Ocena brak

OCHRONA PRAWNA KONSUMENTÓW PRODUKTÓW TURYSTYCZNYCH

Autor /kostek Dodano /11.04.2013

W grupie czynników rozwoju turystyki coraz częściej wymienia się również ochronę prawną konsumentów produktów turystycznych.

H. Zawistowska w bardzo mądrej i interesującej pracy poświęconej temu zagadnieniu, dokonując obszernej oceny wpływu ochrony prawnej konsumenta na rozwój popytu i podaży turystycznej, dowiodła tej zależności.

Zdaniem H. Zawistowskiej ochrona prawna konsumentów usług turystycznych jest coraz bardziej doceniana jako stymulator rozwoju zagranicznej turystyki przyjazdowej. Rolę tę upatruje się szczególnie w kształtowaniu motywacji podróży zagranicznych obywateli państw, w których system prawny ochrony konsumenta ma tradycje i bywa stale doskonalony. Należy się zgodzić z opinią, że znaczna różnica między krajami generującymi i przyjmującymi turystów pod względem prawnej ochrony konsumenta może stanowić istotną barierę w rozwoju turystyki przyjazdowej.

H. Zawistowska słusznie podkreśla fakt, że turyści pochodzący z krajów, gdzie ochrona prawna ich interesów nie jest pozorna, lecz dynamiczna, odbierają negatywnie wizerunek Polski, która obecnie nie należy jeszcze do państw przodujących w dziedzinie prawnej ochrony konsumenta. Autorka ta wymienia dwa źródła zagrożeń interesów konsumentów usług turystycznych: o charakterze podstawowym oraz wynikających ze specyfiki poszczególnych rodzajów produktów turystycznych.

Zagrożenia o charakterze podstawowym to niepełna i nierzetelna informacja oraz reklama, standaryzacja umów i sformalizowane procedury dochodzenia roszczeń. Zważywszy, że turyści odwiedzający Polskę pochodzą z krajów Unii Europejskiej, warto zauważyć, za H. Zawistowską, iż ochrona prawna konsumenta, do której przywiązuje się tam dużą wagę, koncentruje się na trzech głównych sferach:

■    ochronie bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzkiego,

■    ochronie interesów ekonomicznych konsumentów,

■    zapewnieniu konsumentom odpowiedniej informacji i edukacji konsumentów.

Kwestię ochrony prawnej przed zagrożeniami wynikającymi ze spe-cyfiki poszczególnych rodzajów (usług) turystycznych opisują akta prawne Unii Europejskiej. Mają one na celu ochronę interesów turystów przeciwko wprowadzającej w błąd informacji o jakości i zakresie usług hotelarskich, zabezpieczają przed wybuchem pożaru w hotelu, szkodą powstałą na skutek utraty lub uszkodzenia bagaży gości hotelowych, zagrożeniami związanymi ze specyfiką pakietów turystycznych (np. nocleg i transport), zagrożeniami spowodowanymi stosowaniem praktyki podwójnej rezerwacji przez linie lotnicze oraz związanymi z nabywaniem prawa do korzystania z apartamentów wczasowych na zasadzie time-sharingu, np. przez zabezpieczenie dostarczenia nabywcom pełnej informacji o nieruchomości oraz jednostce organizującej i zarządzającej obiektem.

W drodze do Unii Europejskiej Polska musi harmonizować swoje prawo z prawem wspólnotowym m.in. w dziedzinie turystyki. Wdrożenie do polskiego systemu 35 dyrektyw i rozporządzeń, odnoszących się bezpośrednio do ochrony konsumentów usług turystycznych, spowoduje — zdaniem H. Zawistowskiej — podniesienie poziomu ochrony życia i zdrowia oraz interesów ekonomicznych konsumentów, w tym również turystów.

Ważnym krokiem do tworzenia w Polsce podstaw prawnych ochrony konsumentów usług turystycznych jest Ustawa z 29 sierpnia 1997 r.

0    usługach turystycznych. Jest ona wzorowana na Dyrektywie Unii Europejskiej z 13 czerwca 1990 r. o podróżach pakietowych, wakacjach

1    wycieczkach, regulującej zasady świadczenia usług turystycznych. Warto przypomnieć, że dyrektywa ta reguluje zagadnienia dotyczące:

■    informacji o warunkach umowy,

■    zmiany warunków cenowych,

■    informacji przed wyjazdem,

■    skutków niewykonania usługi.

Otóż polska ustawa o usługach turystycznych w istotny sposób reguluje prawa turystów, zabezpieczając ich przed nieuczciwymi sprzedawcami usług. Zapewnia ona skuteczną ochronę słabszej strony umowy, jaką jest klient. Przykładowo, w rozdziale 3, zatytułowanym „Ochrona klienta” (art. 12 ust. 1), ustawa zobowiązuje organizatora turystyki lub pośrednika turystycznego, który proponuje imprezy turystyczne lub usługi turystyczne, aby wskazał w materiałach promocyjnych w sposób klarowny i dokładny:

■    cenę imprezy turystycznej lub usługi turystycznej albo sposób jej ustalenia;

■    miejsce pobytu lub trasę imprezy;

■    rodzaj, klasę, kategorię lub charakterystykę środka transportu;

■    położenie, rodzaj i kategorię obiektu zakwaterowania według przepisów kraju pobytu;

■    liczbę i rodzaj posiłków;

■    program zwiedzania i atrakcji turystycznych;

■    kwotę lub procentowy udział zaliczki w cenie imprezy turystycznej lub usługi turystycznej oraz termin zapłaty całej ceny;

■    termin powiadomienia klienta o ewentualnym odwołaniu imprezy turystycznej lub usługi turystycznej z powodu niewystarczającej liczby zgłoszeń, jeżeli realizacja usług jest uzależniona od liczby zgłoszeń;

■    podstawy prawne umowy i konsekwencje prawne wynikające z umowy.

Ustawa szczegółowo określa wymagania, które musi spełniać umowa. Ponadto biuro turystyczne przed wyjazdem na imprezę musi podać klientowi:

■    nazwisko lub nazwę lokalnego przedstawiciela, jego adres i numer telefonu, do którego klient może się zwracać w razie trudności;

■    w przypadku imprez turystycznych dla dzieci — informacje

o możliwości bezpośredniego kontaktu z dzieckiem lub osobą odpowiedzialną za nie;

■    planowany czas przejazdu, miejsce i czas trwania postojów.

Omawiana ustawa zobowiązuje organizatorów turystyki i pośredników turystycznych do posiadania odpowiednich koncesji oraz gwarancji bankowych lub ubezpieczeniowych. Wymóg koncesjonowania ma wykluczyć z rynku tych, którzy świadczyli usługi turystyczne nieuczciwie. Posiadanie gwarancji finansowych zaś ma stanowić zabezpieczenie roszczeń odszkodowawczych, które klient może wnieść w stosunku do biura podróży. Ustawa ta przyznaje więc turyście prawa, chroniąc go, a organizatorów turystyki i pośredników zobowiązuje do ich respektowania pod rygorem cofnięcia koncesji.

Prawa turystów i ich ochrona znajdują też potwierdzenie ustawowe w zapisie formułującym kryteria kwalifikacyjne, które muszą spełnić osoby kierujące działalnością w zakresie organizowania imprez oraz pośredniczące w zawieraniu umów o świadczenie usług turystycznych, a także przewodnicy turystyczni i piloci wycieczek.

Innym przykładem ochrony prawnej, tym razem gościa hotelowego, jest przywrócenie — mocą tej ustawy — kategoryzacji obiektów hotelarskich. Zdaniem ekspertów, wymagania jakościowe stawiane pod tym względem hotelarzom są wysokie, ale porządkują rynek hotelarski w Polsce. Można spotkać opinie, że po przeprowadzeniu kategoryzacji hotelarstwa zgodnie z duchem ustawy zdecydowanie zmieni się obraz bazy noclegowej turystyki w Polsce. Spora część obiektów będzie miała obniżoną liczbę gwiazdek lub kategorię. Należy sądzić, że obiekty

o wysokim standardzie zachowają swoją pozycję, a polskie hotelarstwo przybliży się standardowo do rozwiązań przyjętych w wytycznych hotelarstwa krajów unijnych. Zyskają na tym również turyści.

Mając ponownie na uwadze konieczność doceniania w Polsce roli ochrony prawnej konsumentów produktów turystycznych w rozwoju turystyki, trzeba z dużą korzyścią dla sprawy przywołać w tym miejscu opinię H. Zawistowskiej, która m.in. pisze: „...ochrona prawna konsumenta jest szansą dla rozwoju turystyki, jeśli zapewnia poziom ochrony nie niższy niż w krajach pochodzenia głównych strumieni ruchu turystycznego. W przeciwnym przypadku może stać się barierą hamującą jej rozwój”.

Chcąc uczynić z turystyki źródło istotnych korzyści ekonomicznych, trzeba systemowo tworzyć warunki jej rozwoju, m.in. przez konstrukcję skutecznych mechanizmów prawnych ochrony konsumentów usług turystycznych. Nie trzeba podkreślać, że wymaga to sensownej polityki turystycznej państwa, stanowiącej podstawę budowy długofalowego i realnego programu rozwoju tego sektora gospodarki narodowej. Podejście takie do opisanej w tym punkcie zależności może stanowić dobrą przesłankę do: 1) tworzenia pozytywnego wizerunku Polski jako kraju przyjaznego dla odwiedzających i mającego atrakcyjne produkty turystyczne, 2) lansowania mody na wypoczynek w kraju.

 

Podobne prace

Do góry