tych samych wymiarach. Napisy wykonywano atramentem a. ryto metalowym stylusem, a potem w nacięcia wcierano kolorowy pigment.

W Chinach jedwab był luksusowym materiałem piśmiennym. Skóry zwierzęce, które w Indiach stanowiły tabu, używane były do pisania przez starożytnych Żydów. Kamień stosowano dla trwałości inskrypcji. Na Zachodzie papirus po walce ustąpił miejsca pergaminowi, trwalszemu zwł. w wilgotnym klimacie. Ma jednak tę wadę, że jedna ze stron arkusza źle przyjmuje kolorową farbę a. atrament. Pierwszy arkusz papieru (czerpanego) w Chinach sporządził ok. 105 ne.

Caj Lun, urzędnik dworu cesarskiego, używając jako surowca włókien drewna, lnu i konopi. Dopiero w 751 roku jeńcy chińscy zdradzili, dobrowolnie a. zmuszeni do tego torturami, muzułmanom samarkandzkim tajemnicę produkcji papieru. Przeniknęła ona przez Hiszpanię do Europy bardzo powoli. Napis na murze zob. Uczta (Baltazara).

Pismo gotyckie zob. Goci. Pismo hieroglificzne zob. Hieroglify. Pismo klinowe zob. Klin. Pismo niewidomych pismo z wypukłych kropek nakłuwanych na papierze, umożliwiające niewidomym czytanie dotykiem i pisanie, stworzone przez fr. nauczyciela ociemniałych Louisa Braille'a w 1824-40.

Pismo nutowe notacja muzyczna, system umownych znaków graficznych i olcreśleń słownych służących do zapisu utworów muz.; por. Neumy; Tabulatura.

Pismo obrazkowe a. ideograficzne składające się ze znaków-obrazków, z których każdy wyraża określone pojęcie. Pismo runiczne zob. Runy 1.

Pismo się nie rumieni, łac. litterae non erubescunt, papier nie czerwieni się ze wstydu, papier jest cierpliwy; por. Papier. Pismo św. Biblia, Księgi Starego i Nowego Testamentu. Uczony w piśmie erudyta, zwł. w dziedzinie spraw kultowych, egzegezy Pisma Św.; przen. żart. znawca-teoretyk.

Podobne prace

Do góry