Ocena brak

PESTYCYDY

Autor /Sabayyy Dodano /30.07.2013

Związki chemiczne, naturalne lub sztuczne, służące do niszczenia i zwalczania organizmów szkodliwych lub niepożądanych dla człowieka. Szerokie wykorzystanie pestycydów wiąże się z ochroną upraw przed szkodnikami i niszczeniem owadów przenoszących choroby zakaźne.

Pestycydy powinny wykazywać się dużą selektywnością toksyczności, tzn. powinny być trujące dla organizmów docelowych, a wykazywać się niewielką toksycznością dla pozostałych; powinny przetrwać w środowisku wystarczająco długo, aby zniszczyć szkodniki, a następnie ulegać całkowitej biodegradacji. Ponadto istotne jest, żeby wjak najmniejszym stopniu ulegały akumulacji w łańcuchach troficznych. Pestycydy można klasyfikować na wiele sposobów, jeden z nich opiera się o kierunek stosowania.

Wyróżniamy zoocydy służące do zwalczania organizmów zwierzęcych, kontaktowo, bądź poprzez układ pokarmowy lub oddechowy. W zależności od grupy docelowej można wymienić przykładowo: insektycydy (owadobójcze), rodendycyty (gryzoniobójcze), aficydy (mszycobój-cze) czy owicydy (niszczące jaja owadów i roztoczy). Fungicydy i herbicydy to odpowienio środki grzybo- i roślinobójcze. W przypadku roślin stosuje się dodatkowo środki modyfikujące ich rozwój, jak: defolianty (redukcja liści), defloranty (redukcja kwiatów) i desykanty (środki wysuszające roślinę przed zbiorem).

Wspólnie określa się je jako regulatory wzrostu. Substancje zwabiające to atraktanty, a odstraszające to repelenty (np. skierowane przeciw komarom). Chemicznie pestycydy nie są grupą jednorodną, można je podzielić na związki organiczne: chlorowane węglowodory (np. DDT, aidryna), związki fosfoorganiczne (np. mala-tion, monokrotofos), karbaminiany (aldikarb, kar-baryl); nieorganiczne: insekcydy arsenowe (zieleń paryska, arsenian ołowiu), herbicydy nieorganiczne (boraks, chloran sodu) i wiele innych.

Szerokie zastosowanie pestycydów przyniosło wiele korzyści: ograniczenie lub likwidację zwierzęcych wektorów, będących przenosicielami chorób, a w konsekwencji mniejszą śmiertelność wielu populacji ludzkich, wzrost pjonów w gospodarkach rolnej i leśnej, zmniejszenie strat przy produkcji i przechowywaniu żywności czy zwiększenie trwałości produktów wykonanych z materiałów organicznych: drewna, tekstyliów, papieru (np. podkładów kolejowych, produktów muzealnych).

Jednak intensywne użytkowanie wielu niebezpiecznych pestycydów może prowadzić do zagrożenia zdrowia i życia ludzi i zwierząt, ujawniającego się czasem dopiero w wyniku akumulacji na wyższych piętrach łańcucha pokarmowego (jak w przypadku DDT).

Dlatego trwają prace nad wyodrębnianiem i udoskonalaniem naturalnie występujących pestycydów, charakteryzujących się większą specyficznością i łatwością biodegradacji. Przykładem mogą być syntetyczne pochodne pewnych związków wyodrębnionych z kwiatostanów chryzantem, zwane pyretroidami, będące skutecznymi zoocydami, np. zwalczającymi pchły. Inny przykład to stosowane do ochrony sadów i winnic insekcydy juwenilne, zakłócające proces dojrzewania i przeobrażania larw szkodników upraw.

Wraz ze stosowaniem coraz większych ilości pestycydów, rośnie, ilość gatunków zwierząt i roślin na nie opornych, co powoduje konieczność poszukiwania nowych związków i modyfikowania istniejących. Obecnie światowe zużycie pestycydów sięga kilkuset tysięcy ton rocznie.

Podobne prace

Do góry