Ocena brak

OGRÓD

Autor /Izaak Dodano /05.04.2012

Cudowny ogród opowieść z Dekameror na, 10,5, Boccaccia. Dianora, chcąc się uwolnić od natrętnego zalotnika Ansalda, obiecuje mu swe łaski w zamian za stworzenie ogrodu, który by w styczniu kwitnął tak jak w maju. Ansaldo spełnia to życzenie przy pomocy czarodzieja, któremu obiecał pokaźną nagrodę.

Mąż Dianory, dowiedziawszy się o jej zgryzocie, rozkazuje jej bez gniewu, aby dotrzymała słowa. Ansaldo, usłyszawszy o wspaniałomyślności jej męża, uwalnia ją od obietnicy, a czarownik, nie chcąc się okazać gorszym w tym turnieju szlachetności, nie przyjmuje od Ansalda umówionej sumy. Ogrody Boboli słynny, piękny ogród w stylu wł., znajdujący się za florenckim pałacem Pitti, z grotą del Buontalenti, fontannami i posągami.

Ogrody islamu słynne z delikatnej, intymnej urody, nawiązujące do tradycji gr.-rz., niewielkie, otoczone zazw. murami, pełne drzew i kwietników, kaskad, fontann, kanałów wodnych i basenów, podzielone na kwartały, płaskie a. tarasowe. Do najbardziej znanych należą: Alhambra (zob.), Generalife (zob.) w Hiszpanii, ogrody Abbasydów pod Bagdadem z IX w., w Kairze z X w., w Bucharze, Samarkandzie, Isfahanie, Szirazie, przy pałacach Kaszmiru i Delhi, przy mauzoleum Tadż Mahal w Agrze.

Ogrody jordanowskie polska nazwa ogrodów gier, zabaw i ćwiczeń fizycznych dzieci i młodzieży, od nazwiska Henryka Jordana, 1842-1907, założyciela w 1888 w Krakowie pierwszego w Polsce ogrodu dla dzieci wg wzorów amer., pod nazwą „Park Miejski dra Henryka Jordana". Inicjatywę tę podjęło w 1903-14 Warszawskie Towarzystwo Higieniczne, poparte przez przemysłowca warszawskiego Wilhelma E. Raua; stąd ówczesna nazwa „ogrodów Raua".

Ogrody Raua zob. wyżej Ogrody jordanowskie. Ogrody zdrowia drukowane zielniki, herbarze, zawierające opisy działania ziół i roślin, środków zwierzęcych i mineralnych stosowanych w Polsce od stuleci w oficjalnej medycynie. Najsłynniejsze były zielniki: Stefana Falimirza (1534), Herbarz (1543-53, wyd. 1595) Marcina z Urzędowa, //ćtbarz (156%) Marcina Siennika i Zielnik (1613) Szymona Syreńskiego. Spełniały one ważną rolę we dworach i dworkach szlachty.

Ogród, ale nie plewiony; bróg, ale co snop to inszego zboża; kram rozlicznego gatunkuj...] rzeczy, powieści, przygody, podobieństwa, przykłady, które jeśli nie były, być mogły w obojej płci, w różnych stanach i wieku żywota ludzkiego... są i żarty z podufałymi bez sarkazmów przyjacioły drugi obok Moraliów wielki zbiór fraszek (1656-94, wyd. 1907) Wacława Potockiego.

Ogród angielski od XVIII w. w Anglii. Zrywał z regularnością, sztucznością, rygorami, zwł. z prostymi liniami ogrodu barokowego, i nawracał do naturalnych kształtów krajobrazu. Obok kierunku naturalistycznego rozwinął się też nastrojowo-sentymentalny, używający akcesoriów w rodzaju sztucznych ruin, obelisków, świątyń, um itp. Wcześnie wpłynął na ogrodnictwo na kontynencie europ.: park Monceau, park Petit Trianon we Francji; park weimarski w NRD; Arkadia pod Łowiczem; park w Puławach; Łazienki i Powązki w Warszawie.

Ogród Anglii hrabstwo Kentu i Worcestershire. Ogród Armidy zob. Armida. Ogród chiński, znany od XIII w., oparty na tradycyjnej symbolice związanej z filozofią i poezją cnm.: bogate ugrupowania roślin, urozmaicony teren, sztuczne skały, głazy, jeziora z wyspami, potoki, wodospady, groty, altany, pagody, pawilony, kręte drogi i mostki; od poł. XVII w. wpływ na ogrody europ.; w Polsce park w Puławach, Łazienki i in.

Ogród Epikura zob. Epikur. Ogród Europy Włochy. Ogród fontann słynny ogród w ośrodku turystyczno-wypoczynkowym Krisznaradżanagara na płd.-zach. od Majsur, ang. Mysore, na wyżynie Dekanu w płd. Indiach. Ogród Francji Touraine, kraina hist. w środk.-zach.Francji, dep. Indre-et-Loire.

Ogród francuski a. klasyczny od 2. poł. XVII w., kontrastujący otwarte płaszczyzny trawników, kwietników i wód z masywami boskietów (drzew i krzewów ujętych w ściany żywopłotów) i ścianami alej. Ten barokowo-klasycystyczny styl kompozycji ogiddowej znalazł najpełniejszy wyraz w dziełach Andre Le Nótre'a, naczelnego planisty ogrodów Ludwika XIV (Wersal, Marły, St. Cloud, Sceaux, Rambouillet, Chantilly). Ogromny wpływ na ogrody reszty Europy: St. James's Park, Hampton Court; Schónbrunn; Zwinger, Nymphenburg, Sanssouci; Peterhof, Puszkin; Ogród Saski, Nieborów.

Ogród Hesperyd zob. Hesperydy. Ogród Hiszpanii Andaluzja. Ogród krajobrazowy oparty na motywach naturalnego pejzażu, charakterystyczny dla ogrodu ang., chiń,., jap. i dla romantyczno-sentymentalnych ogrodów XIX w.

Ogród miłości a. łąka kwietna, w śrdw. ogrodach zamkowych murawa okolona drzewami, krzewami a. cienistymi bindażami (zob.), służąca do zabaw i spotkań młodzieży rycerskiej, czasami również do turniejów.

Ogród miłości obraz (1716-19) A. Watteau, Gal. Drezdeńska. Ogród owoców zob. Bustan. Ogród romantyczny od 1. poł. XIX w. w Anglii, krajobrazowy, wywodzący slf z sentymentalnego, wyrażający kult natury i przeszłości narodu, zazw. rozległy, zawierający łąki, pola, lasy, często z zagrodami wiejskimi, z pawilonami neogotyckimi, z pomnikami bohaterów narodowych i muzealnymi pawilonami. Rozpowszechniony też w in. krajach europ.; w Polsce Puławy, Natolin, Gucin, Skierniewice, Wilanów (nowa część).

Ogród rozkoszy Raj, Eden; w Biblii, Gen., 2,8: „I zasadził Bóg ogród rozkoszy na wschodzie. I umieścił tam człowieka, którego stworzył." Ogród rozkoszy ziemskich obraz Hieronima Boscha, Madryt, Prado.

Ogród różany zob. Ilsan; por.Gulistan. Ogród Saski zob. Saski. Ogród sentymentalny od 2. poł. XVIII w. typ ogrodu krajobrazowego, ukształtowany z ogrodu angielskiego pod wpływem sentymentalizmu w lit., wywodzący się z mitu arkadyjskiego.

Zamknięty w sobie, niewielkich rozmiarów, o charakterze kosmopolitycznym, stanowiący mieszaninę flory z różnych krajów i klimatów oraz ozdobnych elementów architektonicznych rozmaitych kultur i czasów: sztuczne ruiny gr. i rz., obłamane kolumny, akwedukty, altany chińskie, minarety, sarkofagi antyczne, wiejskie chatki, a nawet całe sztuczne wioski ze służbą przebraną za pasterzy i pasterki. W Polsce Arkadia pod Łowiczem i nde zachowane ogrody Mokotowa i Powązek w Warszawie.

Ogród tajemny a. intymny, śrdw.-łac. hortus conclusus a. inclusus; wł. giardino segreto; fr. jardin particulier, wydzielony z większego mały ogród ozdobny, używany tylko przez właściciela, położony zazw. w pobliżu (a. przy) domu (np. Baranów, Puławy, Wilanów), gł. w ogrodach renesansowych i barokowych.

Ogród Włoch Sycylia. Ogród zamknięty, zdrój zapieczętowany, łac. hortus conclusus, fons signatus, tj. oblubienica niedostępna nikomu, prócz swego oblubieńca; z Wulgaty, Pieśń nad Pieśniami, 4, 12.

Ogród zimowy oszklone pomieszczenie, rodzaj oranżerii dla roślin egzotycznych, z cieplejszych krajów. Rąjski ogród zob. Raj. Suchy ogród, łac. hortus siccus, herbarium, zielnik, zbiór suszonych roślin.

Tryptyk Ogrodu Rozkoszy malowany olejno na drewnie przez Hieronima Boscha (1503-04, Madryt, Prado) tryptyk wys. 220 cm, szerokości po otwarciu 390 cm. Ołtarz otwarty przedstawia w kolejności ciąg scen od Raju ziemskiego do Piekła. Rewersy przedstawiają Stworzenie Świata. Wiszące ogrody Babilonu zob. Semiramida. (Wielki) Ogród różany zob. Ilsan.

Podobne prace

Do góry