Ocena brak

Od Jałty do zimnej wojny. Stosunki pomiędzy aliantami (1945 - 1949) - Reforma walutowa i pierwszy kryzys berliński

Autor /Bolemir Dodano /08.05.2012

 

Reforma walutowa w strefach zachodnich (o czym w Moskwie nie wiedziano aż do przede dnia jego ogłoszenia, które nastąpiło 14 VI 1948) rozpoczęła niez­wykle poważny kryzys międzynarodowy, grożący przekształceniem się w euro­pejską lub światową wojnę.

Z dniem 21 czerwca w strefach zachodnich wycofano dawną markę Rzeszy, wprowadzając markę niemiecką (DM). Każdy obywatel mógł wymienić 60 starych marek na 60 nowych, depozyty bankowe i wkłady na kontach wymieniano w relacji 6,5 za 100 starych marek. Reszta gotówki uległa konfiska­cie.

Czarny rynek, przeciw któremu wymierzona była ta akcja, posiadał jednak ogromne zasoby ukrytych towarów i z dnia na dzień w Niemczech Zachodnich pojawiła się warstwa przedsiębiorczych biznesmenów. Zaktywizowały się także stare grupy kapitałowe. Reforma stworzyła warunki dla bardzo szybkiej odbudo­wy gospodarki w następnych latach. W Berlinie Zachodnim reformę wprowa­dzono 22 czerwca.

Zanim w strefie radzieckiej wprowadzono (23 VI 1948) nową markę (o kursie formalnie równym marce zachodniej), napłynęła do niej ogromna ilość bezwar­tościowych starych marek wycofanych z obiegu na Zachodzie, zaś sklepy w Ber­linie Wschodnim zostały całkowicie ogołocone z towarów. Ministrowie spraw zagranicznych krajów zwanych już wówczas „krajami demokracji ludowej (KDL) zebrali się 23-24 czerwca w Warszawie i ogłosili solenny protest prze­ciwko wszystkim posunięciom alianckim.

Był on tylko pretekstem do wprowa­dzenia (24 czerwca) blokady linii kolejowych prowadzących do Berlina Zachodniego, blokady dróg wodnych (30 czerwca), zawieszenia przez władze radzieckie działalności Sojuszniczej Komendantury Berlina (l lipca). Do Berlina Zachodniego uruchomiono wkrótce most powietrzny, w ramach którego samo­loty alianckie dostarczyły w ciągu 9 miesięcy l ,5 min ton towarów (w tym zapasy węgla dla celów grzewczych).

Latem toczyły się w Moskwie rokowania amba­sadorów ze Stalinem i Mołotowem, gotowymi do pewnych ustępstw pod warun­kiem utrzymania kontroli nad gospodarką Berlina Zachodniego w ręku radzieckim. W Radzie Bezpieczeństwa ONZ ZSRR nałożył veto wobec projektu uchwały przewidującej utworzenie neutralnej komisji dla zbadania sporu.

W lip' cu doszło - na tle zwolnienia przez aliantów zachodnich proradzieckiego szefa ogólno berlińskiej policji - do podziału władz miasta. Rada Miejska przeniosła się z sektora radzieckiego do Berlina Zachodniego. Na początku listopada rady­kalnie ograniczono swobodę ruchu pomiędzy sektorem radzieckim a zachodni? częścią miasta zamykając granicę i pozostawiając 6 przejść.

Na początku grudnia wybrano pierwszy magistrat Berlina Zachodniego z nad burmistrzem socjalde­mokratą Emstem Reuterem na czele. Reuter, później zaś Willy Brandt, stali się symbolami oporu miasta przeciwko wszelkim próbom włączenia go do bloku radzieckiego. Po paru miesiącach okazało się, że blokada Berlina Zachodniego jest mało skuteczna.

Utworzenie Paktu Północnoatlantyckiego (znacznie przyspieszone dzięki berlińskiemu kryzysowi, który ukazał słuszność obaw co do możliwości wybuchu wojny w Europie) skonsolidowało znacznie aliantów.

W maju -czerwcu 1949 r. spotkali się w Paryżu ministrowie spraw zagranicznych „czwór­ki" (Bevin, Dean Acheson, Robert Schuman i Andriej Wyszyński). Alianci zachodni odmówili dyskusji nad sugestią powrotu do uchwał poczdamskich i nad kwestią zawarcia traktatu pokojowego.

Do góry