Ocena brak

Pancerniki i Pangoliny (łuskowce)

Autor /Karmazyn Dodano /31.01.2012

Pokryte łuskami pangoliny z rzędu łuskowców ze Starego Świata i pancerniki z Nowego Świata są jedynymi ssakami, których ciało osłania pancerz. Pomimo wzajem­nych podobieństw, obie te grupy zwierząt powstały niezależnie i mają odrębnych przodków.
Przedstawiciele siedmiu gatunków pangolinów - czterech afrykańskich i trzech azja­tyckich - są pokryci z wierzchu, po bokach i na ogonach twardymi, dachówkowato zachodzą­cymi na siebie łuskami, które są wytworem skóry i powstały z połączenia się włosów. Mniejsze łuski okrywają boki kończyn i wierzch głowy. Dolne części ciała są pokryte rzadkim włosem.
Wielkość ciała gatunków pangolinów jest bar­dzo różna, ale wszystkie one mają długi, zwężają­cy się tułów, bardzo długi ogon - czasami dwa razy dłuższy od długości tułowia - długi pysk i krótkie, silne kończyny opatrzone mocnymi pazurami. U kilku gatunków ogon jest chwytny, to znaczy, że owijając go o jakąś gałąź, zwierzę może się dzię­ki niemu wspinać na drzewa.
Zróżnicowanie rozmiarów ciała wśród 20 gatun­ków pancerników jest nawet jeszcze większe niż u pangolinów. Większa jest też różnorodność ich wyglądu. U wszystkich pancerników jednak pan­cerz ma nieomal charakter jednolitej skorupy -mocne płytki kostne tworzą ochronne tarcze na bar­kach i biodrach, a pomiędzy nimi na tułowiu wystę­pują mniejsze, ruchome pasma płytek. Pancernik włochaty ma na plecach do 18 takich rzędów, a pancernik trójpasiasty, jak sama nazwa wskazu­je, ma tylko trzy. Wierzch głowy jest chroniony jednolitą tarczą, a ogon jest również okryty rzęda­mi płytek, spód ciała to miękka, zazwyczaj pokry­ta sierścią skóra.
Obie rodziny ssaków występują w różnorod­nych środowiskach. Pangoliny zasiedlają lasy, tereny krzaczaste i zarośla lub otwartą, jałową sawan­nę. Żyją też na terenach pagórkowatych, które nie są pokryte prawie żadnymi drzewami i krzewami. Wszystkie pangoliny potrafią dobrze się wspinać, a dwa ich gatunki prowadzą głównie nadrzewny tryb życia. Pancerniki występują głównie na obsza­rach Ameryki Południowej, gdzie zamieszkują tere­ny otwarte i półpustynie, wysoko położone tereny trawiaste, a także obrzeża lasów. Niektóre gatun­ki preferują suche okolice, a inne spotyka się nad brzegami rzek i strumieni.
Wśród tych ssaków są gatunki o wyłącznie noc­nym trybie życia, gatunki aktywne głównie w dzień i gatunki aktywne w różnych okresach doby, w za­leżności od warunków pogodowych i pór roku.
Z wyjątkiem dwóch nadrzewnych gatunków pangolinów, które skulone wokół gałęzi śpią na drzewach, w zasadzie wszystkie pangoliny i pan­cerniki chronią się w norach. Wielkość tych nor jest różna u różnych gatunków i mogą mieć głę­bokość nawet kilku metrów, czasami mogą znajdo­wać się w nich komory o średnicy do 2 metrów.
Pangoliny wydają się być samotnikami; pan­cerniki spotyka się pojedynczo, czasami w parach, a rzadko w małych grupach. Wszystkie zajmują terytoria, których wielkość jest zależna od rodza­ju środowiska i dostępności pokarmu.
Żerowanie.
Pangoliny zjadają głównie mrówki i termity, któ­rych wyszukują za pomocą bardzo dobrego węchu. Gatunki naziemne w pozycji siedzącej, podpiera­jąc się szerokimi ogonami, rozkopują za pomocą potężnych pazurów przednich łap gniazda mrówek i kopce termitów. Owady zbierane są długim, lep­kim językiem, który zwierzę wkłada do gniazda. Pangoliny nadrzewne atakują umieszczone na drze­wach gniazda mrówek i termitiery.
Język pangolina olbrzymiego ma 70 cm długo­ści, a końce jego mięśni przechodzą wzdłuż tuło­wia zwierzęcia i są przyczepione do miednicy. Pangoliny nie posiadają zębów; mrówki i termity dostają się przez otwór gębowy w całości, a dopie­ro później w żołądku są rozdrabniane i trawione.
Pancerniki mają bardziej urozmaiconą dietę. W jej skład wchodzą różne owady i ich larwy, ma­łe gady i ssaki, a także dużo pokarmu roślinnego -szczególnie w okresie zimy. Wiele gatunków ko­pie nory pod rozkładającą się padliną w poszuki­waniu larw much; niektóre gatunki zasmakowały w mrówkach i termitach.
Rozmnażanie się
Okresy sezonu rozrodczego u różnych, żyjących w różnych środowiskach, gatunków są inne. Jak się wydaje pangoliny i pancerniki mogą rozmna­żać się przez cały rok. Samice większości gatun­ków pangolinów rodzą tylko jedno młode, które jako noworodek jest pokryte miękkimi łuskami zaczynającymi twardnieć od następnego dnia po urodzeniu. Przez kilka pierwszych tygodni życia potomka samica nosi je przyczepione do ogona i w razie zagrożenia chroni młode, owijając się dookoła niego.
Najbardziej rozpowszechnionym gatunkiem pancernika jest pancernik długonosy i w związku z tym jego zwyczaje rozrodcze są najlepiej zbada­ne. Po odbywającej się jesienią kopulacji rozpoczyna się ciąża, przedłużona wywołana opóźnio­ną implantacją zapłodnionego jaja. Młode rodzą się więc dopiero na wiosnę, kiedy w środowisku jest najwięcej pokarmu.
Zazwyczaj jedno jajo dzieli się na cztery czę­ści, z których powstają identyczne młode potom­ne osobniki. W momencie urodzenia są one dobrze rozwinięte, mają otwarte oczy i po kilku godzinach mogą chodzić. Są one okryte miękką skórą, która stopniowo twardnieje w czasie ich dorastania do ostatecznych rozmiarów.

■ Przodkowie pancerników byli ogromni. Ich pancerze dochodziły do 3 metrów długości i były używane przez Indian zamieszkujących Amerykę Południową do robienia dachów i grobowców.
■ Niektóre pancerniki widywano, jak polu­jąc na węże, rzucały się z góry na ofiarę i roz­cinały jej ciało ostrymi krawędziami swego twardego pancerza.
Pancernik długoogonowy może zjeść ńa raz do 40000 mrówek. Jeden pangolin ol­brzymi potrafi zjeść nawet do 700 gramów mrówek w ciągu jednej nocy. Jest to około 200000 owadów.
■ Pangolin długoogonowy ma w ogonie naj­większą liczbę kręgów spośród wszystkich ssaków - 46 albo 47.

Pangoliny należą do rzędu Philodata i rodziny Manidae.
Jest ich siedem gatunków.
Wielkość: od 22 cm do ponad 85 cm (głowa - tułów).
Wśród nich:
Pangolin pięciopalczasty (Manis pentadactyla)

Pancerniki należą do rzędu Edentata i rodziny Dasypodidae.
Jest ich 20 gatunków.
Wielkość: 12,5 cm do 1 metra (głowa - tułów).
Wśród nich:
Pancernik długoogonowy (Dasypus novemcinctus)
Pancernik włochaty (Chaetophractus viIlosus)

Podobne prace

Do góry