Ocena brak

Ostrożeń warzywny

Autor /florida Dodano /22.02.2013

Jest to roślina wieloletnia, zbliżona do ostu, należąca do rodziny Złożonych (Compositae).Występuje niemal w całej Europie z wyjątkiem rejonu śródziemnomorskiego, ponadto wokółMorza Czarnego i na Syberii. W Polsce pospolita na całym niżu i w okolicach podgórskich nałąkach, brzegach rowów, w wilgotnych zaroślach i na torfowiskach.Ostrożeń wykształca niemal poziome, walcowate kłącze, z którego wydaje łodygę do 30 cmwysoką, rozgałęzioną i nagą. Liście odziomkowe ogonkowe, duże, lirowatopierzastodzielne oodcinkach podłużniejajowatych, kolczastoząbkowanych. Liście łodygowe mniejsze, siedzące,jajowatolancetowate, również kolczastoząbkowane. Kwiatostany koszyczki, długości do 3 cm,zebrane na szczycie po kilka i otoczone małymi bladożółtymi liśćmi. Kwiaty tylko rurkowe,jasnożółte. Owocem jest nie-łupka z białym puchem kielichowym. Kwitnie od lipca do września.

Surowiec. Do celów leczniczych ścina się całe pędy na początku kwitnienia, oddziela odłodyg liście wraz z koszyczkami i otaczającymi je małymi liśćmi, a następnie suszy w cieniu iprzewiewie lub w suszarni ogrzewanej w temp. do 30°. Otrzymuje się ziele ostrożenia warzywnego- Herba Cirsii oleracei. Analogicznego surowca dostarcza ostrożeń polny - Cirsiumarvense Scop., o kwiatach jasnopurpurowych, spotykany jako pospolity chwast na polachuprawnych, nazywany ostem polnym, występujący również na pastwiskach i przydrożach.Prawdopodobnie surowiec handlowy jest mieszaniną obu wymienionych gatunków. Niekiedyzbiera się również korzeń ostrożenia warzywnego - Radix Cirsii oleracei.

Podstawowe związki czynne. W zielu ostrożenia znajduje się mieszanina co najmniej 7flawonoidów, m.in. linaryna (0,7%), czyli akacetyno-7-rutynozyd, oraz pektolinaryna (0,31%),czyli pektolinarygenino-7-rutynozyd. Ponadto stwierdzono obecność trójterpenów (m.in. taraksasterolui β-amyryny), fitosteroli, jak stygmasterol, garbników pochodnych pirokatechiny,pektyn, karotenoidów, węglowodorów, żywicy i soli mineralnych. Niemal analogiczny składma ziele ostrożenia polnego.

Działanie. Omawiana roślina była od dawna stosowana w lecznictwie ludowym. Wierzono,że ma cudowną, niema1 magiczną moc, i nazwano ją czarcim żebrem, a na terenach Wielkopolskii Pomorza była sprzedawana na targowiskach i dostępna w aptekach. Obecnie wykazano,że ma działanie moczopędne oraz ogólnie odtruwające, ułatwiające wydalanie szkodliwychproduktów przemiany materii, zwane dawniej czyszczącym krew, które przypisuje się obecnościflawonoidów.Z obserwacji doświadczalnych wynika, że ostrożeń ma również właściwości ogólniewzmacniające i, być może, zwiększające odporność organizmu, zwłaszcza że zawiera związkitrójterpenowe, analogiczne do tych, które znajdują się w korzeniach mniszka lekarskiego. Ponadtoostrożeń działa przeciwkrwotocznie. Podany bezpośrednio na skórę w postaci okładów,przymoczek i kąpieli, wykazuje działanie przeciwzapalne. Istnieje opinia, nie potwierdzonanaukowo, że wartość leczniczą ma tylko wysuszone ziele lub korzeń ostrożenia, a świeże jestbez wartości.

Działania niepożądane. Przetwory z ostrożenia stosowane w zalecanych dawkach leczniczychnie wywierają działania szkodliwego dla zdrowia.

Zastosowanie. Ziele i korzenie ostrożenia stosowane są jako środki moczopędne i przeciwzapalne,ale jedynie w odpowiednich mieszankach ziołowych, a nie samodzielnie. Wyciągi ztych surowców mają znaczenie środków pomocniczych w reumatoidalnym zapaleniu stawów imięśni, w dnie, w schorzeniach nerek powodujących zmniejszenie wydalania moczu oraz wniektórych chorobach skórnych. Wyciągi te można również zalecić zewnętrznie w zapaleniuspojówek, świądzie skóry, wysypce alergicznej, trądziku, uszkodzeniu naskórka, oparzeniachtermicznych i słonecznych I stopnia, żylakach podudzi, łupieżu i wypadaniu włosów oraz wpostaci kąpieli dla pielęgnacji skóry.

Przetwory. Odwar z ziela ostrożenia: 11/2 łyżki rozdrobnionego ziela zalać 2 szklankamiwody ciepłej. Ogrzać pod przykryciem do wrzenia i gotować powoli 5-10 min. Odstawić na 5min i przecedzić do termosu. Pić 2-3 razy dziennie 1/2-2/3 szklanki na 1 godz. przed posiłkiemjako środek moczopędny i ogólnie wzmacniający. Zewnętrznie stosuje się do okładów, przymoczek,obmywań, kompresów, nasiadówek i kąpieli oraz do zmywania owłosionej skórygłowy.Nalewka ostrożeniowa: 25 g starannie rozdrobnionego ziela zalać 250 ml alkoholu 70-procentowego (otrzymanego przez zmieszanie równych ilości alkoholu 45-procentowego i spirytusu95-procentowego) i macerować 14 dni, często wstrząsając. Następnie przecedzić, zielewycisnąć, płyny połączyć i przesączyć przez watę.

Pić 30 kropli do 1/2 łyżeczki w 1/4 szklanki wody 2-4 razy dziennie miedzy posiłkami, zależnieod nasilenia objawów chorobowych, jako środek moczopędny, przeciwzapalny iwzmacniający. Nalewka działa silniej od odwaru, gdyż związki czynne ostrożenia są trudnorozpuszczalne w wodzie, a łatwo w alkoholu.Zioła „czyszczące krew”: zmieszać po 50 g ziela ostrożenia i liści brzozy oraz po 25 g kwiatówwrzosu, kwiatów bzu czarnego, kwiatów jasnoty białej i kwiatów chabru. Do 11/2-2 łyżekziół dodać w termosie 2-21/2 szklanki wody wrzącej i zamknąć na godzinę. Pić po 2/3 szklankinaparu 3 razy dziennie między posiłkami w zaburzeniach uwidaczniających się odczynamiskóry. Pomocniczo w reumatyzmie i artretyzmie.

Podobne prace

Do góry