Ocena brak

PIORUN

Autor /Ksenofont Dodano /10.04.2012

Do czasu wynalezienia piorunochronu w postaci uziemionego pręta metalowego, ustawionego pionowo na kalenicy dachu, stosowano różne, znacznie mniej skuteczne środki ochronne. Swetoniusz pisze (Boski August, 90), że August chorobliwie lękał się piorunów i że woził z sobą zawsze, dla ochrony przed nimi, skórkę cielęcia morskiego.

Tyberiusz zaś (Tyberiusz, 69), gdy zbliżała się burza, nie zaniedbywał nigdy włożyć na głowę wieńca wawrzynowego, „bo podobno pioruny unikają liści wawrzynu". Karol Wielki wydał edykt, nakazujący wszystkim poddanym zasadzić na dachach swoich domów rojnik murowy (bylina o brudnoróżowych kwiatach), zw. wówczas także „brodu Jowisza"; uważano bowiem, że roślina ta chroni od piorunów, febry i złych duchów.

W wielu okolicach na wsi polskiej do pocz. XX w. pioruny uważano za zjawiska święte, a pożaru powstałego od pioruna nie gaszono ani nie pozwalano gasić, ograniczając się tylko do wystawiania w oknach w czasie burzy obrazów Św., wypowiadania zaklęć i rozsypywania soli święconej w dzień Św. Agaty, która (dla rymu) od ognia chroniła chaty; zob. też Radziwiłł (Krzysztof Mikołaj), Piorunki (pół)grosze z 1. poł. XVI w., pieniądz „zły", bity sine senatus consilio (łac., 'bez uchwały senatu') przez podskarbiego Pioruna Kurozwęckiego z Różyc, który potem zbiegł do Wiednia.

Piorunować, sadzić (ciskać) piorunami używać przekleństw zawierających wyraz piorun, jak np.: „Niech was piorun trzaśnie! A bodajże ich siarczyste pioruny! A niech to jasny piorun! Do stu piorunów!"

Strzałki piorunowe nazwa lud. piorunowców (fulgurytów, prętów kwarcowych, powstałych z piasku stopionego od uderzenia pioruna), a także siekierek czy grotów przedhistorycznych lub wewn. szkieletów wapiennych belemnitów (głowonogów kopalnych występujących od dolnego karbonu do eocenu); używano ich do odwracania złych sił i jako leków.

Wydarł niebu piorun, a berła tyranom, łac. eripuit coelo fulmen, mox sceptra tyrannis, parafraza z Astronomików, 1,104, Maniliusa; napis na popiersiu Beniamina Franklina w Paryżu. Franklin był jednym z twórców niepodległości USA i wynalazcą (1752) piorunochronu.

Podobne prace

Do góry