Ocena brak

Pierwsi mistrzowie paryscy - Mistrzowie wydziału artium

Autor /Faustyna Dodano /03.01.2013

Omówiliśmy postacie i poglądy pierwszych mistrzów Uniwersytetu Paryskiego:Wilhelma z Auxerre, Filipa Kanclerza, Wilhelma z Owernii. Przypatrzmy się t e razzaczątkom czystej, nie związanej z teologią filozofii, która kwitnie na wydzialeartium. Już w pierwszej połowie XIII w. wydział sztuk jest ogniskiem intensywnegożycia filozoficznego. Kwitnie tu czysta filozofia, która nie dba o to,jakie echo jej poglądy wywołają w teologii, tu właśnie pojawiają się zaczątkiarystotelizmu. Organizację wydziału artium poznajemy częściowo dzięki rękopisowiz Aragon odkrytemu przez Grabmanna3 0 3 . Naczelne miejsce przysługuje logice (philosophia rationalis) i gramatyce wraz z filozofią języka. Dużo czasupoświęca się wykładom logiki i ćwiczeniom w sophismata. W rękopisie omówionajest wyczerpująco metodologia i teoria nauk. Wypracowuje się w nim swoistypodział filozofii: 1. Philosophia naturalis (Metaphysica nova, Metaphysica vetus,Księga o przyczynach); 2. Philosophia rationalis (trivium: gramatyka, dialektyka,retoryka); 3. Philosophia moralis (Ethica vetus, Ethica nova, Timajos, O pocieszeniu).W etyce zaznacza się ślad sporów między filozofią a teologią, echo problemudwu prawd, czyli teorii, w myśl której tę samą kwestię można rozwiązać inaczejfilozoficznie, a inaczej teologicznie.

Na wydziale artium rozróżnia się logikę i filozofię. W 1272 r. ustanowionodwa tytuły magistra (mistrza): magistri naturalis scientiae i magistri logicalisscientiae. Wraz z zakorzenianiem się arystotelizmu wzrosło zainteresowaniedla philosophia rationalis, w t ym zwłaszcza dla logiki, ale też i dla gramatyki3 0 5.Mnożą się komentarze i opracowania logiki perypatetyckiej.

Wilhelm z Shyreswood ( f i 249 r.) profesor paryski i oksfordzki pisze Parnalogicalia, jego uczniem był Piotr Hiszpan.

Mikołaja z Paryża, profesora paryskiego z połowy XIII w. też interesujegramatyka. Był on autorem komentarzy do logiki, filozofii i gramatyki spekulatywnej.Zresztą istnieje bardzo wiele zachowanych rękopisów logicznych z t ego okresu. Ważniejsze nazwiska to Jan Pagus (występuje w Bataille des sept artsHenryka z Andilys jako Jean le Page, oficer Piotra z Courtenai, wodza sił DamęLogiąue), Henryk z Brukseli. Bernard z Sancize, Wilhelm z St. Amour i inni,ale ponad wszystkich wybija się i zyskuje wielką sławę Piotr Hiszpan. Urodzonyw Lizbonie, studiował medycynę w Salerno. Był profesorem w Paryżui Sienie (w 1246 r.). W 1276 r. został papieżem jako Jan XXI. Najsłynniejsze jegodzieło Summulae logicales obejmuje logica vetus, logica nova i logica modernorum.Ta ostatnia część jest rozwinięciem zagadnień gramatyki spekulatywnej:de suppositionibus, relationibus, ampliatione, appelatione, restrictione, distributione.Summulae cieszyły się ogromnym wzięciem, napisano do nich wielką ilość komentarzy.

Inne dzieła Piotra, w których objawił się jako zwolennik augustynizmu awicennizującego, to De anima - pierwszy systematyczny podręcznik psychologii;Komentarz do O zwierzętach - najwcześniejsze spożytkowanie przekładu MichałaSzkota, Komentarz do O życiu i śmierci.

Do połowy XIII w. wykłada się gramatykę na dawną modłę wedle Donatai Pryscjana. Nową erę rozpoczyna Jan z Garlandii (1*1252 r.). D o niego nawiązujebardzo p o t em żywo rozwijający się prąd gramatyki spekulatywnej.

Podobne prace

Do góry