Ocena brak

PIOTR I WIELKI

Autor /Ksenofont Dodano /10.04.2012

1672-1725, Car ros. od 1682 i cesarz od 1721, twórca potęgi Rosji, przeprowadził zasadnicze reformy państwowe: centralizacja i wzmocnienie władzy, reorganizacja armii, utworzenie floty. Zwyciężył Szwecję w wojnie północnej i uzyskał dostęp do Bałtyku.

W 1703 założył na Wyspie Zajęczej twierdzę Petropawłowską, a pod jej osłoną zaczął wznosić Petersburg, do którego budowy sprowadzał licznych znanych architektów, jak D. Trezzini, J. B. A. Leblond, i rzeźbiarzy, jak A. Schliiter, C. B. Rastrelli. Petersburg szybko wyrósł na nową stolicę kraju. Piotr wzmocnił absolutyzm w Rosji i przewagę szlachty, podporządkował sobie kościół prawosławny, zakładał szkoły, m.in. Akademię Morską w Petersburgu.

Za jego sprawą unowocześniono kalendarz i wprowadzono grażdankę (zob.). W 1702 car wziął udział w wydaniu pierwszej gazety ros. W tym samym roku zaczął działać w Moskwie pierwszy stały teatr.

Zbiory malarstwa Piotra I, gł. holenderskiego, stały się zaczątkiem kolekcji Ermitażu. Z właściwą sobie despotyczną bezwzględnością wprowadzał również reformy w obyczajach szlachty; zmiana odzieży na europejską, obcinanie bród itd. Wewnętrzne rozbicie Rzeczypospolitej, ujawnione w czasie wojny północnej, skłoniło Piotra do potraktowania Polski jako terenu ekspansji, do mieszania się w jej sprawy wewnętrzne.

Chatka Piotra I w Leningradzie pierwszy dom mieszkalny w mieście, istniejący do dziś, wzniesiony w maju 1703, skąd Piotr nadzorował budowę twierdzy.

Piotr wskazał carom do wielkości drogę;

Widział on mądre Europy narody

I rzekł: „Rosyję zeuropejczyć mogę,

Obetnę suknie i ogolę brody."

Rzekł - i wnet poły bojarów, kniazików

Ścięto jak szpaler francuskiego sadu;

Rzekł - i wnet brody kupców i muzyków

Sypią się chmurą, jak liście od gradu.

Piotr zaprowadził bębny i bagnety,

Postawił turmy, urządził kadety,

Kazał na dworze tańczyć menuety

I do towarzystw gwałtem wwiódł kobiety;

I na granicach poosadzał straże,

I łańcuchami pozamykał porty,

Utworzył senat, szpiegi, dygnitarze,

Odkupy wódek, czyny i paszporty; -

Ogolił,umył i ustroił chłopa,

Dał mu broń w ręce, kieszeń narublował,

I zadziwiona krzyknęła Europa:

„Car Piotr Rosyją ucywilizował."

A. Mickiewicz, Dziady, cz. III, Ustęp, Przegląd wojska, 195-214.

Pomnik Piotra I zob. Jeździec (Miedziany). Piotr I powieść hist. (1929-35, tł. pol. 1935-48) Ałeksieja N. Tołstoja. Car i cieśla, nm. Zar und Zimmermann, opera komiczna (Lipsk 1837) Alberta Lortzinga, libretto: kompozytor wg śpiewogry Josefa Weigla Młodość Piotra Wielkiego (1814) z tekstem Friedricha Treitschkego.

Pełny tytuł brzmi: Car i cieśla, czyli Dwaj Piotrowie. Opera ma dość luźny związek z faktami hist. Miejscowość w Holandii, gdzie Piotr pracował w stoczni jako cieśla, nazywała się naprawdę Zaandam, a nie Saardam, jak w operze.

Podobne prace

Do góry