Ocena brak

Patofizjologiczne zmiany w schorzeniach układu pokarmowego

Autor /pinezka Dodano /09.06.2014

Ułdad pokarmowy to zespół narządów, których zadaniem jest przyjmowanie pokarmu, jego rozdrabnianie i przetwarzanie chemiczne (trawienie), wchłanianie substancji strawionych oraz wydalanie resztek nie-strawionych i niezużytych.

Przewód pokarmowy dzieli się na: jamę ustną, gardło, przełyk, żołądek i jelita. Do przewodu pokarmowego wprowadzają swoje wydzieliny dwa wielkie gruczoły: wątroba i trzustka.

Objawem towarzyszącym wielu chorobom układu pokarmowego jest ból, który może być ostry, przewlekły, rzutowany o charakterze somatycznym, trzewnym. Towarzyszy mu często gorączka lub stan podgorączkowy jako cecha stanu zapalenia. Do częstych objawów patologicznych ze strony układu pokarmowego należą również nudności i wymioty. Nudności są subiektywnym odczuciem nadchodzących wymiotów. Pobudzenie autonomicznego układu nerwowego powoduje hipotonię z bradykardią, ślinotok i obfite poty. Wymioty to gwałtowne wydalenie zawartości żołądka przez usta. Zawartością żołądka może być np. spożyty pokarm, sok żołądkowy, krew, żółć i enzymy trawienne. Odruch wymiotny kontrolowany jest przez nadrzędny ośrodek wymiotny. W wyniku wymiotów może dojść do aspiracji treści żołądkowej do dróg oddechowych, zaburzeń elektrolitowych i zasadowicy metabolicznej. Uporczywe wymioty są często przyczyną wystąpienia zespołu Mallory’ego-Weissa, zespołu Boer-haave’a, a także wyniszczenia. Do głównych przyczyn nudności i wymiotów należy zaliczyć zapalenie błony śluzowej żołądka i jelit, wrzód żołądka, dwunastnicy, zwężenie odźwiemika, niedrożność jelit, zapalenie wyrostka robaczkowego, pęcherzyka żółciowego, a także trzustki. Innymi

przyczynami tych dolegliwości są również kwasica ketonowa, mocznica, zmniejszone stężenie sodu i zwiększone stężenie wapnia w surowicy krwi, także stosowanie niektórych leków (np. opioidów, antybiotyków), alkoholu i innych. Nudności i wymioty towarzyszą również chorobie lokomocyjnej, chorobie Meniere’a, migrenie, wzrostowi ciśnienia śródczaszkowego.

Odbijanie to spontaniczne wydalenie z żołądka nadmiernej ilości zgromadzonego tam powietrza lub gazów. „Puste odbijanie” to odbijanie samym powietrzem, bez określonego zapachu, które przechodzi wraz z pokarmem do żołądka w wyniku zbyt rozluźnionego górnego zwieracza przełyku. Pokarm zalegający w żołądku, np. przy zwężeniu odźwiernika. ulega procesom trawiennym i gniciu, co powoduje nadprodukcję gazów

o nieprzyjemnym zapachu.

Czkawka to niezależny od naszej woli skurcz przepony i mięśni głośni, powstały na skutek podrażnienia nerwu przeponowego bodźcami pochodzącymi z ośrodkowego układu nerwowego lub narządów jamy brzusznej. Czkawka może wystąpić po zabiegu operacyjnym w obrębie jamy brzusznej, w zapaleniu otrzewnej, trzustki, wątroby, niedrożności jelit, w krwawieniu z przewodu pokarmowego, mocznicy, w wyniku zatrucia alkoholowego oraz w chorobach toczących się w klatce piersiowej (np. tętniak aorty) lub mózgu (np. guzy mózgu, zapalenie opon mózgowych).

Wzdęcia brzucha to gromadzenie się gazów w jelitach na skutek zatrzymania perystaltyki jelit. Występują w przypadku zmian pozapalnych w jamie otrzewnej lub bliskim sąsiedztwie, po zabiegach operacyjnych w jamie brzusznej, w warunkach hipobarii, a także w wyniku fermentacji niestrawionej laktozy, co objawia się nadmierną produkcją gazów.

Zmiany rytmu wypróżnień, zaparcie, biegunka to główne objawy patologiczne towarzyszące schorzeniom układu pokarmowego. Zaparcie stolca według Thora [2007] to przynajmniej dwa spośród niżej wymienionych objawów, występujących przez 3 miesiące w ciągu ostatnich 12 miesięcy: mniej niż trzy wypróżnienia na tydzień, nadmierne parcie na stolec, „twardy” stolec, odczucie niepełnego wypróżnienia, uczucie przeszkody w odbycie łub odbytnicy, konieczność zabiegów manualnych w celu wypróżnienia. Aby wystąpiły zaparcia, musi dojść do zwolnienia pasażu przez okrężnicę lub dysfunkcji dna miednicy. Przyczyną zaparcia mogą być zaburzenia czynnościowe na skutek stosowania diety ubogoresztkowej z niewielką ilością płynów, małej aktywności fizycznej oraz hamowania bodźca defekacyjnego. Zaparcie występuje m.in. w przebiegu chorób gorączkowych i przewlekłych, w zespole jelita drażliwego. Może być również spowodowane przyjmowaniem leków: zawierających jony Ca, Al (alkalia), antycholinergików, antydepresantów, kodeiny, opiatów, klonidyny, werapamilu i kolestyraminy. Do grupy chorób organicznych jelit, których objawem jest zaparcie, należy zaliczyć: choroby odbytu, np. ropnie, szczeliny, żylaki, choroby zapalne jelit, np. choroba Leśniow-skiego-Crohna, zapalenie uchyłku, a także niedrożność lub zwężenie jelita na skutek graczolaka, raka, wypadania odbytnicy, przepukliny, zrostów czy ciała obcego. Zaparcie może wystąpić na skutek zaburzeń neurogen-nych, jak w chorobie Parkinsona czy cukrzycowej neuropatii autonomicznej. Przyczynami hormonalnymi jest niedoczynność tarczycy i ciąża. Zaparcie towarzyszy zaburzeniom elektrolitowym: hipokaliemii i hiperkał-cemii. Przewlekłe zaparcia zwiększają ryzyko powstania żylaków odbytu, uchyłków, kamieni kałowych, paradoksalnej biegunki, a także rozwoju raka okrężnicy lub odbytu.

Biegunka według Thora [2007] to stan, w którym chory oddaje powyżej trzech stolców na dobę, o konsystencji półpłynnej lub płynnej (zawartość wody wynosi powyżej 75%). Rodzaj biegunki zależy od pato-mechanizmu. Można wyróżnić biegunkę osmotyczną, wydzielniczą, wysiękową i motoryczną. Biegunka osmotyczną spowodowana jest wzrostem osmolarności treści jelitowej. Powstaje najczęściej na skutek nadużywania słodzików (sorbitol, mannitol), związków magnezu (leki ałkalizujące), osmotycznych środków przeczyszczających (siarczan sodu), w wyniku nieprawidłowego wchłaniania węglowodanów (leczenie laktulozą, niedobór laktazy), towarzyszy alergii glutenowej. Po zastosowaniu głodówki biegunka osmotyczną mija. W biegunce wydziełniczej zwiększone jest wydzielanie jelitowe elektrolitów i wody, co zaburza zdolność wchłaniania zwrotnego w jelicie grubym. Przyczyną są enterotoksyny bakteryjne (np. Escherichia coli, Staphylococcus aureus), hormony (np. w zespole Wer-nera-Morrisona), kwasy tłuszczowe (niewydolność trzustki), kwasy żółciowe lub środki przeczyszczające. Ten rodzaj biegunki nie ustaje pod wpływem głodówki. Biegunka wysiękowa powstaje na skutek uszkodzenia błony śluzowej, w wyniku którego tworzy się wysięk zapalny ze złusz-czeniem błony śluzowej. W stolcu obecne są krew, śluz i ropa. Biegunce towarzyszy gorączka, podwyższone OB (odczyn Biernackiego) i CRP (białko C-reaktywne, ang. C-reaktiven protein). Przyczyną takiego stanu jest zakażenie (np. Shigella, Salmonella), przewlekłe choroby zapalne jelit, rak okrężnicy, środki cytostatyczne, promieniowanie i niedokrwienie. Zespół jelita drażliwego, stan po resekcji żołądka lub wagotonii oraz nadczynność tarczycy, a także cukrzycowa neuropatia autonomiczna są przyczynami zaburzeń motoryki jelita z szybkim przesuwaniem treści jelitowej na skutek nadmiernej aktywności perystaltycznej. Taki stan nazywany jest biegunką motoryczną. Ze względu na czas trwania biegunki dzieli się na ostre i przewlekłe.

Krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego objawia się krwawymi wymiotami (świeża krew, skrzepy, wymioty „fusowate”), smolistymi stolcami lub w masywnym krwotoku stolcem zmieszanym ze świeżą krwią. Do przyczyn krwawienia zalicza się owrzodzenie trawienne lub nadżerki żołądka i dwunastnicy, żylaki przełyku, dna żołądka, zespół Mallory’ego-Weissa, raka żołądka oraz rzadko zmiany angiodyspłastycz-ne w części przedodźwiemikowej i hemofilię.

Oddanie krwawegg stolca charakteryzuje krwawienie z dolnego odcinka przewodu pokarmowego (świeża krew, ciemnoczerwone, galaretowate skrzepy, krwawa biegunka w stanach zapalnych okrężnicy). Przyczyną krwawienia z jelita cienkiego może być guz nowotworowy, choroba Leśniowskiego-Crohna, uchyłek Meckla, dysplazja naczyniowa lub zawał krezki. Przyczyną krwawienia z jelita grubego najczęściej są żylaki odbytu, uchyłki, zapalenie błony śluzowej okrężnicy (niedokrwienne, wrzodziejące, polekowe), rak oraz zmiany angiodysplastyczne. Występują objawy hipowolemii (wstrząsu hipowolemicznego) i następczej niedokrwistości pokrwotocznej.

Nadciśnienie wrotne jest to podwyższone ciśnienie w żyle wrotnej, które przekracza 13 mmHg (prawidłowe warunki 7-13 mmHg). W patogenezie nadciśnienia wrotnego główne znaczenie ma wzrost oporów przepływu i wzrost przepływu w żyle wrotnej. Objawia się ono krążeniem obocznym (żylaki dna żołądka i przełyku rozpoznane endoskopowo), zastoino wy m powiększeniem śledziony z jej nadczynnością oraz rozwojem wodobrzusza.

 

Podobne prace

Do góry