Ocena brak

Ofiara – typy

Autor /Rufin Dodano /27.04.2012

 

Idea ofiary wywodzi się z przeświadczenia, że dając coś bóstwu można na zasadzie wzajemności uzyskać od niego upragnioną rzecz lub wywołać pożądany stan. Ofiara oparta jest na zasadzie: do, ut des – daję, abyś i ty mi dał. Bóstwom ofiaruje się najczęściej te rzeczy, które stanowią wartość dla człowieka, a więc mięso zwierzęcia, ziemiopłody, napoje (libatio), rośliny wydzielające przy spalaniu miły zapach (kadzidło) itp.

Bardzo rozpowszechniony był zwyczaj częściowego lub całkowitego spalania ofiarowywanych darów. Praktykowano również spożywanie poświęconych ofiar, traktując to jako ucztę wspólną z bogami. W dziejach różnych religii nierzadko składano ofiary z ludzi, tzw. ofiara ekspiacyjna.

Ofiara ekspiacyjna znana jest pod dwiema postaciami: ofiara bezpośrednia – na ołtarzu ofiarnym składany jest sam człowiek i ofiara zastępcza – symboliczna. Zamiast człowieka przeznaczonego na ofiarę wybierano zazwyczaj zwierzę.

Rozwój religii w ofiarnictwie dokonywał się w ten sposób, że z czasem zamiast człowieka składano w ofierze zwierzę, „kozła ofiarnego”, kazano mu dźwigać grzechy całego nawet narodu i poświęcano go gniewnym bogom bądź to przez całopalenie, zakopanie, bądź tez rzucanie do morza.

Zastępstwo ofiarne przejawiało się m. in. w formach:

  1. zwierzęcia (lani, jagnięcia, kozła)

  2. ofiary cząstkowej – zamiast składać w ofierze całego człowieka skrapiano miejsce sakralne ludzką krwią

  3. wybranego przestępcy skazanego i tak na karę śmierci

  4. kukły symbolizującej człowieka

Wraz z pojawieniem się idei ofiary wydzielono specjalne miejsca do jej składania. Uznano, że mieszka w nich (na stałe lub czasowo) bóstwo. Opiekę nad wyodrębnioną w ten sposób „przestrzenią sakralną” (prototyp ołtarza i świątyni) powierzono kapłanowi – słudze bóstwa. Dostęp innych wiernych do tego miejsca stał się bądź to zupełnie niemożliwy, bądź też ograniczony do pewnych miejsc i możliwy wyłącznie w ściśle określonym czasie. Powstała w ten sposób koncepcja „czasu sakralnego” (święto). Ofiara jest najbardziej rozpowszechnionym, najgłębiej zakorzenionym, najstarszym rytuałem.

Grupując różnego rodzaju ofiary w religiach możemy dokonać następującego podziału:

  1. ofiara jako pewien rodzaj handlu zamiennego: ja tobie, ty mnie

  2. ofiara jako prośba o coś

  3. ofiara jako wyraz oddania i poddania się woli bóstw

  4. ofiara jako czynność magiczna mająca na celu czary

  5. ofiara jako wyraz hołdu składanego bóstwom

  6. ofiara jako pokuta dla przebłagania bóstw

Poza ofiarą i modlitwą często występującymi elementami kultu są oczyszczenia (np. ablucje), pielgrzymki, procesje do świętych miejsc, posty i jałmużna, a także tańce kultowe i ceremonie religijne. W kulturach archaicznych istotą tańca było przedstawienie, rozegranie treści mitu, wierzenia, lecz także zarazem jego głębszego sensu za pomocą symbolicznych, umownych ruchów. Taniec łączył się z recytacja tekstów modlitewnych.

Wyróżniamy tańce: myśliwskie, rolnicze, wegetacyjne, imitujące, przedstawiające (rozgrywające mit), pogrzebowe, lecznicze, astralne, wojenne, ekstatyczne. Wszystkie one miały na celu spotęgowanie słowa zawartego w modlitwie (wierzeniu), zabiegu wykonywanego oraz rozładowania psychofizycznego wywołanego przez nieład, niepewność losu.

Do góry