Ocena brak

Odmienności anatomiczne stawu biodrowego u płodu i noworodka

Autor /kulka Dodano /20.12.2013

Staw biodrowy jest stawem kulistym panewkowym. Powierzchnie stawowe pokrywa chrząstka szklista. Płyn maziowy odżywiający chrząstkę i zmniejszający tarcie podczas ruchów produkowany jest przez błonę maziową pokrywającą części stawu pozbawione chrząstki szklistej. Silna torebka stawowa stabilizuje staw biodrowy w wyproście, lecz znacznie słabiej w zgięciu. W wyproście torebka jest skręcona i silnie napięta. Powstaje efekt spirali lub sprężyny. Skręcanie jej wywołuje siły zbliżające głowę do wnętrza panewki. Błona włóknista torebki przyczepia się do brzegu panewki na zewnątrz od jej obrąbka. Tylko w obrębie wcięcia panewkowego nie odchodzi ona od kości, lecz od więzadła poprzecznego panewki. Na k. udowej torebka przyczepia się z przodu powyżej kresy międzykrętarzowej, sięgając ku dołowi prawie do krętarza mniejszego. Na stronie tylnej k. udowej przyczepia się do jej szyjki, przyśrodkowo od grzebienia międzykrętarzowego.

Panewka stawu biodrowego zbudowana jest z trzech kości, tworzących razem kość miedniczną. U noworodków prawie 2/5 górnej części panewki tworzy k. biodrowa. Tylną część w 2/5 tworzy k. kulszowa, pozostałą V5 przednią część panewki tworzy k. łonowa. Te części panewki stawu biodrowego kostnieją z oddzielnych jąder kostnienia, połączonych chrząstką ipsylon, która pełni rolę chrząstki nasadowej i w konsekwencji istotnie wpływa na wzrost oraz kształt panewki. Dojrzewanie brzegów panewki, ich kostnienie, powoduje jej pogłębianie. Efekt pogłębiania panewki w okresie rozwoju jest możliwy dzięki istnieniu dodatkowych punktów kostnienia, wysepek kostnych, które pojawiają się w różnym wieku. Punkty kostnienia brzegów panewki, w tym jej stropu, stanowiącego powierzchnię obciążaną w pozycji stojącej, zostały opisane przez Pemę i lillien-thala. Ponseti w swoich badaniach morfologicznych dzieci zdrowych opisał nasadę biodrowo-panewkową, odpowiedzialną za wzrost boczny panewki, a kostniejącą jako ostatnią, to jest około 8. roku życia. Powierzchnia stawowa panewki ma kształt litery U, odwróconej w stosunku do dołu panewkowego, który jest wypełniony skupiskiem tkanki tłuszczowej. Więzadło poprzeczne panewki, które łączy brzegi wcięcia panewkowego, wzmacnia stabilność stawu od strony przyśrodkowej i dolnej. Więzadło głowy k. udowej łączy wcięcie panewkowe z dołkiem głowy k. udowej. Więzadło to stanowi istotne wzmocnienie stabilności stawu, szczególnie w okresie noworodkowym i niemowlęcym. W tym czasie jest ono względnie najszersze 

i zawiera tętnicę głowy k. udowej.

Głowa k. udowej nie jest w pełni kulista. W chwili urodzenia południk głowy tej kości jest większy niż równik. Taki staw biodrowy w literaturze niemieckojęzycznej określany bywa nie jako staw kulisty, lecz jako staw „orzechowy”. Głowa k. udowej ma wówczas kształt ustawionego pionowo orzecha włoskiego (Nuss-gelenk wgGrafa). W miarę upływu lat głowa k. udowej zmienia swój kształt na lekko spłaszczony. Bliższy koniec k. udowej istotnie różni się u noworodka i dorosłego. Szyjka k. udowej u noworodka jest krótka.

Wielkość krętarza większego prawie dorównuje wielkości głowy k. udowej i obie te części zbudowane są z jednolitej chrząstki szklistej (ryc. 14.4). Chrząstka nasadowa ma w chwili porodu przebieg zbliżony do prostopadłego w stosunku do długiej osi trzonu k. udowej. W miarę postępu procesu kostnienia przyśrodkowa część chrząstki nasadowej rośnie szybciej niż boczna. Prowadzi to do szybszego wzrostu części głowowej bliższego końca k. udowej. Przebieg chrząstki nasadowej zmienia się na bardziej stromy (od góry i strony przyśrodkowej do dołu i strony bocznej) i najbardziej przyśrodkowa jej część zagina się ku dołowi. Takie ukształtowanie i wzrost powodują wydłużanie się szyjki kości udowej.

Unaczynienie stawu biodrowego, a szczególnie bliższego końca k. udowej, jest wyjątkowe i zmienia się wraz z wiekiem rozwojowym. Im starszy wiek rozwojowy, tym mniejsza liczba gałązek tętniczych dochodzi do nasady głowy k. udowej.

Crock (1965) opisał unaczynienie bliższego końca k. udowej (ryc. 14.5), stosując standardową terminologię anatomiczną. Autor ten wyróżnił pierścień tętniczy szyjki k. udowej zwany zewnątrztorebko-wym, który utworzony jest przez odgałęzienia tętnic okalających udo bocznej i przyśrodkowej. Od pierścienia tętniczego szyjki k. udowej odchodzą tętnice szyjkowe wstępujące (przednie, tylne, boczne i przyśrodkowe). Od tętnic szyjkowych natomiast odchodzą gałęzie nasadowe i przynasadowe. Dodatkowym źródłem unaczynienia w okresie płodowym i noworodkowym jest wspomniana uprzednio tętnica więzadła głowy k. udowej. Chung (1976) uzupełnił obraz unaczynienia dodając wewnątrzto-rebkowy pierścień tętniczy, utworzony z odgałęzień wszystkich grup tętnic szyjkowych wstępujących. Istotne jest, że w obrębie nasady nie ma połączeń pomiędzy poszczególnymi naczyniami oraz że po uformowaniu się podgłowowej chrząstki nasadowej naczynia nie przechodzą przez nią. U niemowląt stwierdzono naczynia przechodzące przez chrząstkę nasadową, jednakże tylko w jej częściach obwodowych. W miarę wzrostu jądra kostnienia głowy k. udowej liczba naczyń przechodzących przez chrząstkę nasadową zmniejsza się, aż do całkowitego ich zaniku.

Ten szczególny typ unaczynienia bliższego końca k. udowej, w którym nie ma połączeń pomiędzy poszczególnymi naczyniami, jak również stopniowe zmniejszanie się ich liczby, tak że około 2. roku życia nie ma naczyń przechodzących przez chrząstkę nasadową, przy możliwości istnienia anomalii anatomicznych sprawia, że okolica ta jest niezwykle wrażliwa na zaburzenia ukrwienia. Dlatego prawdopodobieństwo wystąpienia jałowej martwicy chrząstki lub kości i w następstwie zaburzeń wzrostowych jest bardzo duże.

 

Podobne prace

Do góry