Ocena brak

Odrębności fizjologiczne przewodu pokarmowego noworodka

Autor /kokoszka Dodano /29.05.2014

Strukturą, z której rozwija się przewód pokarmowy oraz wątroba i trzustka, jest jelito pierwotne, dobrze zróżnicowane już u 4-tygodniowego zarodka. Początkowy (jama ustna) oraz końcowy (odbytnica i odbyt) odcinek przewodu pokarmowego mają pochodzenie ektodermałne, a całe jelito pierwotne - endodermalne. Połączenie wszystkich odcinków przewodu pokarmowego i całkowite jego udrożnienie następuje w 9, tygodniu ciąży, czyli w 1. tygodniu życia płodowego.

Cechą charakterystyczną przewodu pokarmowego jest odcinkowe zróżnicowanie, obserwowane od najwcześniejszego okresu życia płodowego. Zróżnicowanie to dotyczy struktury i funkcji, jak również tempa rozwoju poszczególnych odcinków. Dynamika tego rozwoju jest niezwykła. Długość przewodu pokarmowego w okresie od 5. tygodnia ciąży do porodu zwiększa się bowiem 1000-krotnie.

W rozwoju ściany jelita uczestniczy również mezoderma, z której powstają: tkanka łączna, mięśnie oraz otrzewna. Pierwsze mioblasty w ścianie rozwijającego się przewodu pokarmowego stwierdza się w 8.-9. tygodniu ciąży. Rozwojowi mięśniówki okrężnej i podłużnej towarzyszy szybki rozwój unerwienia ściany jelita. Dzięki tak szybkiemu rozwojowi wszystkich struktur przewodu pokarmowego w 18.-22. tygodniu obserwuje się nieskoordynowane połykanie, a w 20.—24. tygodniu życia płodowego pojawia się aktywność motoryczna przewodu pokarmowego. Wyraźne propulsywne ruchy perystaltyczne stwierdza się około 24.-28. tygodnia. Dojrzałą aktywność motoryczna przewód pokarmowy osiąga w 30.-36. tygodniu życia płodowego.

Pierwotny przewód pokarmowy jest rurowatym tworem, którego pozbawioną fałdowania powierzchnię pokrywają niezróżnicowane komórki nabłonkowe. Rozwój fałdowania błony śluzowej zwiększa powierzchnię jelit 3-krotnie. Rozwinięte kosmki jelitowe obserwuje się u 10.-12.--tygodniowych płodów, nieco później pojawiają się pierwotne krypty jelitowe. Obecność w pełni ukształtowanych kosmitów jelitowych zwiększa powierzchnię jelita 8-10-krotnie. W 17.-20. tygodniu ciąży pokrywające powierzchnię błony śluzowej enterocyty wykazują pełną dojrzałość strukturalną. Obecność mikrokosmków na powierzchni enterocytów zwiększa powierzchnię jelita cienkiego 15-40-krotnie. Aktywność obecnych w rąbku szczoteczkowym enterocytów, licznych enzymów, między innymi enterokinazy, oligopeptydaz, disacharydaz, zwiększa się wraz z czasem trwania ciąży.

Zalążek wątroby pojawia się bardzo wcześnie w okresie zarodkowym, już w 3. tygodniu. W 10. tygodniu stwierdza się obecność przewodów żółciowych, pęcherzyka żółciowego oraz sieci naczyń krążenia wątrobowego. Wraz z czasem trwania ciąży zmianom strukturalnym towarzyszy dojrzewanie czynnościowe. Wątroba 10.-12.-tygodniowego płodu aktywnie uczestniczy w syntezie białek, lipidów i barwników żółciowych. Ma wpływ na gospodarkę węglowodanową, procesy biotransformacji i detoksykacji.

Trzustka rozwija się nieco później niż wątroba, jej zawiązki są obecne w 5. tygodniu. U płodów 12.-14.-tygodniowych w trzustce stwierdza się obecność systemu przewodów wyprowadzających, zróżnicowanie utkania na komórki wydzielania zewnętrznego i wewnętrznego, pierwotne utkanie zrazikowe. W 22. tygodniu rozpoczyna się aktywność między innymi peptydaz, amylazy, lipazy i trypsyny. Aktywność enzymatyczna wydzieliny trzustkowej zwiększa się wraz z czasem trwania ciąży, wykazuje jednak duże zróżnicowanie. U noworodków aktywność enzymów proteolitycznych wydzielmy trzustkowej jest wysoka, ale aktywność amylazy i lipazy stosunkowo niska. Zdolność trzustki do wydzielania węglowodorów i elektrolitów zwiększa- się wyraźnie w okresie poporodowym.

 

Podobne prace

Do góry