Ocena brak

OPATRZNOŚĆ

Autor /aleKac Dodano /09.11.2012

 

OPATRZNOŚĆ gr. prónoia (u stoików); łc. providentia; ang. providence; fr. providence; nm. Yorsehung

I. W tradycji neoplatońskiej (już u Chalcydiusza): pierwsza po Bogu —> hipostaza (1), która pojawia się w hierarchii by­tów w wyniku zchrystianizowania np. greckiego —> nous (1), neoplatońskiej —> inteligencji (lA), rozumu u Proklosa, idei u Pseudodionizego Areopagity.

II. w myśli chrześcijańskiej: w przeci­wieństwie do greckiej konieczności właści­wej czasowi cyklicznemu opatrzność ma charakter woluntarystyczny i jest wewnę­trznym usensownieniem wszystkich zda­rzeń składających się na linię czasu w jego linearnym wyobrażeniu. Nadaje im ona sens-kierunek — każdemu z nich indywidualny, niepodobny do poprzednich. Nie jest już, tak jak konieczność, jakimś wiecz­nym i powszechnym prawem, któremu by podlegały dzieje i losy świata; ona tylko in­geruje dyskretnie w te dzieje, kształtując po­szczególne zdarzenia i czyny, przy czym nie przestaje być stałą opieką nad ich całością — opieką ingerującą w formie inspirowania, zapobiegania, kształtowania okoliczności, nie będącą jednak nigdy przymusem. Nie niweczy zwłaszcza wolności ludzkiej woli, a więc również jej wolności do złego.

1. W ujęciu klasycznie teistycznym: dzia­łanie Boga polegające na tym, że opiekuje się On stworzonym przez siebie światem, w czym przejawia się zarówno Jego mą­drość, jak i miłość; Opatrzność określa dla każdego stworzenia i całego świata cel oraz zabezpiecza środki niezbędne do jego osiągnięcia.

W teologii nowożytnej rozróżnia się opatrzność ogólną — dotyczącą ce­lów doczesnych,i opatrzność szcze­gółową — dotyczącą zbawienia czło­wieka (-^ przeznaczenie /3/).

2. W —> okazjonalizmie N. de Malebranche'a: opatrzność ogólna — ogólne prawa świata; opatrzność szcze­gółowa — cudy, poprzez które Bóg za­pobiega zakłóceniom normalnego biegu zdarzeń w przyrodzie.

Podobne prace

Do góry