Ocena brak

Od Jałty do zimnej wojny. Stosunki pomiędzy aliantami (1945 - 1949) - Norymberga i denazyfikacja

Autor /Bolemir Dodano /07.05.2012

 

8 sierpnia 1945 r. podpisano w Londynie układ w sprawie osądzenia zbrodnia­rzy hitlerowskich. Na jego mocy powołano do życia Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze. Przed Trybunałem odbył się w dniach 20 XI 1945-1 X 1946 roku proces czołowych zbrodniarzy hitlerowskich. Niektórzy z nich umknęli sprawiedliwości popełniając samobójstwo (Adolf Hitler, Joseph Goebbels, Heinrich Himmler, Robert Ley). Nieliczni ukryli się (szef gestapo Heinrich Muller i wielu wyższych oficerów tej instytucji z Adolfem Eichmannem na czele). Niektórym udało się zbiec do Ameryki Pd. lub na Bliski Wschód (poglavnik Chorwacji Ante Pavelić, Joseph Mengele). Inni zaginęli (był wśród nich skazany zaocznie w Norymberdze na śmierć Martin Bormann, najprawdopodob­niej poległy w walkach o Berlin).

Akt oskarżenia zarzucał czołowym hitlerow­com spisek i zbrodnie przeciwko pokojowi, zbrodnie wojenne, zbrodnie przeciwko ludzkości. Niektóre spośród zarzucanych im czynów nie były znane do tej pory kodeksom karnym świata i zastosowano w tej sytuacji zasadę retroakcji, czyli działania prawa wstecz (normalnie nie stosowaną), aby móc ukarać sprawców dokonanych przestępstw, np. związanych z holocaustem Żydów. Wy­roki śmierci otrzymali: Martin Bormann (zastępca Hitlera ds. partii), Hans Frank (generalny gubernator GG), Wilhelm Frick (minister spraw wewnętrznych), Hermann Góring (wyroku na nim nie wykonano, bo popełnił samobójstwo w przeddzień jego wykonania), Alfred Jodl (Szef Naczelnego Dowództwa Sił Lądowych), Emst Kaltenbrunner (szef Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy), Wilhelm Keitel (szef Naczelnego Dowództwa Sił Zbrojnych), Joachim von Ribben-trop (minister spraw zagranicznych), Alfred Rosenberg (gubernator okupowa­nych terenów wschodnich), Arthur Seyss-Inquart (gauleirter Holandii), Julius Streicher (organizator urzędowego antysemityzmu). Rudolf Hess (aresztowany w 1941 r. w Szkocji, zastępca Hitlera), minister gospodarki Walter Funk, adm. Erich Raeder otrzymali wyroki dożywotniego więzienia (Hess przebywał aż do śmierci w więzieniu w Spandau).

Oskarżeni: Kari Dónitz, Baldur von Schirach (gauleirter Wiednia), Albert Speer (szef gospodarki wojennej, minister uzbrojenia), Konstantin von Neurath (protektor Czech i Moraw) otrzymali wy­roki od 10 do 20 lat więzienia. Uniewinniono byłego wicekanclerza w pierwszym rządzie Hitlera, Franza von Papena, szefa Banku Rzeszy Hjalmara Schachta i zastępcę Goebbelsa, Fritzschego.

Trybunał uznał za zbrodnicze: Gestapo, SS, SD (służbę bezpieczeństwa Rzeszy), zespół przywódców NSDAP. Hitlerowcy, wchodzący w ich skład nie korzystali w dalszych procesach z domniemania niewinności, przysługującego normalnie oskarżonym. Odrzucono żądanie sędziego radzieckiego, aby za zbrodnicze uznać także rząd Rzeszy, OKW i OKH.

Równolegle prowadzono kampanię denazyfikacyjną. Przeprowadzono masowe czystki byłych hitlerowców w służbie publicznej, dokonano (strefa amerykańska i brytyjska) prawie 140 tyś. internowań. Denazyfiikację zakończono w dn. 11 1949 r. Przed amerykańskim trybunałem wojskowym w Norymberdze przepro­wadzono kilkanaście procesów byłych SS-owców, kilku feldmarszałków i gene­rałów, funkcjonariuszy MSZ, OKW, dyrektorów wielkich koncernów.

W procesie funkcjonariuszy tzw. Einsatzgruppen SS (jednostek dokonujących w 1941-2 r. ma­sowej rzezi Żydów radzieckich) zapadło 14 wyroków śmierci. Niektóre z tych wyroków wykonywano jeszcze w latach 50-tych. Mniejszy zasięg miała denazyfikacja w strefie brytyjskiej, jeszcze mniejszy we francuskiej.

W strefie radzieckiej towarzyszyły jej represje wobec ludzi, z hitleryzmem nie związanych. We wszyst­kich strefach niektórzy czołowi hitlerowcy uniknęli wyroków za cenę kolaboracji lub otrzymali wyroki minimalne. Niebawem niektórzy hitlerowcy generałowie znaleźli zatrudnienie jako doradcy ds. wschodnich.

A w strefie wschodniej wśród organizatorów tzw. Policji Ludowej znalazł się niejeden były nazista (np. były szef SS i Policji na Łotwie nazwiskiem Otto). Tylko nieliczni hitlerowcy (głównie oficerowie i SS-mani z obozu oświęcimskiego) wydani zostali Polsce, ZSRR, Ju­gosławii i Czechosłowacji.

Uniknęli odpowiedzialności np. kaci powstania war­szawskiego - Heinz Reinefarth i Erich von dem Bach- Żelewski.

W latach 50-tych i w następnych dekadach tylko nieliczni hitlerowcy stanęli przed niemieckimi sądami otrzymując z reguły łagodne wyroki.

Do góry