Ocena brak

Orientacyjny bilans żywności na świecie i w Polsce

Autor /kokosanka Dodano /30.01.2014

Głównymi źródłami surowców roślinnych i zwierzęcych, wykorzystywanymi w produkcji żywności na świecie, są: rolnictwo łącznie z ogrodnictwem, a w dalszej kolejności zasoby mórz i wód śródlądowych oraz produkty pochodzenia leśnego. Niewielkie stosunkowo ilości żywności są obecnie produkowane przez sam przemysł.

Ziarna zbóż - pszenicy, żyta, jęczmienia, owsa, kukurydzy, ryżu, prosa i sorgo stanowią najważniejszą pozycję w bilansie żywności na świecie. Ich produkcja w 2001 r. wynosiła 2021,5 min t i dostarczyła w przybliżeniu

202,2 min t (co stanowi ok. 57% białka dostarczanego przez wszystkie wymienione w tablicy surowce), 1213,9 min t cukrowców (76%), 40,4 min t tłuszczu (23%) i 25 • 1012 MJ wartości energetycznej (64%).

Rośliny okopowe - ziemniaki, bataty, buraki cukrowe, maniok, trzcina cukrowa zajęły pod względem ogólnej masy pierwsze miejsce wśród wymienionych w tablicy surowców i dostarczyły 6% białka, 20% cukrowców i 14% wartości energetycznej.

Soja - produkcja nasion tej rośliny była pod względem masy około 12-krotnie mniejsza niż produkcja zbóż, jednak ze względu na korzystny skład chemiczny stanowiła ona poważną pozycję w bilansie białka i tłuszczu. W 2001 r. jej produkcja dostarczyła ok. 58 min t białka i zajęła drugie miejsce wśród rozpatrywanych surowców.

Rośliny oleiste - rzepak, słonecznik, oliwki, kopra i orzeszki ziemne dostarczyły w 2001 r. ok. 45 min t cennego tłuszczu roślinnego i stanowiły znaczącą pozycję zarówno w bilansie tłuszczu, jak i w bilansie energetycznym żywności.

Mięso - odgrywa najważniejszą rolę wśród surowców żywnościowych pochodzenia zwierzęcego. Produkcja światowa mięsa z uboju w 2001 r. wynosiła 236,5 min t i dostarczyła ok. 23,7 min t wysokowartościowego pod względem żywieniowym białka i 28,4 min t tłuszczu.

Mleko krowie - jest to drugie, po mięsie, ważne źródło żywności pochodzenia zwierzęcego. W 2001 r. produkcja mleka wynosiła 493,8 min t i dostarczyła

14,8 min także wysokowartościowego białka, 21,7 min t cukrowców i 17,3 min t tłuszczu.

Jaja kurze i ryby morskie - pod względem produkowanej masy stanowią niewielki procentowy udział w ogólnej światowej produkcji omawianych surowców. Zawierają jednak w swoim składzie dużo białka o wysokiej wartości biologicznej i zasługują na uwzględnienie w bilansie żywności.

Roczna produkcja surowców wymienionych w tabl. 1.1 wynosiła w 2001 r. ok. 5,30 mld t i dostarczyła ok. 355 min t białka, 1600 min t cukrowców, 173 min t tłuszczu oraz 40 • 1012 MJ energii. Ogólna produkcja rozpatrywanych surowców była wyższa od produkcji w 1997 r. o niecałe 2%, ponieważ jednak liczba mieszkańców Ziemi wzrosła w tym czasie z 5649 min do 6134 min, to ilość białka przypadająca średnio na 1 mieszkańca na dobę zmalała z 161,3 g w 1997 r. do 158,5 g w 2001 r., a ilość energii z 18,1 MI do 17,7 MJ.

Z podanych liczb można by mimo to wyciągnąć wniosek, że ilość żywności jest wystarczająca dla ludności na świecie, jeżeli założy się, że zapotrzebowanie na białko na jedną osobę dziennie wynosi ok. 70 g, a potrzeby energetyczne 12570 kJ. W rzeczywistości, zgodnie z opinią specjalistów z zakresu żywienia ludzi, około połowa ludności świata cierpi z powodu niedożywienia. W wielu regionach Afryki, Azji i Ameryki Łacińskiej spożycie białka na jednego mieszkańca bywa o połowę mniejsze niż wymagają tego normy żywienia.

Przyczyn powodujących ten stan rzeczy jest wiele, np.:

-    surowce spożywcze, zwłaszcza pochodzenia roślinnego, są zużywane w dużych ilościach do żywienia zwierząt;

-    podczas transportu i przechowywania surowców, jak również w czasie ich przetwarzania oraz magazynowania i dystrybucji gotowej żywności, występują duże straty, szczególnie w strefie klimatu gorącego;

-    większość surowców spożywczych oprócz części jadalnych zawiera także części niejadalne, odpadki, np. przy produkcji mięsa mogą wynosić od 12% (dla tuszy średnio tłustej wieprzowej) do 37% (dla chudego kurczaka oskubanego i patroszonego), a przy produkcji ryb od 28 do 52%;

-    produkcja żywności nie jest równomiernie rozmieszczona, np. zbiory zbóż w 2001 r. w przeliczeniu na 1 mieszkańca wynosiły w Danii 1755 kg, a w Nigerii tylko 196 kg, podczas gdy przeciętnie na 1 mieszkańca świata wynosiły 333 kg;

-    nieprawidłowe, a nawet wadliwe żywienie spowodowane niepełnowarto-ściowym charakterem żywności w danym rejonie lub panującymi zwyczajami i przesądami żywieniowymi.

Wielkość konsumpcji głównych produktów żywnościowych w Polsce w 2001 r. podano w tabl. 1.4. Należy zwrócić uwagę, że z ogólnej ilości 66-83 g spożytego białka, przypadającej na 1 mieszkańca na dobę, 26-34 g pochodziło z surowców roślinnych i 40-49 g z surowców zwierzęcych.


Podobne prace

Do góry