Ocena brak

PARADOKS

Autor /aleKac Dodano /11.11.2012

 

PARADOKS (gr. parddoksos = mijający się z mniemaniem, nieoczekiwany) ang. paradox; fr. paradoxe; nm. Paradoxon, Paradoxie

1. Rozumowanie, którego przesłanki ja­ko takie są oczywiste, ale wskutek nie­ostrości wyrażeń prowadzą do wniosków afirmujących sprzeczność; syn.—» antyno­mia (1). Rozumowania udowadniające rze­komo prawdziwość zdań z sobą sprzecz­nych były konstruowane w starożytnej Grecji, głównie przez eleatów i megarejczyków (—> erystyka). Szczególnie znane są, mające postać paradoksów, argumenty Zenona z Elei przeciwko ruchowi (tzw. „dychotomia", „Achilles", „strzała", „sta­dion") oraz —> sofizmaty przypisywane
Eubulidesowi z Miletu („kłamca", „Ele­ktra", „łysina", „rogacz"). Rozwiązywanie paradoksów przyczyniło się w znacznej mierze do rozwoju współczesnej logiki, np. przez ograniczenia nałożone na skład­nię języka (reguły konstruowania wyra­żeń) czy też przez odróżnienie języka przed­miotowego od metajęzyka.

Potocznie akceptuje się ruekiedy para­doks w przekonaniu, że współistnienie przeciwieństw ma odbijać jakąś głębszą prawdę.

2. Twierdzenie sformułowane zazwy­czaj błyskotliwie i uwydatniające jakiś po­mijany na ogół aspekt rzeczy, przeciwstawiające się: a) poglądom ugruntowanym przez aktualny stan wiedzy, np. paradoks czasu (odnoszący się do nierównomierności upływu czasu w układach, które się poruszają z różnymi prędkościami), lub b) przyjętym w danym środowisku i cza­sie potocznym mniemaniom (i kryjącemu się za nimi sposobowi myślenia, odczuwa­nia), np. paradoksy stoickie, takie jak „Tyl­ko mędrzec jest wolny"

 

PARADOKS IMPLIKACJI ang. paradox ofimplication; nm. Paradoxie der Implikation log. -^ Implikacja.

Podobne prace

Do góry