Ocena brak

OCZYWISTOŚĆ

Autor /aleKac Dodano /09.11.2012

 

OCZYWISTOŚĆ gr. enargeia; łc. evidentia; ang. evidence; fr. evidence; nm. Evidenz

1. t. pozn.

A) W nurtach arystotelizują-cych (najwyraźniej u Awicenny i u J. Maritaina): właściwość przysługująca pierw­szym zasadom bytu i myślenia (tożsamo­ści, /nie-/sprzeczności, wyłączonego środka, przyczynowości, racji dostatecznej), których prawdziwość narzuca się intele­ktowi sama przez się. Jest to także jedno z —> kryteriów (2) prawdy.

B) W fenomenologii wyróżnia się:

  1. oczywistość przedmiotową (kryterium prawdy), będącą świadomo­ścią sposobu, w jaki przedmiot dany w akcie poznania wyznacza rezultat tego aktu (istnieje tyle rodzajów oczywistości przedmiotowej, ile jest tych sposobów);

  2. oczywistość podmiotową (za R. Descartes'em), polegającą na daniu (odbiorze) czegoś w sposób jasny i wy­raźny.

 

  1. et. Oczywistość moralna — właściwość przysługująca pierwszym za­sadom postępowania moralnego, których prawdziwość wyruka bezpośrednio z tre­ści podmiotu i orzeczenia w wyrażających je zdaniach, np.: „Dobro należy czynić, a zła unikać". (Zdolność rozumu prakty­cznego do ujmowania tego rodzaju naj­ogólniejszych i oczywistych zasad moral­nych zwie się -^ synderezą.)

  2. metod. Jedno z kryteriów prawdziwo­ści zdań. Rozróżnia się:

 

  1. oczywistość spostrzeżeń ekstraspekcyjnych albo introspekcyjnych, polegającą na zgodności zdania spostrzeżeniowego z opisywanym przez nie stanem rzeczy al­bo zjawiskiem psychicznym;

  2. oczywistość płynącą z treści termi­nów, za pomocą których zdanie jest sfor­mułowane: ktoś, kto zrozumie terminy składowe zdania, ten nie może się oprzeć uznaniu owego zdania za prawdziwe lub fałszywe. Tego rodzaju oczywistość jest właściwa wielu -^ aksjomatom (2) i twierdzeniom nauk dedukcyjnych, aczkolwiek nie jest im stawiana za warunek konieczny.

4. pot. Własność twierdzeń jawnie pra­wdziwych.

Podobne prace

Do góry