Ocena brak

Ornament

Autor /Pimen Dodano /02.11.2012

Motyw lub zespół motywów zdobn.,
stosowany w architekturze i innych sztukach piast.,
może występować w formie pasów (o układzie
ciągłym lub rytmicznym), wypełniać określone pola
(symetrycznie lub asymetrycznie) albo pokrywać jednolicie
całą powierzchnię przedmiotu.

O. jest często
stosowany jako element podziału, ram dla kompozycji
czy też dla podkreślenia tektoniki przedmiotu (odpowiednie
zaakcentowanie jego części). Podstawową
cechą o. jest jego nie realist. a najczęściej całkowicie
abstrakc. charakter, polegający na odrzuceniu czynnika
ilustracyjnego i operowaniu czystą formą. Motyw
ornament, powstaje zwykle w wyniku silnej stylizacji
realnie istniejącej formy, która dzięki zwielokrotnieniu
i odpowiedniemu uszeregowaniu traci swój
indywidualny charakter.

O. powstaje też często przez dowolne, fantazyjne łączenie różnych form i tworzenie
nowych, oryginalnych zespołów o walorach dekor.
W odróżnieniu od innych rodzajów dekoracji o.
operuje drobnym motywem zdobn. W zależności od
rodzajów motywów zdobn. rozróżnia się przede
wszystkim o. geometryczny, roślinny i zwierzęcy.

Motywami ornament, są też często postacie
ludzkie, fragmenty arch., pismo, znaki symbol, lub
magiczne, czasem konkretne przedmioty. Znajomość
o. jest pomocna w odróżnieniu stylów artyst. i środowisk
kultury oraz przy datowaniu zabytków. Szczególne
znaczenie miał o. w kulturach ludów odznaczających
się poczuciem dekoracyjności (sztuka społeczeństw
i ludów pierwotnych, sztuka ludów Wschodu, sztuka
lud.).

W epoce paleolitu występował gł. o. geom.,
w staroż. Egipcie rozwinęły się formy stylizowanego
o. rośl. o motywach lotosu, papirusu i palmy, a także
o. geom. (np. spirala). W staroż. Grecji występowały
o. geom. (np. spirala, o. zygzakowaty, meander, o. falowy),
o. z motywami figur, (maska), o. rośl. (akant,
feston, palmeta, rozeta), o. zwierzęce (delfiny, bukranion);
do charakterystycznych o. w architekturze
należały: astragal, ząbki, perełki, kimation; wszystkie
te o. przejęte zostały następnie przez sztukę rzym., bizant.
a później nowoż. We wczesnym średniowiecz
u, gł. w sztuce celt. i germ., o. odgrywał znaczna rolę.

Występowały wówczas różne odmiany o. rośl.,
zwierzęcego, geom. (spirale, plecionki). W okresie
rom. popularne były proste formy o. geom., często o
motywach zaczerpniętych z dekoracji arch., oraz o.
rośl. W stylu got. rozpowszechniły się o. początkowo
o formach masywnych, później ostrych, lancetowatych.

Popularne były motywy stylizowanych kwiatów,
gałęzi (o. gałęziowy) oraz geom. (maswerk), a także motywy fantastyczne (chimera). Niezwykle
bogata ornamentyka wykształciła się w sztuce islamu,
zarówno w architekturze, jak i w rzemiośle artyst.
(maureska, arabeska). Szczególnie charakterystyczny
i wielopostaciowy jest o. epigraficzny (kaligraficzny).
O. wykonywano z najrozmaitszych materiałów
(stiuk, kamień, drewno, metal, glina, porcelana, ceramika,
szkło, kość) i różnymi technikami (płaskorzeźba,
odlew, wypalanie, młotkowanie, malowanie, tkanie).

Dla okresu renesansu oprócz wspomnianych o.
ant. charakterystyczne były także arabeska i groteska (często jako o. kandelabrowy); występowały też panoplia
i motyw putta. Dla kręgu pn. eur. typowe były
w okresie późnego renesansu o.: okuciowy, zwijany,
chrząstkowo-małżowinowy. W sztuce barokowej
dominował początkowo płaski o. wolutowy i chrząstkowo-
małżowinowy, a następnie rozpowszechniły
się bogate i mięsiste formy liści akantu i girland owocowych.

Ok. 1700 przeważały formy suchego akantu,
którym towarzyszyły często motywy kampanuli i lambrekinu.
Dla okresu regencji charakterystyczne były
o.: wstęgowo-cęgowy i kratka z różyczkami. W
rokoku dominowały formy kapryśne, z motywami
rocaille i akantu płomienistego. W XVIII w. były też
popularne motywy egzotyczne (chinoiserie, singerie).
W okresie klasycyzmu nawiązywano gł. do
ornamentyki ant.; w sztuce e m p i r u obok o. klas. popularne
były też motywy egip.

Od 2 ćw. XIX w. ornamentyka
rozwijała się pod wpływem historyzmu i eklektyzmu.
Na pocz. XX w. nowe motywy o. rośl. o
płynnych formach stworzyła secesja; równocześnie
wystąpiła ostra opozycja przeciw stosowaniu o. w architekturze;
w sztuce nowoczesnej o. stracił swoje
dominujące znaczenie, spełniając gł. funkcję uzupełniającą
w dekoracji obiektów piast, i architektonicznych,

(łac. ornamentum, 'ozdoba')

Podobne prace

Do góry