Ocena brak

PERZYŃSKI WŁODZIMIERZ

Autor /ebbm89 Dodano /14.03.2012

PERZYŃSKI WŁODZIMIERZ, ur. 6 VII 1877 w Opocznie pod Radomiem, zm. 21 X 1930 w Warszawie, prozaik, komediopisarz, poeta. Syn dziennikarza warsz. Henryka, studiował na wydz. filoz. UJ, 1899-1901 przebywał we Francji, Egipcie i Włoszech. W 1901-04 współred. „Głosu Narodu" w Krakowie, 1905 osiadł w Warszawie, 1907-12 mieszkał we Francji i Szwajcarii. Po powrocie ogłaszał felietony w prasie warsz. („Tygodnik Ilustr.", „Rzeczpospolita"). Brał udział w warsz. życiu teatr., współpracował z A. Szyfmanem, był wiceprezesem Zw. Autorów Dramatycznych.

P. debiutował jako autor wierszy lirycznych; od 1898 ogłaszał swe utwory w „Życiu" krak.; zbiór Poezji ukazał się 1901 (z datą 1902). Debiutem narracyjnym była humoreska Przygody zaziemskie warszawianki w tomie zbiór. Zza kulis Warszawy (1901), debiutem scen., a zarazem sukcesem -lwow. premiera —> Lekkomyślnej siostry (wyst. 1904, wyd. 1907). P. uprawiał równolegle formy narracyjne i dramatyczne.

Do największych osiągnięć P. w komediopisarstwie należały, obok debiutu, sztuki —> Aszantka (1907 wyst. 1906, wyd.) i —> Szczęście Frania (wyst. 1909, wyd. 1914 w tomie Młodzieniec o krótkim nazwisku), łączące harmonijnie liryzm z ironiczną obserwacją motywów ludzkiego działania. Po 1909 nastąpiło obniżanie się linii rozwoju dramatycznego, odwrotnie zaś przebiegała droga P. - prozaika. Największą poczytnóść zyskały powieści: Michalik z PPS(1910), historia wykolejenia się młodego bojowca rewolucji 1905 na emigracji w Paryżu, Złoty interes (1915), dzieje człowieka zakochanego w aktorce, który strwonił spadek próbując założyć dla niej teatr, Uczniaki (1919), powieść o problemach młodzieży, ukazujący jednocześnie obraz szkoły w zaborze rosyjskim. Szczyty twórczości narracyjnej P. stanowią trzy powieści z ostatniego okresu: Raz w życiu (1925) i „Nie było nas - był las" (1926), których tematem jest nie zrealizowana miłość, oraz Klejnoty (1930, wznów. 1948 i nast.), powieść postulująca przemiany w strukturze mieszcz. rodziny. Mniejsze znaczenie mają powieści Dwoje ludzi (1928) i Mechanizm żyda (1929). Realist. obserwacja współcz. obyczajów łączy się w prozie P. ze skłonnością do analizy psychol. i w pewnym stopniu do wątków sensacyjnych (motywy przypadkowych spotkań, niespodziewanych zmian sytuacji, nawet zbrodni). Te same cechy mają nowele, zamknięte w precyzyjnie skomponowanych formach; zawierają je tomy: To, co nie przemija (1906), Pamiętnik wisielca (1907), Cudowne dziecko (1921), Znamię (1927). P. posługuje się potocznym językiem ówczesnego mieszczaństwa i inteligencji, duże znaczenie ma dialog, co zbliża jego prozę narracyjną do drugiego nurtu twórczości - komediopisarstwa, w którym ważniejsze pozycje obok wymienionych wyżej trzech wybitnych sztuk to: Majowe słońce (1906), Konkurs (1911), Dzieje Józefa (wyd. z mistyfikacyjnym podtyt. „powieść" 1913), Strach na wróble (1916), Polityka (1919), Uśmiech losu (1926), Lekarz miłości (1927), Dziękuję za służbę (1928), Rozum i głupstwo (1929). Sztuki te mają przeważnie charakter rozbudowanych skeczy o banalnej fabule i szkicowej kompozycji. Na wątku zaczerpniętym z Andersena oparł P. sceniczną „bajkę dla dorosłych" Niewidzialna szata (rkps w zbiorach J. Krzyżanowskiego). Tłumaczył także sztuki pisarzy franc. i włoskich. Felietony zebrał w tomach: Z legend współczesnej Polski (1921) oraz Pralnia sumienia (1930).

Nowele, W. 1956; Wybór komedii, oprac. L. Eustachiewicz, Wr. 1980 BN 1237.

OLP V 2 (L. Eustachiewicz); Z. DĘBICKI W.P., w: Portrety, S. II, W. 1928; „Wiad. Lit." 1931 nr 6 (pośw. P.); J. SZANIAWSKI W.P., w: W pobliżu teatru, Kr. 1956; K. W. ZAWODZIŃSKI P.-powieściopisarna tle swej epoki, w: Opowieści bpowieści, Kr. 1963; L. EUSTACHIEWICZ Dramaturgia P.,Dialog" 1970 nr 5.

Lesław Eustachiewicz

Podobne prace

Do góry